Dawkowanie i sposób podawania
Enalapryl

Dawkowanie i sposób podawania substancji enalapryl

Dawkowanie enalaprylu musi być ustalane indywidualnie, w zależności od stanu klinicznego pacjenta, wartości ciśnienia tętniczego oraz współistniejących schorzeń. Szczególnie istotna jest ocena wydolności nerek, która ma kluczowe znaczenie przy doborze dawki tej substancji aktywnej.^{1 2}

Istotną informacją dla pacjenta jest to, że pokarm nie wpływa na wchłanianie enalaprylu maleinianu, co sprawia, że lek może być przyjmowany niezależnie od posiłków.^{3 4}

Dawkowanie w nadciśnieniu tętniczym

W leczeniu nadciśnienia tętniczego dawka początkowa enalaprylu wynosi od 5 mg do maksymalnie 20 mg, zależnie od stopnia nadciśnienia i ogólnego stanu pacjenta. Standardowo enalapryl podaje się raz na dobę.⁵

W przypadku łagodnego nadciśnienia tętniczego zalecana dawka początkowa wynosi 5-10 mg.^{6 7}

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z dużą aktywnością układu renina-angiotensyna-aldosteron (np. w przypadku nadciśnienia naczyniowo-nerkowego, niedoboru soli i/lub zmniejszonej objętości wewnątrznaczyniowej krwi, niewyrównanej niewydolności serca lub ciężkiego nadciśnienia), u których po dawce początkowej może wystąpić nadmierne obniżenie ciśnienia krwi. U takich pacjentów zaleca się dawkę początkową 5 mg lub mniejszą, a leczenie powinno odbywać się pod kontrolą lekarza.^{8 9}

Istotne jest również, że rozpoczęcie leczenia enalaprylem po uprzedniej terapii dużymi dawkami leków moczopędnych może powodować zmniejszoną objętość wewnątrznaczyniową i ryzyko niedociśnienia. W takiej sytuacji zalecana dawka początkowa wynosi 5 mg lub mniej. Jeśli to możliwe, leki moczopędne należy odstawić na 2-3 dni przed rozpoczęciem podawania enalaprylu. Konieczne jest monitorowanie czynności nerek i stężenia potasu w surowicy krwi.¹⁰

Zazwyczaj stosowana dawka podtrzymująca enalaprylu w leczeniu nadciśnienia tętniczego wynosi 20 mg na dobę. Maksymalna dobowa dawka podtrzymująca wynosi 40 mg.^{11 12}

Dawkowanie w niewydolności serca i bezobjawowej dysfunkcji lewej komory

W terapii objawowej niewydolności serca enalapryl stosuje się w skojarzeniu z lekami moczopędnymi oraz, w razie potrzeby, z glikozydami naparstnicy lub beta-adrenolitykami.^{13 14}

Dawka początkowa enalaprylu dla pacjentów z objawową niewydolnością serca lub bezobjawową dysfunkcją lewej komory wynosi 2,5 mg i należy ją podawać pod ścisłą kontrolą lekarza w celu ustalenia wpływu rozpoczęcia leczenia na ciśnienie tętnicze krwi.^{15 16}

W przypadku niewystąpienia objawowego niedociśnienia po rozpoczęciu podawania enalaprylu w niewydolności serca, bądź po wyrównaniu objawowego niedociśnienia, dawkę należy stopniowo zwiększać, aż do osiągnięcia zazwyczaj stosowanej dawki podtrzymującej 20 mg, podawanej w pojedynczej dawce dobowej lub dwóch dawkach podzielonych, zależnie od tolerancji leku przez pacjenta.^{17 18}

Zaleca się zwiększanie dawki w ciągu 2 do 4 tygodni. Maksymalna dawka dobowa wynosi 40 mg, podawana w dwóch dawkach podzielonych.^{19 20}

Schemat dawkowania przy niewydolności serca/bezobjawowej dysfunkcji lewej komory

^{21 22}

* Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub przyjmujących leki moczopędne.^{23 24}

Należy uważnie kontrolować ciśnienie tętnicze krwi i czynność nerek, zarówno przed, jak i po rozpoczęciu leczenia enalaprylem, ponieważ obserwowano przypadki niedociśnienia tętniczego i (rzadziej) niewydolności nerek.^{25 26}

Jeśli to możliwe, u pacjentów otrzymujących leki moczopędne, dawkę tych leków należy zmniejszyć przed rozpoczęciem podawania enalaprylu.^{27 28}

Należy pamiętać, że wystąpienie niedociśnienia tętniczego po podaniu dawki początkowej enalaprylu nie oznacza, że niedociśnienie wystąpi ponownie w trakcie dalszego leczenia enalaprylem i nie wyklucza możliwości jego długotrwałego stosowania.^{29 30}

W trakcie leczenia należy również monitorować stężenie potasu w surowicy krwi i czynność nerek.^{31 32}

Dawkowanie u pacjentów z niewydolnością nerek

W przypadku pacjentów z niewydolnością nerek konieczne jest dostosowanie dawkowania enalaprylu. Zasadniczo należy wydłużyć odstęp między podaniem kolejnych dawek leku i/lub zmniejszyć dawkę.^{33 34}

^{35 36}

* Uwaga: Enalaprylat podlega dializie. Dawkowanie w dniach bez dializ należy dostosować w zależności od uzyskanej zmiany ciśnienia tętniczego krwi.^{37 38}

Dawkowanie u osób w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku dawkę enalaprylu należy dostosować odpowiednio do czynności nerek pacjenta, która często jest obniżona w tej grupie wiekowej.^{39 40}

Dawkowanie u dzieci i młodzieży

Doświadczenie z badań klinicznych dotyczących stosowania enalaprylu u dzieci i młodzieży z nadciśnieniem tętniczym jest ograniczone.^{41 42}

W przypadku dzieci, które są w stanie połknąć tabletkę, dawkę należy ustalić indywidualnie w zależności od stanu pacjenta i tętniczego ciśnienia krwi. Zalecane dawkowanie jest następujące:^{43 44}

• Dla pacjentów o masie ciała od 20 do <50 kg: dawka początkowa 2,5 mg^{45 46}
• Dla pacjentów o masie ciała ≥50 kg: dawka początkowa 5 mg^{47 48}

⁴⁹

Enalapryl podaje się raz na dobę. Dawkę należy dostosować odpowiednio do potrzeb pacjenta, maksymalnie do:⁵⁰

• 20 mg na dobę u pacjentów o masie ciała od 20 do <50 kg^{51 52}
• 40 mg u pacjentów o masie ciała ≥50 kg^{53 54}

⁵⁵

Ze względu na brak odpowiednich danych, enalapryl nie jest zalecany u noworodków oraz u dzieci z przesączeniem kłębuszkowym (GFR) <30 ml/min/1,73 m².^{56 57}

Sposób podawania

Enalapryl podaje się doustnie.^{58 59}

W przypadku preparatów złożonych zawierających enalapryl i lerkanidypinę (Coripren, Lercaprel), należy przyjmować je rano, co najmniej 15 minut przed śniadaniem.^{60 61} Należy również pamiętać, że tych leków nie należy podawać łącznie z sokiem grejpfrutowym.^{62 63}

Szczególne zalecenia kliniczne dotyczące dawkowania enalaprylu

Monitorowanie w trakcie leczenia enalaprylem

W trakcie terapii enalaprylem istotne jest regularne monitorowanie kilku kluczowych parametrów:

• Ciśnienie tętnicze krwi – należy je kontrolować regularnie, a szczególnie na początku leczenia i po każdym zwiększeniu dawki⁶⁴
• Czynność nerek – parametry nerkowe powinny być monitorowane regularnie, zwłaszcza u pacjentów z wyjściowym upośledzeniem funkcji nerek⁶⁵
• Stężenie potasu w surowicy krwi – regularne pomiary pozwalają na wczesne wykrycie hiperkaliemii⁶⁶

⁶⁷

Indywidualizacja leczenia

Szczególnej uwagi przy dawkowaniu enalaprylu wymagają następujące grupy pacjentów:

• Pacjenci przyjmujący duże dawki leków moczopędnych – u tych osób zaleca się odstawienie leków moczopędnych na 2-3 dni przed rozpoczęciem leczenia enalaprylem lub zmniejszenie ich dawki, jeśli całkowite odstawienie nie jest możliwe⁶⁸
• Pacjenci z dużą aktywnością układu renina-angiotensyna-aldosteron – w tej grupie obserwuje się zwiększone ryzyko nadmiernego obniżenia ciśnienia krwi⁶⁹
• Pacjenci dializowani – dawkowanie wymaga szczególnej uwagi ze względu na usuwanie enalaprylatu podczas dializy⁷⁰

⁷¹

Postępowanie przy objawowym niedociśnieniu

W przypadku wystąpienia objawowego niedociśnienia po podaniu pierwszej dawki enalaprylu, należy pamiętać o kilku istotnych kwestiach:

• Jednorazowe wystąpienie niedociśnienia po pierwszej dawce nie wyklucza bezpiecznego stosowania leku w przyszłości⁷²
• Należy zapewnić pacjentowi odpowiednie nawodnienie i monitorować ciśnienie tętnicze⁷³
• Po wyrównaniu objawowego niedociśnienia można kontynuować stopniowe zwiększanie dawki, zgodnie z zaleconym schematem⁷⁴

⁷⁵

Zalecenia dla preparatów złożonych z enalaprylem

W przypadku stosowania preparatów złożonych zawierających enalapryl (np. Coripren, Lercaprel) należy przestrzegać dodatkowych zaleceń:

• Leki te są przeciwwskazane u pacjentów z ciężkim zaburzeniem czynności nerek (klirens kreatyniny <30 ml/min) lub u pacjentów poddawanych hemodializie⁷⁶
• Leki te są przeciwwskazane w przypadku ciężkiego zaburzenia czynności wątroby⁷⁷
• Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z łagodnym do umiarkowanego zaburzeniem czynności nerek lub wątroby^{78 79}

⁸⁰