Działania niepożądane
Disodu fosforan bezwodny

Działania niepożądane disodu fosforanu bezwodnego

Disodu fosforan bezwodny, jako jedna z substancji czynnych preparatu Coloclear, może powodować szereg działań niepożądanych, które klasyfikowane są według częstości występowania. Substancja ta, stosowana głównie w preparatach do przygotowania jelita do badań endoskopowych, może wpływać na różne układy organizmu. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące działań niepożądanych związanych z tą substancją.<sup data-drug="Coloclear" data-section="Działania niepożądane" title="Poniżej wymienione działania niepożądane zgłaszano z częstością zdefiniowaną w następujący sposób: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (1

Wpływ na układ pokarmowy

Zaburzenia żołądka i jelit należą do najczęściej występujących działań niepożądanych disodu fosforanu bezwodnego. Do bardzo często występujących objawów (≥1/10 pacjentów) należą: wzdęcia, bóle brzucha oraz nudności. Często (≥1/100 do <1/10 pacjentów) obserwuje się wymioty. Ponadto, podczas badań endoskopowych mogą zostać stwierdzone nieprawidłowości w postaci pojedynczych lub mnogich owrzodzeń aftowych w esicy i odbytnicy, które jednak zazwyczaj nie mają znaczenia klinicznego i ustępują samoistnie bez potrzeby leczenia.²

Preparaty zawierające disodu fosforan bezwodny, takie jak Coloclear, mogą również powodować zmiany stwierdzane podczas gastroskopii, przypominające rumieniowate zapalenie żołądka i/lub płytkie owrzodzenia żołądka z martwiczą podstawą. Te zmiany są najczęściej bezobjawowe i również ustępują samoistnie.³

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Disodu fosforan bezwodny może wywoływać zaburzenia sercowo-naczyniowe, choć występują one relatywnie rzadko. Do rzadkich działań niepożądanych (≥1/10 000 do <1/1 000) należy łagodne wydłużenie odstępu QT w zapisie EKG. Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić: zawał mięśnia sercowego oraz zaburzenia rytmu serca. W zakresie zaburzeń naczyniowych bardzo rzadko raportowano przypadki niedociśnienia.⁴

Wpływ na układ nerwowy

W zakresie układu nerwowego często (≥1/100 do <1/10) występują bóle głowy i zawroty głowy. Bardzo rzadko (<1/10 000) pacjenci mogą doświadczać uogólnionych toniczno-klonicznych napadów drgawkowych i/lub utraty przytomności, a także parestezji (nieprawidłowych odczuć czuciowych).⁵

Wpływ na układ moczowy

Szczególnie istotne są działania niepożądane dotyczące nerek i dróg moczowych, które mogą być poważne, choć występują bardzo rzadko (<1/10 000). Należą do nich: zwiększenie stężenia azotu mocznikowego we krwi (BUN), zwiększenie stężenia kreatyniny, ostra niewydolność nerek, przewlekła niewydolność nerek, zwapnienie nerek, ostra nefropatia fosforanowa oraz martwica cewek nerkowych.⁶

Zaburzenia metaboliczne

Disodu fosforan bezwodny może prowadzić do zaburzeń metabolicznych i elektrolitowych. Niezbyt często (≥1/1000 do <1/100) występuje odwodnienie. Rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000) może wystąpić hipomagnezemia (obniżone stężenie magnezu). Bardzo rzadko (<1/10 000) raportowano przypadki dysnatremii (zaburzenia stężenia sodu), hipokalcemii (obniżone stężenie wapnia), hipokaliemii (obniżone stężenie potasu), hiperfosfatemii (podwyższone stężenie fosforanów), kwasicy metabolicznej oraz tężyczki.⁷

Reakcje uczuleniowe

Disodu fosforan bezwodny może powodować reakcje uczuleniowe, choć występują one rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000). Obejmują one: wysypkę, świąd, pokrzywkę, uczucie ucisku w gardle, skurcz oskrzeli, duszność, obrzęk gardła, zaburzenia połykania, parestezje, obrzęk warg i języka, obrzęk twarzy oraz anafilaksję. Bardzo rzadko (<1/10 000) obserwowano alergiczne zapalenie skóry.⁸

Inne działania niepożądane

Do innych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem preparatów zawierających disodu fosforan bezwodny należą zaburzenia ogólne i stany w miejscu podania. Bardzo często (≥1/10) występują dreszcze i osłabienie, a często (≥1/100 do <1/10) ból w klatce piersiowej. Bardzo rzadko (<1/10 000) mogą wystąpić skurcze mięśni.⁹

Szczegółowa analiza zagrożeń związanych z działaniami niepożądanymi

Zaburzenia elektrolitowe jako główne zagrożenie

Najpoważniejszym zagrożeniem związanym z disodu fosforanem bezwodnym są zaburzenia elektrolitowe, które mogą prowadzić do poważnych konsekwencji klinicznych. Hiperfosfatemia może powodować hipokalcemię, co z kolei może prowadzić do objawów tężyczki, drgawek i zaburzeń rytmu serca. Szczególnie narażeni są pacjenci z zaburzeniami czynności nerek, nawet tymi niezdiagnozowanymi wcześniej.¹⁰

Zagrożenia nefrologiczne

Ostra nefropatia fosforanowa jest rzadkim, ale poważnym powikłaniem związanym ze stosowaniem disodu fosforanu bezwodnego. Charakteryzuje się ona gwałtownym pogorszeniem czynności nerek w wyniku odkładania się złogów fosforanu wapnia w cewkach nerkowych. W skrajnych przypadkach może prowadzić do ostrej niewydolności nerek wymagającej dializoterapii, a nawet do przewlekłej niewydolności nerek.¹¹

Zagrożenia kardiologiczne

Zaburzenia elektrolitowe wywołane disodu fosforanem bezwodnym mogą prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca. Łagodne wydłużenie odstępu QT może w niektórych przypadkach prowadzić do groźnych arytmii, a w skrajnych przypadkach nawet do zawału mięśnia sercowego. Szczególnie narażeni są pacjenci z wcześniej istniejącymi chorobami serca oraz przyjmujący leki wydłużające odstęp QT.¹²

Zagrożenia neurologiczne

Hipokalcemia wywołana przez disodu fosforan bezwodny może prowadzić do objawów neurologicznych, w tym napadów drgawkowych i utraty przytomności. Te stany, choć występują bardzo rzadko, mogą stanowić bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.¹³

Zagrożenia związane z reakcjami alergicznymi

Reakcje uczuleniowe na disodu fosforan bezwodny mogą obejmować anafilaksję, która stanowi stan bezpośredniego zagrożenia życia. Objawy takie jak obrzęk gardła, skurcz oskrzeli i duszność wymagają natychmiastowego leczenia. Personel medyczny podający preparaty zawierające disodu fosforan bezwodny powinien być przygotowany na możliwość wystąpienia reakcji anafilaktycznej.¹⁴

Tabela działań niepożądanych

<sup data-drug="Coloclear" data-section="Działania niepożądane" title="Poniżej wymienione działania niepożądane zgłaszano z częstością zdefiniowaną w następujący sposób: bardzo często (≥ 1/10), często (≥ 1/100 do < 1/10), niezbyt często (≥ 1/1000 do < 1/100), rzadko (≥ 1/10 000 do < 1/1 000), bardzo rzadko (15