Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Lerkanidypina

Wprowadzenie do lerkanidypiny

Lerkanidypina jest antagonistą wapnia należącym do grupy pochodnych dihydropirydyny, stosowanym w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Jest substancją długodziałającą, dostępną w postaci tabletek powlekanych zawierających 10 mg lub 20 mg chlorowodorku lerkanidypiny. Występuje również w połączeniu z enalaprylem w preparatach złożonych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności związanych z terapią lerkanidypiną, które są niezbędne dla bezpiecznego i skutecznego stosowania leku.¹

Zespół chorego węzła zatokowego

Lerkanidypinę należy stosować ze szczególną ostrożnością u pacjentów z zespołem chorego węzła zatokowego, zwłaszcza jeśli pacjent nie ma wszczepionego stymulatora serca. Obecność tej patologii stanowi istotny czynnik ryzyka wystąpienia powikłań podczas leczenia tym lekiem.^{2 3}

Zaburzenia czynności lewej komory serca

Mimo że w kontrolowanych badaniach klinicznych dotyczących hemodynamiki nie wykazano zaburzeń czynności komór serca, zaleca się zachowanie ostrożności również u pacjentów z zaburzeniami czynności lewej komory serca. Szczególna uwaga jest zalecana, choć dane nie wskazują bezpośrednio na pogorszenie czynności komór serca podczas terapii lerkanidypiną.^{4 5}

Choroba niedokrwienna serca

Istnieją doniesienia, że niektóre krótko działające pochodne dihydropirydyny mogą zwiększać ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca. Mimo że lerkanidypina jest substancją długodziałającą, w przypadku tych pacjentów zalecane jest zachowanie szczególnej ostrożności.^{6 7}

Niektóre pochodne dihydropirydyny mogą w rzadkich przypadkach powodować ból w okolicy przedsercowej lub dławicę piersiową. Bardzo rzadko u pacjentów z uprzednio istniejącą dławicą piersiową może dojść do zwiększenia częstości, wydłużenia czasu trwania lub nasilenia napadów dławicowych. W pojedynczych przypadkach obserwowano zawał mięśnia sercowego.^{8 9}

Zaburzenia czynności nerek

Należy zachować szczególną ostrożność podczas rozpoczynania leczenia u pacjentów z łagodnymi do umiarkowanych zaburzeniami czynności nerek. Mimo że zwykle zalecana dawka 10 mg na dobę może być tolerowana przez tych pacjentów, należy zachować szczególną ostrożność podczas zwiększania dawki do 20 mg na dobę.^{10 11}

Stosowanie lerkanidypiny jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR < 30 ml/min), w tym u pacjentów poddawanych hemodializie.<sup data-drug="Karnidin" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Stosowanie lerkanidypiny jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR 12 <sup data-drug="Lercan" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Lerkanidipina jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR 13

Dializa otrzewnowa

Stosowanie lerkanidypiny u pacjentów poddawanych dializie otrzewnowej związane jest z występowaniem mętnego płynu otrzewnowego. Zmętnienie wynika ze zwiększonego stężenia triglicerydów w płynie odprowadzanym z otrzewnej. Chociaż mechanizm powstawania tego zjawiska nie jest znany, zmętnienie zwykle ustępuje wkrótce po odstawieniu lerkanidypiny.^{14 15}

Ważne jest prawidłowe rozpoznanie tego stanu, ponieważ zmętnienie płynu otrzewnowego może zostać mylnie rozpoznane jako bakteryjne zapalenie otrzewnej i w konsekwencji prowadzić do niepotrzebnej hospitalizacji oraz zastosowania empirycznej antybiotykoterapii.^{16 17}

Zaburzenia czynności wątroby

Działanie przeciwnadciśnieniowe lerkanidypiny może być nasilone u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, dlatego należy rozważyć dostosowanie dawki u tych pacjentów.^{18 19}

Stosowanie lerkanidypiny jest przeciwwskazane u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby.<sup data-drug="Lecalpin" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Działanie przeciwnadciśnieniowe może być nasilone u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby, dlatego należy w tym przypadku rozważyć dostosowanie dawki. Lerkanidypina jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR20 <sup data-drug="Lercan" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Lerkanidipina jest przeciwwskazana u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby lub z ciężkimi zaburzeniami czynności nerek (GFR 21

W rzadkich przypadkach inhibitory konwertazy angiotensyny, które mogą być stosowane razem z lerkanidypiną w preparatach złożonych (np. Coripren, Lercaprel), powodowały zespół zaczynający się od żółtaczki cholestatycznej lub zapalenia wątroby i prowadzący do piorunującej martwicy wątroby, czasami zakończonej zgonem. Mechanizm powstawania tego zespołu nie jest jeszcze znany. U pacjentów, u których wystąpi żółtaczka lub znaczące zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych podczas leczenia inhibitorami ACE, należy przerwać podawanie inhibitora ACE i zastosować odpowiednie leczenie.^{22 23}

Interakcje z induktorami CYP3A4

Induktory enzymu CYP3A4, takie jak leki przeciwdrgawkowe (np. fenytoina, karbamazepina) i ryfampicyna, mogą zmniejszać stężenie lerkanidypiny w osoczu, co może prowadzić do zmniejszenia jej skuteczności poniżej oczekiwanego poziomu.^{24 25}

Interakcja z alkoholem

Należy unikać spożywania alkoholu podczas leczenia lerkanidypiną, ponieważ może on nasilać działanie rozszerzające naczynia krwionośne leków przeciwnadciśnieniowych.^{26 27}

Niedociśnienie objawowe

W przypadku stosowania lerkanidypiny w skojarzeniu z enalaprylem (preparaty Coripren, Lercaprel), należy zwrócić uwagę na możliwość wystąpienia objawowego niedociśnienia. Niedociśnienie objawowe rzadko obserwuje się u pacjentów z nadciśnieniem bez powikłań. U pacjentów z nadciśnieniem otrzymujących enalapryl objawowe niedociśnienie jest bardziej prawdopodobne, jeśli u pacjenta wystąpił niedobór objętości płynów, np. w wyniku leczenia moczopędnego, dietetycznych ograniczeń w przyjmowaniu soli, dializoterapii, biegunki lub wymiotów.^{28 29}

Objawowe niedociśnienie obserwowano u pacjentów z niewydolnością serca, z towarzyszącą niewydolnością nerek lub bez. Jest to bardziej prawdopodobne u pacjentów z bardziej zaawansowaną niewydolnością serca, powodującą stosowanie dużych dawek diuretyków pętlowych, hiponatremię lub zaburzenie czynności nerek. W przypadku tych pacjentów należy rozpocząć leczenie pod opieką lekarza i prowadzić uważną obserwację pacjenta po każdym dostosowaniu dawki enalaprylu i (lub) leku moczopędnego.^{30 31}

Podobne zalecenia dotyczą pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub zaburzeniami krążenia mózgowego, u których nadmierne zmniejszenie ciśnienia krwi może spowodować wystąpienie zawału mięśnia sercowego lub incydentu naczyniowo-mózgowego.^{32 33}

Postępowanie w przypadku niedociśnienia

W razie wystąpienia niedociśnienia, pacjenta należy położyć na plecach oraz, w razie konieczności, podać dożylny wlew fizjologicznego roztworu soli. Przemijająca reakcja hipotensyjna nie stanowi przeciwwskazania do dalszego podawania produktu leczniczego, które powinno przebiegać bez komplikacji, gdy ciśnienie krwi wzrośnie wskutek zwiększenia objętości płynów.^{34 35}

U niektórych pacjentów z niewydolnością serca, z prawidłowym lub niskim ciśnieniem tętniczym, po zastosowaniu enalaprylu może wystąpić dodatkowe obniżenie ciśnienia krwi. To działanie jest spodziewane i zazwyczaj nie stanowi powodu do przerwania leczenia. Jeżeli wystąpią objawy niedociśnienia, konieczne może być zmniejszenie dawki i (lub) przerwanie stosowania diuretyku i (lub) enalaprylu.^{36 37}

Nadwrażliwość i obrzęk naczynioruchowy

U pacjentów leczonych inhibitorami ACE w skojarzeniu z lerkanidypiną (Coripren, Lercaprel) obserwowano obrzęk naczynioruchowy twarzy, kończyn, warg, języka, głośni i (lub) krtani. Reakcja ta może wystąpić w każdym momencie leczenia. W takich przypadkach enalapryl należy bezzwłocznie odstawić oraz należy monitorować stan pacjenta, aż do całkowitego ustąpienia objawów.^{38 39}

Nawet w przypadku, gdy występuje jedynie obrzęk języka, bez niewydolności oddechowej, może być konieczna przedłużona obserwacja pacjenta, ponieważ leczenie lekami przeciwhistaminowymi i kortykosteroidami może się okazać niewystarczające.^{40 41}

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki zgonu spowodowane obrzękiem naczynioruchowym krtani lub języka. U pacjentów z obrzękiem języka, głośni lub krtani prawdopodobne jest wystąpienie niedrożności dróg oddechowych, zwłaszcza u osób po operacji dróg oddechowych.^{42 43}

Gdy obrzęk obejmuje język, głośnię lub krtań, uniemożliwiając oddychanie, należy niezwłocznie podjąć odpowiednie leczenie, które obejmuje podskórne podanie roztworu adrenaliny 1:1000 (0,3 ml do 0,5 ml) i (lub) udrożnienie dróg oddechowych.^{44 45}

Zwiększone ryzyko obrzęku naczynioruchowego

Inhibitory ACE częściej wywołują obrzęk naczynioruchowy u pacjentów rasy czarnej niż u osób innych ras. Pacjenci z obrzękiem naczynioruchowym w wywiadzie, niezwiązanym z leczeniem inhibitorami ACE, mogą należeć do grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia obrzęku podczas przyjmowania inhibitorów ACE.^{46 47}

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE i sakubitrylu z walsartanem jest przeciwwskazane z powodu zwiększonego ryzyka obrzęku naczynioruchowego. Nie należy rozpoczynać leczenia sakubitrylem z walsartanem wcześniej niż po upływie 36 godzin od przyjęcia ostatniej dawki enalaprylu. Nie należy również rozpoczynać leczenia enalaprylem wcześniej niż po upływie 36 godzin od przyjęcia ostatniej dawki sakubitrylu z walsartanem.^{48 49}

Jednoczesne stosowanie inhibitorów ACE i racekadotrylu, inhibitorów mTOR (np. syrolimusu, ewerolimusu, temsyrolimusu) lub wildagliptyny może prowadzić do zwiększenia ryzyka obrzęku naczynioruchowego (np. obrzęku dróg oddechowych lub języka, z zaburzeniami oddychania lub bez). Jeśli pacjent już przyjmuje jakiś inhibitor ACE, należy zachować ostrożność rozpoczynając leczenie racekadotrylem, inhibitorami mTOR lub wildagliptyną.^{50 51}

Neutropenia i agranulocytoza

U pacjentów przyjmujących inhibitory ACE w skojarzeniu z lerkanidypiną zgłaszano występowanie neutropenii, agranulocytozy, małopłytkowości i niedokrwistości. Neutropenia występuje rzadko u pacjentów z prawidłową czynnością nerek i bez innych czynników ryzyka.^{52 53}

Enalapryl należy stosować szczególnie ostrożnie u pacjentów z kolagenozą z zajęciem naczyń krwionośnych, pacjentów otrzymujących leki immunosupresyjne, allopurynol lub prokainamid, lub w przypadku współistnienia tych czynników ryzyka, zwłaszcza jeśli występują zaburzenia czynności nerek. U niektórych pacjentów rozwinęło się ciężkie zakażenie, które w kilku przypadkach było oporne na intensywną antybiotykoterapię.^{54 55}

Jeśli enalapryl jest stosowany u tych pacjentów, zaleca się okresowe kontrolowanie liczby białych krwinek, a pacjenci powinni zostać poinformowani o konieczności zgłaszania wszelkich objawów zakażenia.^{56 57}

Nadciśnienie nerkowo-naczyniowe

U pacjentów z obustronnym zwężeniem tętnic nerkowych lub zwężeniem tętnicy jedynej czynnej nerki występuje zwiększone ryzyko niedociśnienia i niewydolności nerek podczas leczenia inhibitorami konwertazy angiotensyny w połączeniu z lerkanidypiną (Coripren, Lercaprel). Utrata czynności nerek może nastąpić z jedynie niewielkimi zmianami stężenia kreatyniny w surowicy.^{58 59}

U tych pacjentów leczenie należy rozpocząć pod ścisłą kontrolą lekarza, od małej dawki. Dawkę należy zwiększać ostrożnie oraz należy monitorować czynność nerek.^{60 61}

Stan po przeszczepieniu nerki

Brak doświadczeń dotyczących stosowania lerkanidypiny lub lerkanidypiny w połączeniu z enalaprylem u pacjentów po niedawno przebytym przeszczepieniu nerki. Dlatego nie zaleca się stosowania lerkanidypiny ani preparatów złożonych zawierających lerkanidypinę u tych pacjentów.^{62 63}

Dzieci i młodzież

Nie wykazano bezpieczeństwa i skuteczności stosowania lerkanidypiny u dzieci i młodzieży w wieku poniżej 18 lat. Z tego powodu stosowanie tej substancji nie jest zalecane w tej grupie wiekowej.^{64 65}

Substancje pomocnicze

Wiele produktów leczniczych zawierających lerkanidypinę zawiera laktozę. Pacjenci z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy nie powinni stosować tych produktów.^{66 67}

Pod względem zawartości sodu, produkty zawierające lerkanidypinę zwykle uznawane są za „wolne od sodu”, ponieważ zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę.^{68 69}