Wpływ na płodność, ciążę i laktację
Lakozamid

Wpływ lakozamidu na płodność, ciążę i laktację

Lakozamid to substancja czynna stosowana w leczeniu padaczki, występująca w produktach leczniczych takich jak Epilantin, Lackepila, Lacosamide Fresenius Kabi, Lacosamide Intas, Lacosamide Neuraxpharm, Lacosamide Teva, Lacosamide Zentiva, Seizpat, Trelema i Zilibra. Odpowiednie postępowanie z kobietami w wieku rozrodczym, ciężarnymi oraz karmiącymi piersią wymaga szczególnej uwagi ze strony lekarzy prowadzących terapię tym lekiem przeciwpadaczkowym.¹

Kobiety w wieku rozrodczym

Lekarze mają obowiązek przeprowadzenia szczegółowej rozmowy z kobietami w wieku rozrodczym, które przyjmują lakozamid. Omówienia wymagają kwestie dotyczące planowania rodziny i stosowania odpowiedniej antykoncepcji. W przypadku gdy pacjentka planuje ciążę, należy ponownie dokładnie przeanalizować zasadność kontynuowania terapii lakozamidem, biorąc pod uwagę indywidualną sytuację kliniczną.^{2 3}

Ciąża – ogólne zagrożenia związane z padaczką i lekami przeciwpadaczkowymi

Konieczna jest świadomość ogólnych zagrożeń związanych z padaczką i stosowaniem leków przeciwpadaczkowych w okresie ciąży. W przypadku wszystkich leków przeciwpadaczkowych wykazano, że u dzieci kobiet leczonych z powodu padaczki wady rozwojowe występują 2-3 razy częściej niż w populacji ogólnej, gdzie obserwuje się je z częstością około 3%. Badania wskazują na zwiększoną częstość wad rozwojowych szczególnie w przypadku terapii wielolekowej. Należy jednak podkreślić, że dotychczas nie ustalono jednoznacznie, w jakim stopniu sama choroba oraz zastosowane leczenie odpowiedzialne są za wystąpienie tych wad.^{4 5}

Bardzo ważnym aspektem jest to, że nie należy przerywać skutecznego leczenia przeciwpadaczkowego, gdyż zaostrzenie choroby, w tym nasilenie napadów padaczkowych, może być szkodliwe zarówno dla matki, jak i dla rozwijającego się płodu.^{6 7}

Zagrożenia związane ze stosowaniem lakozamidu

Obecnie nie dysponujemy wystarczającą ilością danych dotyczących stosowania lakozamidu u kobiet w ciąży. Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych (szczury i króliki) nie wykazały działania teratogennego lakozamidu. Obserwowano jednak toksyczny wpływ na zarodki po zastosowaniu dawek, które były toksyczne dla samic. Rzeczywiste zagrożenie dla człowieka nie zostało dotychczas precyzyjnie określone.^{8 9}

Ze względu na brak pełnych danych o bezpieczeństwie, lakozamidu nie wolno stosować w okresie ciąży, jeżeli nie jest to bezwzględnie konieczne. Lek można podawać jedynie w sytuacji, gdy potencjalna korzyść dla matki zdecydowanie przewyższa możliwe zagrożenie dla płodu. W przypadku gdy kobieta planuje ciążę lub gdy ciąża została już stwierdzona, należy ponownie dokładnie rozważyć zasadność dalszego stosowania lakozamidu, uwzględniając indywidualną sytuację kliniczną pacjentki.^{10 11}

Karmienie piersią

Dostępne dane wskazują, że lakozamid przenika do mleka kobiecego. Stwierdzono to jednoznacznie w badaniach u ludzi, co potwierdzają również badania na modelach zwierzęcych.^{12 13}

Ze względu na potencjalne ryzyko dla noworodków i niemowląt, które nie zostało w pełni określone, zaleca się przerwanie karmienia piersią podczas leczenia lakozamidem. Ta rekomendacja dotyczy wszystkich preparatów zawierających lakozamid i wynika z zasady ostrożności, ponieważ nie można wykluczyć zagrożenia dla karmionego dziecka.^{14 15}

Płodność

Wyniki badań przedklinicznych nie wykazały negatywnego wpływu lakozamidu na płodność u zwierząt. Nie zaobserwowano niekorzystnego oddziaływania lakozamidu na płodność samic ani samców szczurów, nawet po podaniu dawek, które powodowały ekspozycję na lakozamid (mierzoną jako AUC – pole pod krzywą stężenia w czasie) do około dwóch razy większą od ekspozycji uzyskiwanej u ludzi po podaniu maksymalnej zalecanej dawki terapeutycznej.^{16 17}

Szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentkom

Rozmowa z kobietą w wieku rozrodczym

Podczas prowadzenia terapii lakozamidem u kobiet w wieku rozrodczym, lekarz powinien szczegółowo omówić następujące kwestie:¹⁸

• Znaczenie stosowania skutecznej antykoncepcji podczas leczenia lakozamidem
• Konieczność planowania ciąży i konsultacji z lekarzem przed odstawieniem antykoncepcji
• Potrzebę zgłoszenia podejrzenia lub potwierdzenia ciąży tak szybko, jak to możliwe
• Informację o zwiększonym ryzyku wad rozwojowych u dzieci matek z padaczką leczonych farmakologicznie
• Wyjaśnienie, że ryzyko to wzrasta przy terapii wielolekowej

¹⁹

Informacje dla kobiety w ciąży

Kobiecie, która zaszła w ciążę podczas stosowania lakozamidu, lekarz powinien przekazać:²⁰

• Informację o braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania lakozamidu w ciąży
• Wyjaśnienie, że badania na zwierzętach nie wykazały działania teratogennego, ale obserwowano toksyczność dla zarodków przy dawkach toksycznych dla samic
• Wskazanie, że nie wolno samodzielnie przerywać leczenia, gdyż napady padaczkowe mogą być szkodliwe zarówno dla matki, jak i dla płodu
• Szczegółowe omówienie indywidualnej sytuacji pacjentki i potencjalnych korzyści oraz ryzyka kontynuowania terapii
• Informację o konieczności intensywnego monitorowania przebiegu ciąży

²¹

Informacje dla kobiety karmiącej piersią

Pacjentce, która karmi piersią lub planuje karmienie, lekarz powinien przekazać następujące informacje:²²

• Informację, że lakozamid przenika do mleka kobiecego
• Wyjaśnienie, że choć dokładne ryzyko dla dziecka nie jest w pełni poznane, ze względów bezpieczeństwa zaleca się przerwanie karmienia piersią podczas leczenia
• Wskazówki dotyczące możliwych alternatyw dla karmienia piersią
• W przypadku konieczności kontynuowania leczenia – informacje o monitorowaniu stanu dziecka pod kątem możliwych działań niepożądanych

^{23 24}

Ocena stosunku korzyści do ryzyka

We wszystkich sytuacjach, zarówno u kobiet planujących ciążę, będących w ciąży, jak i karmiących piersią, lekarz powinien dokładnie ocenić stosunek potencjalnych korzyści z leczenia lakozamidem do możliwego ryzyka. Decyzja o kontynuowaniu, modyfikacji lub przerwaniu terapii powinna być podejmowana indywidualnie, w oparciu o szczegółową analizę sytuacji klinicznej konkretnej pacjentki.^{25 26}

Przy podejmowaniu decyzji należy uwzględnić:²⁷

• Skuteczność dotychczasowej terapii w kontrolowaniu napadów padaczkowych
• Możliwość zastąpienia lakozamidu innym lekiem przeciwpadaczkowym o lepiej poznanym profilu bezpieczeństwa w ciąży
• Ryzyko związane z brakiem kontroli napadów padaczkowych i potencjalny wpływ na matkę i dziecko
• W przypadku kobiet karmiących – możliwość odłożenia leczenia lakozamidem do czasu zakończenia karmienia piersią lub konieczność przerwania karmienia piersią przy kontynuacji terapii

²⁸