Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Lerkanidypina

Wpływ lerkanidypiny na płodność, ciążę i laktację

Lerkanidypina jest substancją z grupy antagonistów wapnia (pochodną dihydropirydyny), stosowaną w leczeniu nadciśnienia tętniczego. Jako lekarz, powinien Pan/i być świadomy/a szczególnych zaleceń dotyczących stosowania tej substancji u kobiet w ciąży, karmiących piersią oraz wpływu leku na płodność. Poniżej przedstawione są szczegółowe informacje, które należy przekazać pacjentkom.¹

Stosowanie lerkanidypiny w ciąży

W przypadku lerkanidypiny brak jest wystarczających danych klinicznych dotyczących jej stosowania u kobiet w ciąży. Badania na zwierzętach nie wykazały bezpośredniego działania teratogennego samej lerkanidypiny, jednak zaobserwowano takie działanie w przypadku innych związków dihydropirydynowych.^{2 3}

Ze względu na te dane, należy przekazać pacjentce następujące zalecenia:

• Nie zaleca się stosowania lerkanidypiny u kobiet w ciąży.⁴
• Lerkanidypina nie powinna być stosowana u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują skutecznej metody antykoncepcji.⁵

W przypadku preparatów złożonych zawierających lerkanidypinę i enalapryl (np. Coripren, Lercaprel), przeciwwskazania są jeszcze bardziej restrykcyjne:

• Stosowanie jest przeciwwskazane w drugim i trzecim trymestrze ciąży ze względu na obecność inhibitora ACE (enalaprylu)⁶
• Nie zaleca się stosowania w pierwszym trymestrze ciąży⁷

Informacje dla kobiet planujących ciążę

Jeśli pacjentka planuje ciążę, należy poinformować ją o konieczności zmiany leczenia na inny lek przeciwnadciśnieniowy, który ma ustalony profil bezpieczeństwa w okresie ciąży. Kobiety w wieku rozrodczym powinny unikać zajścia w ciążę podczas leczenia lerkanidypiną i stosować skuteczną antykoncepcję.⁸

W przypadku pacjentek stosujących preparaty złożone z enalaprylem, należy przekazać dodatkowe informacje:

• Narażenie na inhibitory ACE w drugim i trzecim trymestrze ciąży powoduje toksyczne działanie na ludzki płód (pogorszenie czynności nerek, małowodzie, opóźnienie kostnienia kości czaszki) oraz noworodka (niewydolność nerek, niedociśnienie, hiperkaliemia)⁹
• Dane epidemiologiczne dotyczące ryzyka działania teratogennego w przypadku narażenia na inhibitory ACE w pierwszym trymestrze ciąży nie są jednoznaczne, jednak nie można wykluczyć nieznacznego zwiększenia ryzyka¹⁰

Postępowanie w przypadku potwierdzenia ciąży

W przypadku stwierdzenia ciąży u pacjentki leczonej lerkanidypiną, należy:

• Rozważyć natychmiastowe przerwanie leczenia lerkanidypiną¹¹
• Zastosować lek przeciwnadciśnieniowy o udokumentowanym profilu bezpieczeństwa w ciąży¹²

W przypadku stosowania preparatów złożonych zawierających enalapryl, natychmiast przerwać leczenie, zwłaszcza po zakończeniu pierwszego trymestru ciąży.¹³

Jeśli pacjentka stosowała inhibitor ACE w drugim lub trzecim trymestrze ciąży, zaleca się przeprowadzenie badania ultrasonograficznego czynności nerek i budowy czaszki u płodu.¹⁴ Noworodki, których matki przyjmowały inhibitory ACE, powinny być uważnie obserwowane ze względu na ryzyko wystąpienia niedociśnienia.¹⁵

Lerkanidypina w okresie karmienia piersią

W przypadku lerkanidypiny stosowanej w monoterapii:

• Brak jest danych na temat przenikania lerkanidypiny i/lub jej metabolitów do mleka kobiecego¹⁶
• Nie można wykluczyć ryzyka dla noworodków i niemowląt¹⁷
• Ze względu na lipofilne właściwości substancji, możliwe jest przenikanie lerkanidypiny do mleka kobiecego¹⁸
• Lerkanidypiny nie należy stosować w okresie karmienia piersią¹⁹

W przypadku preparatów złożonych zawierających enalapryl i lerkanidypinę:

• Ograniczone dane farmakokinetyczne wykazują bardzo małe stężenie enalaprylu w mleku kobiecym²⁰
• Nie zaleca się stosowania enalaprylu w przypadku karmienia piersią wcześniaka oraz noworodka (pierwsze tygodnie po urodzeniu) ze względu na ryzyko działania na układ sercowo-naczyniowy oraz nerki²¹
• W przypadku starszych niemowląt można rozważyć stosowanie enalaprylu u kobiet karmiących piersią, jeżeli leczenie jest konieczne dla matki, a dziecko zostanie poddane obserwacji²²
• Ze względu na obecność lerkanidypiny, nie zaleca się stosowania preparatów złożonych u kobiet karmiących piersią²³

Wpływ lerkanidypiny na płodność

Lekarz powinien poinformować pacjentów o potencjalnym wpływie lerkanidypiny na płodność:

• Brak jest danych klinicznych dotyczących bezpośredniego wpływu lerkanidypiny na płodność²⁴
• U niektórych pacjentów leczonych antagonistami wapnia zaobserwowano przemijające zmiany biochemiczne w główkach plemników²⁵
• Zmiany te mogą utrudniać zapłodnienie²⁶
• W przypadku wielokrotnych nieudanych prób zapłodnienia in vitro, gdy nie znaleziono innego wyjaśnienia, należy rozważyć wpływ antagonistów wapnia jako potencjalną przyczynę²⁷

Co istotne, opisywane zmiany biochemiczne w główkach plemników mają charakter odwracalny, co oznacza, że po odstawieniu leku parametry nasienia powinny wrócić do normy.²⁸

Podsumowanie zaleceń dla lekarza

Jako lekarz, podczas stosowania lerkanidypiny u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych lub karmiących piersią, należy przestrzegać następujących zasad:

Kobiety w wieku rozrodczym

• Zalecać stosowanie skutecznej antykoncepcji podczas leczenia lerkanidypiną²⁹
• Rozważyć inne opcje terapeutyczne u kobiet planujących ciążę³⁰

Kobieta w ciąży

• Nie zaleca się stosowania lerkanidypiny w żadnym trymestrze ciąży³¹
• W przypadku preparatów złożonych z enalaprylem – stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane w drugim i trzecim trymestrze ciąży³²
• W przypadku stwierdzenia ciąży należy natychmiast przerwać leczenie i zastosować alternatywną terapię o udokumentowanym profilu bezpieczeństwa³³

Kobieta karmiąca piersią

• Lerkanidypina jest przeciwwskazana podczas karmienia piersią³⁴
• W przypadku konieczności leczenia nadciśnienia u kobiety karmiącej piersią, należy zastosować lek o udokumentowanym bezpieczeństwie stosowania podczas laktacji³⁵

Problemy z płodnością

• U par z problemami z płodnością, szczególnie w przypadku niepowodzeń zapłodnienia in vitro, należy rozważyć czy pacjent nie przyjmuje antagonistów wapnia³⁶
• W przypadku takiej sytuacji rozważyć modyfikację leczenia przeciwnadciśnieniowego³⁷

Pamiętaj, że decyzje terapeutyczne zawsze powinny być podejmowane indywidualnie, po dokładnej analizie korzyści i ryzyka wynikających z leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem dobrostanu zarówno matki, jak i rozwijającego się płodu lub noworodka.³⁸