Przedawkowanie
Itr

Przedawkowanie radioizotopu itru (90Y), stosowanego w postaci chlorku w produkcie ItraPol, prowadzi do istotnej toksyczności hematologicznej, głównie poprzez uszkodzenie szpiku kostnego i hematopoetycznych komórek macierzystych. Izotop ten, o okresie półtrwania 2,67 dnia (64,1 godziny) i emisji promieniowania beta o maksymalnej energii 2,28 MeV, powoduje pancytopenię, neutropenię, trombocytopenię, anemię oraz limfopenię, co skutkuje zwiększonym ryzykiem infekcji, skazą krwotoczną oraz obniżoną odpornością. Monitorowanie parametrów krwi, takich jak morfologia z rozmazem, liczba neutrofilów, płytek krwi, hemoglobina, hematokryt oraz liczba limfocytów, jest kluczowe w diagnostyce i ocenie stopnia uszkodzenia szpiku kostnego po ekspozycji na 90Y.

  1. Przedawkowanie itru (90Y) – charakterystyka kliniczna
    1. Efekty toksyczne przedawkowania
    2. Objawy przedawkowania
  2. Postępowanie w przypadku przedawkowania
    1. Dekontaminacja wewnętrzna za pomocą związków chelatujących
    2. Dawkowanie związków chelatujących
    3. Efektywność terapii chelatującej
    4. Monitorowanie pacjenta i dalsze postępowanie
    5. Przedawkowanie związane z uwolnieniem in vivo
    6. Kolejne rozdziały

Przedawkowanie itru (90Y) – charakterystyka kliniczna

Przedawkowanie itru (90Y) może nastąpić wskutek nieumyślnego podania produktu ItraPol, który jest prekursorem radiofarmaceutyku w postaci roztworu. Chlorek itru (90Y) to radioaktywny izotop o okresie półtrwania wynoszącym 2,67 dnia (64,1 godzin), który rozpada się do stabilnego cyrkonu (90Zr) emitując promieniowanie beta o maksymalnej energii 2,28 MeV.1

Efekty toksyczne przedawkowania

Obecność wolnego chlorku itru (90Y) w organizmie w wyniku nieumyślnego podania produktu leczniczego ItraPol prowadzi do dwóch głównych efektów toksycznych:2

3

Objawy przedawkowania

W przypadku przedawkowania itru (90Y) konieczne jest monitorowanie parametrów krwi pacjenta. Poniższa tabela przedstawia potencjalne objawy związane z przedawkowaniem itru oraz ich związek z uszkodzeniem szpiku kostnego.4

Objaw kliniczny Mechanizm patofizjologiczny Potencjalne skutki Monitorowanie
Pancytopenia Uszkodzenie multipotencjalnych komórek macierzystych Obniżenie liczby wszystkich linii komórkowych krwi Morfologia krwi z rozmazem
Neutropenia Uszkodzenie prekursorów neutrofilów Zwiększone ryzyko infekcji bakteryjnych Liczba neutrofilów
Trombocytopenia Uszkodzenie megakariocytów Skaza krwotoczna, krwawienia Liczba płytek krwi
Anemia Uszkodzenie prekursorów erytrocytów Osłabienie, duszność, zawroty głowy Poziom hemoglobiny, hematokryt
Limfopenia Uszkodzenie prekursorów limfocytów Obniżona odporność humoralna i komórkowa Liczba limfocytów

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Dekontaminacja wewnętrzna za pomocą związków chelatujących

W przypadku nieumyślnego podania produktu leczniczego ItraPol radioaktywność w organizmie pacjenta musi zostać obniżona przez natychmiastowe podanie (w ciągu 1 godziny) substancji chelatujących. Placówki medyczne, w których stosuje się ItraPol do znakowania produktów leczniczych do celów terapeutycznych, muszą dysponować odpowiednimi preparatami.5

Do substancji chelatujących wykorzystywanych w leczeniu przedawkowania itru (90Y) należą:6

  • Ca-DTPA (dietylenotriaminooctan trisodu wapnia)
  • Ca-EDTA (etylenodiaminooctan disodu wapnia)

Substancje te dzięki zdolnościom do tworzenia rozpuszczalnych w wodzie kompleksów poprzez wymianę jonową między wapniem i itrem obniżają radioaktywność wolnego itru (90Y). Powstałe kompleksy są następnie szybko usuwane przez nerki.7

Dawkowanie związków chelatujących

Jeden gram substancji chelatującej należy podać w wolnym, trwającym 3-4 minuty, dożylnym wstrzyknięciu lub jako infuzję (1 g substancji chelatującej na 100-250 ml glukozy lub roztworu izotonicznego chlorku sodu).8

Efektywność terapii chelatującej

Skuteczność chelatowania zależy od czasu podania:9

  • Maksymalna skuteczność: bezpośrednio po nieumyślnym podaniu lub w ciągu jednej godziny od podania, kiedy radionuklid ciągle jeszcze krąży w płynach tkankowych i znajduje się w osoczu
  • Ograniczona skuteczność: po upływie więcej niż 1 godziny od ekspozycji, choć nadal zasadne jest podanie związku chelatującego
  • Czas terapii: dożylne podawanie nie powinno być kontynuowane dłużej niż przez 2 godziny

Monitorowanie pacjenta i dalsze postępowanie

W każdym przypadku przedawkowania itru (90Y) należy monitorować parametry krwi pacjenta oraz bezzwłocznie podjąć odpowiednie działania, jeśli nastąpi uszkodzenie czynności szpiku kostnego.10

Przedawkowanie związane z uwolnieniem in vivo

Toksyczność wolnego itru (90Y) uwalnianego in vivo ze znakowanych produktów leczniczych do organizmu w trakcie terapii można również obniżyć poprzez podanie substancji chelatujących. Mechanizm działania jest analogiczny jak w przypadku bezpośredniego przedawkowania produktu ItraPol.11

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 09.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl