Właściwości farmakokinetyczne
Flawonoidy

Właściwości farmakokinetyczne flawonoidów z wyciągów z Ginkgo biloba

Flawonoidy są jedną z głównych grup związków czynnych występujących w standaryzowanych wyciągach z liści miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba L.). Wyciągi te zawierają zazwyczaj określoną zawartość flawonoidów w przeliczeniu na glikozydy flawonowe, które wraz z terpenolaktonami (ginkgolidami A, B, C oraz bilobalidem) stanowią składniki aktywne preparatów leczniczych.^{1 2}

Zawartość flawonoidów w standaryzowanych preparatach Ginkgo biloba

W dostępnych na rynku produktach leczniczych zawierających wyciąg z Ginkgo biloba, zawartość flawonoidów jest starannie standaryzowana. W preparacie Ginkgoherb o mocy 120 mg jedna tabletka zawiera od 26,4 mg do 32,4 mg flawonoidów w przeliczeniu na glikozydy flawonowe, natomiast wersja 240 mg zawiera odpowiednio od 52,8 mg do 64,8 mg tych związków.³

W produkcie Ginkoflav Med w dawce 80 mg każda kapsułka zawiera 17,6-21,6 mg flawonoidów w przeliczeniu na glikozydy flawonowe.⁴ Z kolei preparat Tanakan 40 mg zawiera w każdej tabletce powlekanej od 8,8 do 10 mg flawonoidów wyrażonych jako glikozydy flawonowe.⁵

Warto zwrócić uwagę, że w preparacie Tanakan podano informację, że substancja czynna to standaryzowany wyciąg z Ginkgo biloba, zawierający 24% heterozydów Ginkgo (flawonoidów) i 6% di- i seskwiterpenów (ginkgolidów A, B i C bilobalidu).⁶

Flawonoidy obecne są również w innych preparatach roślinnych, na przykład w liściu brzozy (Betula pendula Roth i/lub Betula pubescens Ehrh.), gdzie 1 łyżka zawierająca ok. 2,9 g rozdrobnionych liści zawiera ok. 43,5 mg flawonoidów w przeliczeniu na hiperozyd.⁷

Biodostępność flawonoidów i terpenolaktonów z wyciągów Ginkgo biloba

Dane dotyczące farmakokinetyki flawonoidów zawartych w wyciągach z Ginkgo biloba są ograniczone, natomiast znacznie lepiej poznano parametry farmakokinetyczne dla frakcji terpenowej (ginkgolidów i bilobalidu).⁸

Badania wykazały, że średnia bezwzględna biodostępność u ludzi po podaniu doustnym 120 mg wyciągu z miłorzębu (w postaci roztworu) wyniosła dla terpenolaktonów: ginkgolidu A – 80%, dla ginkgolidu B – 88%, a dla bilobalidu – 79%.^{9 10}

Dostępność biologiczna po podaniu doustnym ginkgolidów A i B oraz bilobalidu wynosi od 80 do 90%, co wskazuje na wysoką biodostępność tych związków.¹¹

Stężenia składników aktywnych w osoczu

Maksymalne stężenia terpenolaktonów w osoczu

Po podaniu wyciągu z miłorzębu w postaci tabletek, maksymalne stężenia terpenolaktonów w osoczu mieściły się w zakresie:^{12 13}

• 16–22 ng/ml dla ginkgolidu A
• 8–10 ng/ml dla ginkgolidu B
• 27–54 ng/ml dla bilobalidu

^{14 15}

Natomiast przy podaniu 120 mg wyciągu w postaci roztworu, maksymalne stężenia w osoczu wynosiły:^{16 17}

• 25–33 ng/ml dla ginkgolidu A
• 9–17 ng/ml dla ginkgolidu B
• 19–35 ng/ml dla bilobalidu

^{18 19}

Maksymalne stężenie w osoczu dla składników preparatu Tanakan osiągane jest po upływie od 1 do 2 godzin od podania.²⁰

Okres półtrwania składników wyciągu Ginkgo biloba

Okresy półtrwania dla poszczególnych składników wyciągu z miłorzębu japońskiego są zróżnicowane i zależą od postaci farmaceutycznej.^{21 22}

Okres półtrwania po podaniu w postaci tabletek

Dla tabletek okresy półtrwania wynosiły:^{23 24}

• 3-4 godziny dla ginkgolidu A
• 4-6 godzin dla ginkgolidu B
• 2-3 godziny dla bilobalidu

^{25 26}

Okres półtrwania po podaniu w postaci roztworu

Po podaniu 120 mg wyciągu w postaci roztworu, okresy półtrwania wynosiły:^{27 28}

• 5 godzin dla ginkgolidu A
• 9-11 godzin dla ginkgolidu B
• 3-4 godziny dla bilobalidu

^{29 30}

W przypadku preparatu Tanakan podano, że okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi od około 4 godzin (bilobalid, ginkgolid A) do 10 godzin (ginkgolid B).³¹

Metabolizm i wydalanie

Dane dotyczące metabolizmu flawonoidów z wyciągu Ginkgo biloba są ograniczone. Natomiast w odniesieniu do terpenolaktonów wiadomo, że substancje te nie są metabolizowane w organizmie człowieka.³²

Terpenoidy z wyciągu Ginkgo biloba są wydalane przede wszystkim z moczem, a niewielka ich ilość – z kałem.³³

Farmakokinetyka flawonoidów w innych preparatach roślinnych

W przypadku niektórych preparatów roślinnych zawierających flawonoidy, jak np. Liść Brzozy, nie przeprowadzono badań farmakokinetycznych.³⁴ Oznacza to, że nie ma dostępnych danych na temat biodostępności, metabolizmu i wydalania flawonoidów zawartych w tych preparatach.

Porównanie właściwości farmakokinetycznych flawonoidów i terpenolaktonów

Analiza dostępnych danych wskazuje, że terpenoidy (ginkgolidy A, B i bilobalid) zawarte w wyciągu z Ginkgo biloba charakteryzują się wysoką biodostępnością po podaniu doustnym (79-88%).^{35 36}

Maksymalne stężenia w osoczu są osiągane stosunkowo szybko (1-2 godziny po podaniu), a okres półtrwania jest zróżnicowany dla poszczególnych składników (od 2-3 godzin dla bilobalidu do 9-11 godzin dla ginkgolidu B w przypadku podania w postaci roztworu).^{37 38}

Składniki aktywne nie są metabolizowane w organizmie i są wydalane głównie z moczem.³⁹

W przeciwieństwie do terpenolaktonów, dane dotyczące farmakokinetyki samych flawonoidów z wyciągu Ginkgo biloba są bardzo ograniczone, co wskazuje na potrzebę przeprowadzenia dodatkowych badań w tym zakresie.