Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Etomidat

Etomidat – Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania

Etomidat jest substancją powszechnie wykorzystywaną do indukcji znieczulenia ogólnego. Ze względu na swój profil farmakologiczny wymaga jednak stosowania ze szczególną ostrożnością i świadomością potencjalnych zagrożeń. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące specjalnych ostrzeżeń i środków ostrożności związanych ze stosowaniem etomidatu.^{1 2}

Wpływ na układ endokrynny

Badania wykazały, że nawet pojedyncze dawki indukcyjne etomidatu mogą prowadzić do przemijającej niewydolności nadnerczy i zmniejszenia stężenia kortyzolu w surowicy. Jest to szczególnie istotne u pacjentów w stanie krytycznym, w tym u chorych z posocznicą, u których należy zachować szczególną ostrożność.^{3 4}

U pacjentów z zaburzeniami czynności kory nadnerczy oraz podczas długotrwałych zabiegów chirurgicznych może być konieczne podanie egzogennego kortyzolu, np. 50-100 mg hydrokortyzonu.⁵ U pacjentów w stanie ciężkiego stresu, szczególnie z już istniejącymi zaburzeniami czynności kory nadnerczy, należy rozważyć uzupełnienie kortyzolu.⁶

Należy podkreślić, że długotrwałe tłumienie wydzielania endogennego kortyzolu i aldosteronu może być bezpośrednią konsekwencją działania etomidatu, jeśli podawany jest w ciągłym wlewie lub w dawkach wielokrotnych. Z tego względu należy unikać takiego sposobu podawania.⁷

Wpływ na układ oddechowy

Po podaniu większych dawek etomidatu w połączeniu z lekami hamującymi ośrodkowy układ nerwowy może wystąpić chwilowy bezdech. Stosując etomidat należy mieć przygotowany sprzęt do resuscytacji na wypadek wystąpienia depresji oddechowej i bezdechu.^{8 9}

Wpływ na układ krążenia

Wprowadzeniu do znieczulenia etomidatem może towarzyszyć niewielkie, przemijające obniżenie ciśnienia krwi, związane ze zmniejszeniem obwodowego oporu naczyniowego. U pacjentów osłabionych, u których hipotensja może być niebezpieczna, należy zastosować następujące środki zaradcze:¹⁰

• Pacjent wprowadzany do znieczulenia powinien leżeć na wznak
• Należy uzyskać dostęp do żyły w celu zapewnienia odpowiedniej objętości krwi krążącej
• Etomidat należy wstrzykiwać wolno (np. 10 ml w ciągu 1 minuty)
• Jeśli to możliwe należy unikać stosowania innych leków do wprowadzenia do znieczulenia

¹¹

Należy zachować ostrożność podając etomidat osobom w podeszłym wieku, gdyż może on zmniejszać pojemność minutową serca, co stwierdzono podając dawki większe od zalecanych.¹²

Efekty niepożądane podczas podawania

Podczas podawania etomidatu mogą występować spontaniczne ruchy mięśni lub grupy mięśni, zwłaszcza jeśli nie zastosowano premedykacji. Ruchy te są przypisywane odhamowaniu podkorowemu. Można im zwykle zapobiec podając dożylnie niewielkie dawki fentanylu z diazepamem na 1-2 min. przed rozpoczęciem wprowadzania do znieczulenia.¹³

Podczas podawania etomidatu stwierdzano również drgawki miokloniczne i bóle w miejscu wstrzyknięcia, zwłaszcza w czasie wstrzykiwania do małych żył. Można zwykle temu zapobiec podając dożylnie niewielką dawkę odpowiedniego leku z grupy opioidów, np. fentanylu, na 1-2 minuty przed wprowadzeniem do znieczulenia.¹⁴

Brak działania przeciwbólowego

Etomidat nie działa przeciwbólowo i dlatego w czasie zabiegu chirurgicznego należy podać odpowiedni lek przeciwbólowy. W przypadku krótkotrwałego znieczulenia należy podać silny lek przeciwbólowy, taki jak np. fentanyl, równocześnie lub przed podaniem etomidatu.^{15 16}

Specjalne grupy pacjentów

U pacjentów z marskością wątroby oraz u tych, którzy otrzymali już neuroleptyk, lek z grupy opioidów lub lek o działaniu uspokajającym, dawkę etomidatu należy zmniejszyć.¹⁷

Etomidat należy stosować z ostrożnością u pacjentów z istniejącą niewydolnością kory nadnerczy, jak np. u pacjentów z posocznicą.¹⁸

Przeciwwskazania szczególne

Badania na zwierzętach wykazały, że etomidat posiada potencjał porfirogeniczny. W związku z tym nie należy go podawać pacjentom z zaburzeniami dziedzicznymi biosyntezy hemu.¹⁹

Ostrzeżenia związane z substancjami pomocniczymi

W przypadku produktu Etomidate-Lipuro, który jest emulsją typu „olej w wodzie”, należy zwrócić uwagę, że zawiera on olej sojowy. Nie należy go stosować w razie stwierdzonej nadwrażliwości na orzeszki ziemne albo soję.²⁰

Etomidate-Lipuro zawiera mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu (w postaci olenianiu sodu) na dawkę, co oznacza, że lek uznaje się za „wolny od sodu”.²¹

Sposób podawania

Produkt Hypnomidate należy podawać wyłącznie dożylnie.²²