Właściwości farmakodynamiczne
Ekonazol

Właściwości farmakodynamiczne ekonazolu

Ekonazol, substancja czynna występująca w produktach leczniczych takich jak Pevaryl, Pevazol oraz Pevisone, jest pochodną imidazolu o szerokim spektrum działania przeciwgrzybiczego. Według klasyfikacji ATC należy do grupy leków przeciwgrzybiczych do stosowania miejscowego, oznaczonej kodem D01AC03.¹²

Spektrum działania przeciwgrzybiczego

Ekonazol wykazuje szerokie spektrum działania przeciwgrzybiczego, obejmujące różne patogeny grzybicze oraz niektóre bakterie. Działa skutecznie na:³⁴

• Dermatofity: Trichophyton rubrum, Trichophyton mentagrophytes, Epidermophyton floccosum, Microsporum
• Drożdżaki: Candida albicans, Candida guilliermondi, Torulopsis sp., Rhodotorula sp., Malassezia furfur
• Inne patogeny: grzyby dimorficzne, pleśniaki
• Bakterie: ziarniaki Gram-dodatnie (Nocardia minutissima, paciorkowce, gronkowce)

⁵

Ekonazol działa silnie i szybko, wykazując właściwości grzybostatyczne, a w dużych stężeniach także grzybobójcze na wymienione patogeny.⁶

Mechanizm działania

Mechanizm działania ekonazolu jest złożony i wielokierunkowy. Głównym miejscem działania są błony komórkowe grzybów. Ekonazol wpływa na strukturę i funkcję tych błon poprzez:⁷⁸⁹

1. Niszczenie błon komórkowych – ekonazol uszkadza strukturę błony komórkowej grzyba, zwiększając jej przepuszczalność dla substancji, które normalnie nie przenikają do wnętrza komórki
2. Uszkodzenie błon wewnątrzkomórkowych – pod wpływem ekonazolu dochodzi do zniszczenia wewnątrzkomórkowych błon cytoplazmatycznych
3. Hamowanie procesów oksydacyjnych – powoduje przedwczesne zmiany w mitochondriach
4. Hamowanie syntezy RNA i białek – zaburza metabolizm i wzrost komórek grzybiczych

Na poziomie molekularnym ekonazol hamuje 14-demetylację podczas biosyntezy ergosterolu, który jest niezbędnym składnikiem ściany komórkowej grzyba. Prowadzi to do niedoboru ergosterolu oraz kumulacji 14-metylowanych steroli w komórce grzyba.¹⁰

Prawdopodobnie miejscem działania ekonazolu są rodniki acylowe nienasyconych kwasów tłuszczowych fosfolipidów błony komórkowej.¹¹

Rozwój oporności

Istotną zaletą mechanizmu działania ekonazolu jest fakt, że oporność pierwotna na tę substancję praktycznie nie występuje, a rozwój oporności wtórnej jest zjawiskiem rzadkim. Wynika to z wielokierunkowego mechanizmu działania tej substancji na komórki grzybów.¹²

Farmakodynamika miejscowa

Po miejscowym zastosowaniu ekonazol szybko przenika do warstw naskórka i powierzchownych warstw skóry właściwej. Szczególnie wysokie stężenia osiąga w warstwie rogowej naskórka, gdzie przekraczają one wartości minimalnego stężenia hamującego (MIC) dla dermatofitów. Ta cecha farmakodynamiczna zapewnia skuteczność działania przeciwgrzybiczego w miejscu aplikacji.¹³

Warto podkreślić, że ekonazol zastosowany miejscowo na skórę praktycznie nie wywiera działania ogólnoustrojowego, co zwiększa bezpieczeństwo jego stosowania.¹⁴

Działanie w preparatach złożonych

W preparacie złożonym Pevisone, ekonazol występuje w połączeniu z triamcynolonu acetonidem – syntetycznym kortykosteroidem o umiarkowanie silnym działaniu przeciwzapalnym. Podczas gdy ekonazol zwalcza patogeny grzybicze, triamcynolonu acetonid wykazuje działanie przeciwzapalne, przeciwświądowe i obkurczające naczynia krwionośne, co może przyspieszać ustępowanie objawów zapalnych towarzyszących zakażeniom grzybiczym.¹⁵