Działania niepożądane
Fitomenadion

Działania niepożądane fitomenadionu

Fitomenadion (witamina K1) jest substancją stosowaną w profilaktyce i leczeniu stanów niedoboru witaminy K. Mimo że jest to substancja naturalnie występująca w organizmie, jej podawanie w formie farmaceutycznej może wiązać się z wystąpieniem działań niepożądanych, które mogą pojawić się u pacjentów poddawanych terapii. Istotne jest poznanie spektrum tych działań oraz ich częstotliwości występowania, aby móc odpowiednio monitorować pacjentów podczas terapii.¹

Ogólny przegląd działań niepożądanych

Działania niepożądane związane z fitomenadionem mogą wynikać zarówno z właściwości samej substancji czynnej, jak i z obecności pomocniczych składników formulacji lub sposobu podania leku. W przypadku preparatu Vitacon, który zawiera fitomenadion, szczególną uwagę należy zwrócić na obecność makrogologlicerolu rycynooleinianu, który może powodować reakcje rzekomoanafilaktyczne związane z uwalnianiem histaminy, co zostało potwierdzone w badaniach na zwierzętach. Podobnych reakcji nie można wykluczyć również u ludzi.²

Warto zauważyć, że w przypadku niektórych preparatów zawierających fitomenadion, takich jak Vitalipid N Adult oraz Vitalipid N Infant, nie opisywano żadnych działań niepożądanych związanych z ich zastosowaniem.^{3 4}

Działania niepożądane po podaniu dożylnym

Podanie dożylne fitomenadionu niesie ze sobą ryzyko wystąpienia szeregu działań niepożądanych, szczególnie jeśli wstrzyknięcie jest wykonane zbyt szybko. Do objawów, które mogą wystąpić po zbyt szybkim podaniu leku Vitacon drogą dożylną, należą: zaczerwienienie twarzy, nadmierne pocenie, duszność, ucisk i ból w klatce piersiowej, sinica, a w najcięższych przypadkach nawet zapaść krążeniowa.⁵

Bardzo rzadko (częstość występowania <1/10 000) po podaniu dożylnym fitomenadionu w formie produktu Vitacon odnotowywano podrażnienie lub zapalenie żył.<sup data-drug="Vitacon" data-section="Działania niepożądane" title="Bardzo rzadko (6

Działania niepożądane po podaniu domięśniowym

Podanie domięśniowe fitomenadionu, zwłaszcza przy powtarzanych wstrzyknięciach, może prowadzić do wystąpienia reakcji skórnych w miejscu wstrzyknięcia. Reakcje te mogą obejmować zaczerwienienie, obrzęk, bolesność lub świąd w miejscu podania.⁷

Reakcje alergiczne i anafilaktoidalne

W przypadku preparatów wielowitaminowych zawierających fitomenadion, takich jak Viantan, odnotowano rzadkie przypadki reakcji anafilaktoidalnych. Choć zjawisko to jest rzadkie, może ono stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta.⁸

W przypadku produktu Vitacon, który zawiera fitomenadion, nie można wykluczyć występowania reakcji rzekomoanafilaktycznych u ludzi, które mogą być związane z obecnością w składzie makrogologlicerolu rycynooleinianu.⁹

Zaburzenia związane z przedawkowaniem

W przypadku przedawkowania fitomenadionu, szczególnie gdy pacjent otrzymuje witaminy z wielu źródeł lub gdy suplementacja nie odpowiada indywidualnym potrzebom pacjenta, mogą wystąpić różne objawy. Ryzyko przedawkowania jest szczególnie wysokie u pacjentów ze zwiększoną podatnością na hiperwitaminozę, np. u osób z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek.¹⁰

Przedawkowanie witaminy K może prowadzić do zaburzeń krzepnięcia krwi. W przypadku wystąpienia objawów przedawkowania należy przerwać suplementację witamin i podjąć odpowiednie działania kliniczne.¹¹

Niebezpieczeństwa związane z działaniami niepożądanymi

Najpoważniejszym zagrożeniem związanym z podawaniem fitomenadionu są reakcje anafilaktoidalne, które mogą prowadzić do wstrząsu anafilaktycznego. Choć występują one rzadko, mogą zagrażać życiu pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.¹²

Innym istotnym zagrożeniem jest zapaść krążeniowa, która może wystąpić po zbyt szybkim wstrzyknięciu dożylnym fitomenadionu. Stan ten wymaga natychmiastowego leczenia i monitorowania funkcji życiowych pacjenta.¹³

W przypadku przedawkowania fitomenadionu istnieje ryzyko wystąpienia zaburzeń krzepnięcia krwi, co może prowadzić do nieprawidłowego krzepnięcia i zwiększonego ryzyka krwawień lub, przeciwnie, do nadmiernego krzepnięcia i ryzyka zakrzepicy.¹⁴

Tabela działań niepożądanych

¹⁵ <sup data-drug="Vitacon" data-section="Działania niepożądane" title="Po zbyt szybkim wstrzyknięciu dożylnym produktu leczniczego Vitacon może wystąpić zaczerwienienie twarzy, nadmierne pocenie, duszność, ucisk i ból w klatce piersiowej, sinica, a nawet zapaść krążeniowa (patrz punkt 4.4). […] Bardzo rzadko (16

Monitorowanie i zgłaszanie działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego zawierającego fitomenadion do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.^{17 18}

Dane kontaktowe do zgłaszania działań niepożądanych:

• Adres: Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa
• Telefon: + 48 22 49 21 301
• Faks: + 48 22 49 21 309
• E-mail: [email protected]
• Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl

¹⁹

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu za dany produkt leczniczy.^{20 21}

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania fitomenadionu, leczenie zazwyczaj polega na zaprzestaniu suplementacji witamin i innych działaniach zgodnie ze wskazaniami klinicznymi. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie parametrów krzepnięcia krwi i w razie potrzeby wprowadzić odpowiednie leczenie.²²

Najczęstszymi objawami przedawkowania multiwitamin, które mogą wystąpić również przy przedawkowaniu fitomenadionu, są nudności, wymioty i biegunka. Mogą one być pierwszymi sygnałami ostrzegawczymi, że dawka leku jest zbyt wysoka.²³