Interakcje
Flawonoidy

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Flawonoidy zawarte w ekstraktach roślinnych, zwłaszcza w preparatach z miłorzębu japońskiego (Ginkgo biloba L.), mogą wchodzić w interakcje z wieloma grupami leków, wpływając na ich farmakokinetykę i farmakodynamikę. Interakcje te mogą prowadzić do zmiany skuteczności terapeutycznej lub zwiększenia ryzyka wystąpienia działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono najważniejsze interakcje flawonoidów z produktami leczniczymi oraz mechanizmy ich powstawania.¹

Interakcje z lekami przeciwkrzepliwymi i przeciwpłytkowymi

Flawonoidy zawarte w ekstraktach z miłorzębu japońskiego mogą wpływać na skuteczność leków przeciwzakrzepowych oraz przeciwpłytkowych. W przypadku jednoczesnego stosowania preparatów zawierających Ginkgo biloba z lekami przeciwzakrzepowymi (np. fenprokumonem, warfaryną, acenokumarolem) lub lekami przeciwpłytkowymi (np. klopidogrelem, kwasem acetylosalicylowym i innymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi), może dojść do nasilenia ich działania przeciwkrzepliwego.^{2 3}

Dotychczasowe badania, w których stosowano warfarynę, nie potwierdzają jednoznacznie występowania istotnych klinicznie interakcji pomiędzy warfaryną a produktami zawierającymi miłorząb dwuklapowy. Pomimo to zaleca się odpowiednie monitorowanie parametrów krzepnięcia krwi przy rozpoczynaniu stosowania, zmianie dawki i kończeniu przyjmowania produktów zawierających miłorząb lub przy zmianie produktu leczniczego.^{4 5}

Interakcje związane z wpływem na P-glikoproteinę

Badania dotyczące interakcji flawonoidów z talinololem wskazują, że miłorząb dwuklapowy może hamować P-glikoproteinę (P-gp) na poziomie komórek jelita. Mechanizm ten może prowadzić do zwiększenia ekspozycji ustrojowej na leki, których biodostępność w znacznym stopniu zależy od aktywności P-glikoproteiny w jelicie. Dotyczy to między innymi eteksylanu dabigatranu – doustnego leku przeciwzakrzepowego.^{6 7}

W przypadku jednoczesnego stosowania dabigatranu i wyciągu z miłorzębu japońskiego, zalecane jest zachowanie szczególnej ostrożności i rozważenie odpowiedniego monitorowania parametrów krzepnięcia.^{8 9}

Interakcje z blokerami kanałów wapniowych

Badania interakcji farmakokinetycznych wykazały, że flawonoidy zawarte w ekstrakcie z miłorzębu dwuklapowego mogą wpływać na stężenie nifedypiny we krwi. Odnotowano, że ekstrakt z Ginkgo biloba może zwiększać maksymalne stężenie (Cmax) nifedypiny w osoczu. U niektórych pacjentów obserwowano nawet dwukrotny wzrost tego parametru, co klinicznie manifestowało się zawrotami głowy i nasileniem objawów wazodylatacyjnych, takich jak uderzenia gorąca.^{10 11}

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Nie zaleca się jednoczesnego stosowania preparatów zawierających flawonoidy pochodzące z miłorzębu dwuklapowego i efawirenzu – leku przeciwwirusowego stosowanego w terapii zakażeń HIV. Interakcja ta może prowadzić do obniżenia stężenia efawirenzu w osoczu, co wiąże się najprawdopodobniej z indukcją enzymu CYP3A4 przez składniki zawarte w ekstrakcie Ginkgo biloba.^{12 13}

Interakcje związane z wpływem na izoenzymy cytochromu P450

Wyniki opublikowanych badań klinicznych dotyczących interakcji ekstraktu EGb 761 (standaryzowany ekstrakt z Ginkgo biloba) z izoenzymami cytochromu P450 nie są jednoznaczne. W niektórych badaniach zgłaszano indukujące lub hamujące działanie flawonoidów na różne izoenzymy cytochromu P450, w tym istotny klinicznie CYP3A4. Wobec istniejących niejednoznaczności, należy zachować szczególną ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu preparatów zawierających flawonoidy z produktami leczniczymi metabolizowanymi głównie przez CYP3A4, zwłaszcza tymi o wąskim indeksie terapeutycznym.¹⁴

Brak znanych interakcji dla niektórych źródeł flawonoidów

Należy podkreślić, że nie wszystkie źródła flawonoidów wykazują znaczące interakcje z lekami. Przykładowo, dla flawonoidów zawartych w liściu brzozy (Betula pendula Roth i/lub Betula pubescens Ehrh.), dotychczas nie są znane istotne klinicznie interakcje z innymi produktami leczniczymi.¹⁵

Interakcje flawonoidów z alkoholem

Interakcje flawonoidów z alkoholem etylowym nie zostały szczegółowo udokumentowane w dostępnych charakterystykach produktów leczniczych zawierających ekstrakty roślinne bogate w flawonoidy. Brak jest jednoznacznych danych klinicznych potwierdzających występowanie znaczących interakcji pomiędzy flawonoidami a alkoholem etylowym.

Z uwagi na brak szczegółowych badań w tym zakresie, pacjentom przyjmującym preparaty zawierające flawonoidy zaleca się zachowanie ostrożności podczas spożywania alkoholu, szczególnie gdy jednocześnie stosują leki, które wchodzą w interakcje zarówno z flawonoidami, jak i z alkoholem (np. leki przeciwzakrzepowe, przeciwpłytkowe czy leki działające na ośrodkowy układ nerwowy).

Należy mieć na uwadze, że alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane preparatów zawierających flawonoidy, takie jak zawroty głowy czy senność, które mogą wystąpić u niektórych pacjentów.

Tabela interakcji flawonoidów z produktami leczniczymi

Praktyczne aspekty interakcji flawonoidów

Przy stosowaniu produktów leczniczych zawierających flawonoidy należy uwzględnić następujące praktyczne zalecenia dotyczące interakcji lekowych:

• Przed rozpoczęciem terapii należy przeprowadzić dokładny wywiad lekarski dotyczący wszystkich przyjmowanych przez pacjenta leków, w tym preparatów dostępnych bez recepty oraz suplementów diety¹⁶
• W przypadku jednoczesnego stosowania leków przeciwzakrzepowych lub przeciwpłytkowych zaleca się monitorowanie parametrów krzepnięcia krwi, szczególnie przy wprowadzaniu lub odstawianiu preparatów zawierających flawonoidy¹⁷
• Pacjentów należy informować o potencjalnym ryzyku wystąpienia interakcji oraz o objawach, które mogą świadczyć o nadmiernym działaniu przeciwkrzepliwym (np. krwawienia z dziąseł, wybroczyny, przedłużone krwawienie po skaleczeniu)
• Jednoczesne stosowanie preparatów zawierających flawonoidy z efawirenzem nie jest zalecane¹⁸
• Zachowanie szczególnej ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu z lekami o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanymi głównie przez CYP3A4¹⁹
• W przypadku zmiany dawkowania lub produktu zawierającego flawonoidy, zaleca się monitorowanie pacjenta pod kątem potencjalnych interakcji z jednocześnie stosowanymi lekami