Przedawkowanie
Enalapryl

Przedawkowanie substancji enalapryl

Enalapryl, będący inhibitorem konwertazy angiotensyny (ACE), jest powszechnie stosowany w leczeniu nadciśnienia tętniczego oraz niewydolności serca. Substancja ta dostępna jest w preparatach takich jak Benalapril, Enarenal, Enalapril Vitabalans czy w skojarzeniu z lerkanidypiną (Lercaprel, Coripren). Dane dotyczące przedawkowania enalaprylu u ludzi są jednak ograniczone, co wymaga szczególnej uwagi klinicznej przy podejrzeniu zatrucia tą substancją.^{1 2}

Objawy przedawkowania

Najważniejszym i najbardziej charakterystycznym objawem przedawkowania enalaprylu jest znaczne niedociśnienie tętnicze, które zazwyczaj zaczyna się manifestować około 6 godzin po spożyciu tabletek. Objawowi temu towarzyszy zablokowanie układu renina-angiotensyna oraz stan osłupienia lub zamroczenia.^{3 4 5}

W przypadkach przedawkowania enalaprylu mogą wystąpić liczne inne objawy kliniczne związane z zaburzeniem funkcjonowania różnych układów:^{6 7 8}

• Układ sercowo-naczyniowy: wstrząs krążeniowy, tachykardia, kołatanie serca, bradykardia⁹
• Układ wydalniczy: niewydolność nerek, zaburzenia elektrolitowe¹⁰
• Układ oddechowy: hiperwentylacja, kaszel¹¹
• Układ nerwowy: zawroty głowy, niepokój¹²

W przypadku przedawkowania enalaprylu w skojarzeniu z lerkanidypiną (preparaty Lercaprel, Coripren) obserwowano dodatkowo takie objawy jak: bradykardia, niepokój, senność oraz ból w okolicy lędźwiowej. Należy zaznaczyć, że objawy te mogły wynikać również z jednoczesnego przyjęcia innych leków, takich jak beta-adrenolityki.^{13 14}

Zmiany biochemiczne przy przedawkowaniu

Istotną obserwacją biochemiczną w przypadkach przedawkowania enalaprylu jest wzrost stężenia jego aktywnego metabolitu – enalaprylatu w surowicy krwi. Odnotowano, że po spożyciu 300 mg i 440 mg enalaprylu maleinianu stężenie enalaprylatu w surowicy było odpowiednio 100- i 200-krotnie wyższe niż po zastosowaniu standardowych dawek terapeutycznych.^{15 16 17}

Postępowanie w przypadku przedawkowania

Leczenie przedawkowania enalaprylu powinno być prowadzone w warunkach szpitalnych i obejmować następujące działania:^{18 19 20}

1. Dożylne podanie 0,9% roztworu chlorku sodu (soli fizjologicznej) we wlewie, co stanowi podstawowe postępowanie w przypadku wystąpienia niedociśnienia tętniczego.²¹
2. Ułożenie pacjenta w pozycji przeciwwstrząsowej w przypadku wystąpienia niedociśnienia.²²
3. Rozważenie podania angiotensyny II we wlewie dożylnym i/lub dożylne podanie katecholamin, jeśli są dostępne.^{23 24}
4. Eliminacja enalaprylu z organizmu, jeśli spożycie nastąpiło niedawno, poprzez:
   • Wywoływanie wymiotów²⁵
   • Płukanie żołądka²⁶
   • Podanie absorbentów²⁷
   • Podanie siarczanu sodu²⁸
5. Zastosowanie hemodializy w celu usunięcia enalaprylatu z krążenia ogólnego.^{29 30 31}
6. Zastosowanie sztucznego rozrusznika serca w przypadku bradykardii opornej na leczenie.^{32 33 34}
7. Ciągłe monitorowanie parametrów życiowych, stężenia elektrolitów i kreatyniny w surowicy krwi.^{35 36 37}

Szczególne aspekty przedawkowania skojarzenia enalaprylu z lerkanidypiną

W przypadku przedawkowania preparatów zawierających kombinację enalaprylu z lerkanidypiną (Lercaprel, Coripren), postępowanie jest bardziej złożone, gdyż należy uwzględnić dodatkowe efekty wynikające z przedawkowania pochodnej dihydropirydyny.^{38 39}

Dodatkowo, przy przedawkowaniu lerkanidypiny należy:^{40 41}

• Aktywnie podtrzymywać czynność układu sercowo-naczyniowego, monitorując funkcję serca i płuc
• Unieść kończyny pacjenta
• Kontrolować objętość krwi krążącej i ilość oddawanego moczu
• Monitorować stan układu krążenia przez co najmniej 24 godziny ze względu na długotrwałe działanie farmakologiczne lerkanidypiny

Warto podkreślić, że ze względu na znaczne wiązanie lerkanidypiny z białkami osocza, dializa nie będzie skuteczna w eliminacji tej substancji z organizmu.^{42 43}

Tabela objawów przedawkowania enalaprylu

^{44 45 46}

Wnioski kliniczne

Przedawkowanie enalaprylu stanowi poważny stan kliniczny, który wymaga natychmiastowej interwencji medycznej i hospitalizacji. Najbardziej niebezpiecznym następstwem jest ciężkie niedociśnienie tętnicze, które może prowadzić do wstrząsu krążeniowego i niewydolności narządowej, szczególnie nerek.⁴⁷

Należy pamiętać, że szczególne ryzyko wiąże się z przedawkowaniem preparatów złożonych zawierających enalapryl z lerkanidypiną, ponieważ efekty farmakodynamiczne obu składników mogą się sumować, potęgując m.in. działanie hipotensyjne. W takich przypadkach konieczne jest monitorowanie stanu pacjenta przez co najmniej 24 godziny ze względu na długotrwałe działanie lerkanidypiny.^{48 49}

Kluczowe znaczenie w leczeniu przedawkowania enalaprylu ma szybkie wdrożenie odpowiedniego postępowania, obejmującego dożylną podaż płynów, pozycjonowanie pacjenta, eliminację leku z organizmu, a w ciężkich przypadkach – zastosowanie hemodializy. Należy również pamiętać o stałym monitorowaniu parametrów życiowych oraz kontroli stężenia elektrolitów i kreatyniny w surowicy.⁵⁰