Przedawkowanie
Fitomenadion

Przedawkowanie fitomenadionu (witaminy K1)

Fitomenadion (witamina K1) to substancja stosowana w różnych preparatach leczniczych, m.in. Vitacon (w tabletkach drażowanych 10 mg lub roztworze do wstrzykiwań 10 mg/ml), Viantan (proszek do sporządzania roztworu do infuzji zawierający 0,15 mg fitomenadionu), Vitalipid N Adult (koncentrat do sporządzania emulsji do infuzji z zawartością 15 μg fitomenadionu/ml) oraz Vitalipid N Infant (koncentrat do sporządzania emulsji do infuzji zawierający 20 μg fitomenadionu/ml). Bezpieczeństwo stosowania fitomenadionu ma kluczowe znaczenie, zwłaszcza w kontekście potencjalnego przedawkowania.¹²³⁴

Informacje ogólne o przedawkowaniu fitomenadionu

W literaturze medycznej istnieją rozbieżne informacje na temat objawów zatrucia witaminą K1. Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego Vitacon, nie są znane objawy zatrucia fitomenadionem.⁵ Jednakże według danych z charakterystyki produktu Viantan, przedawkowanie witaminy K może powodować zaburzenia krzepnięcia krwi.⁶

Ryzyko przedawkowania jest szczególnie wysokie w określonych sytuacjach klinicznych, zwłaszcza gdy pacjent otrzymuje witaminy z wielu źródeł jednocześnie lub gdy suplementacja nie jest dostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta. Dodatkowo, pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby lub nerek wykazują zwiększoną podatność na hiperwitaminozę, co może zwiększyć ryzyko wystąpienia objawów niepożądanych związanych z przedawkowaniem.⁷

Objawy przedawkowania fitomenadionu

Potencjalne reakcje niepożądane związane z przedawkowaniem fitomenadionu różnią się w zależności od postaci farmaceutycznej i drogi podania. Szczególną uwagę należy zwrócić na sytuacje, gdy witamina K1 podawana jest dożylnie w koloidalnym roztworze wodnym z szybkością większą niż zalecana. W takich przypadkach mogą wystąpić następujące reakcje:⁸⁹

• Zaczerwienienie skóry
• Skurcz oskrzeli
• Tachykardia
• Hipotensja

¹⁰¹¹

Warto zaznaczyć, że w charakterystykach produktów leczniczych Vitalipid N Adult i Vitalipid N Infant podkreślono, iż nie opisywano występowania takich działań po infuzji tych preparatów.¹²¹³

Przedawkowanie preparatów zawierających fitomenadion

Ze względu na to, że fitomenadion często występuje w preparatach multiwitaminowych, należy wziąć pod uwagę również ogólne objawy przedawkowania witamin. W przypadku preparatu Viantan, który oprócz fitomenadionu zawiera inne witaminy, najczęstsze objawy przedawkowania multiwitamin to:¹⁴

• Nudności
• Wymioty
• Biegunka

¹⁵

W przypadku preparatów Vitalipid N Adult i Vitalipid N Infant, które zawierają witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, w tym fitomenadion, brak jest danych dotyczących toksyczności podczas stosowania tych produktów w zalecanych dawkach.¹⁶¹⁷

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania fitomenadionu, podobnie jak innych witamin, leczenie zazwyczaj polega na zaprzestaniu suplementacji witaminowej oraz wdrożeniu działań zgodnie ze wskazaniami klinicznymi.¹⁸

Po jednorazowym przedawkowaniu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, w tym fitomenadionu, nie powinny wystąpić działania niepożądane i nie jest konieczne specyficzne leczenie.¹⁹²⁰

Tabela objawów przedawkowania fitomenadionu

Należy podkreślić, że w przypadku preparatów Vitalipid N Adult i Vitalipid N Infant, które zawierają niewielkie ilości fitomenadionu (odpowiednio 15 μg/ml i 20 μg/ml), nie odnotowano wystąpienia powyższych działań niepożądanych po ich infuzji.²¹²²

Czynniki ryzyka przedawkowania

Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia objawów przedawkowania fitomenadionu obejmują:²³

• Jednoczesne przyjmowanie witamin z wielu źródeł – kumulacja dawek z różnych preparatów
• Nieodpowiednia suplementacja – niedostosowana do indywidualnych potrzeb pacjenta
• Zaburzenia czynności wątroby – ograniczone zdolności metabolizowania i wydalania witamin
• Zaburzenia czynności nerek – ograniczone zdolności wydalania metabolitów witamin
• Zbyt szybkie podanie dożylne – w przypadku roztworów koloidalnych witaminy K1

²⁴²⁵²⁶

Bezpieczeństwo stosowania fitomenadionu

Z dostępnych danych wynika, że fitomenadion charakteryzuje się stosunkowo wysokim profilem bezpieczeństwa. W przypadku produktu Vitacon nie są znane objawy zatrucia witaminą K1.²⁷ Natomiast w przypadku preparatów Vitalipid N Adult i Vitalipid N Infant, które zawierają fitomenadion jako składnik kompleksu witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, jednorazowe przedawkowanie nie powinno prowadzić do działań niepożądanych i nie wymaga specyficznego leczenia.²⁸²⁹

Należy jednak zachować ostrożność przy podawaniu dożylnym koloidalnych roztworów wodnych fitomenadionu, kontrolując szybkość infuzji, aby zapobiec wystąpieniu objawów niepożądanych takich jak zaczerwienienie, skurcz oskrzeli, tachykardia i hipotensja.³⁰³¹