Przeciwwskazania stosowania
Disodu fosforan bezwodny

Przeciwwskazania stosowania disodu fosforanu bezwodnego

Disodu fosforan bezwodny stanowi jedną z substancji czynnych produktu leczniczego Coloclear (w dawce 398 mg na tabletkę), który jest stosowany jako środek przygotowujący jelito grube do badań diagnostycznych. Ze względu na specyficzne działanie oraz potencjalne zagrożenia dla zdrowia pacjenta, stosowanie tej substancji podlega ścisłym ograniczeniom. Poniżej przedstawiono szczegółowe przeciwwskazania do stosowania preparatów zawierających disodu fosforan bezwodny.¹

Przeciwwskazania związane z wiekiem pacjenta

Disodu fosforan bezwodny zawarty w preparacie Coloclear jest przeciwwskazany u dwóch grup wiekowych pacjentów:

• Dzieci i młodzież poniżej 18 roku życia
• Pacjenci w wieku powyżej 75 lat

²

Te ograniczenia wiekowe wynikają z wyższego ryzyka zaburzeń wodno-elektrolitowych u pacjentów w skrajnych grupach wiekowych oraz z niewystarczających danych klinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania disodu fosforanu bezwodnego w tych populacjach.

Przeciwwskazania związane z nadwrażliwością

Preparaty zawierające disodu fosforan bezwodny, jak Coloclear, nie powinny być stosowane u pacjentów wykazujących nadwrażliwość na:

• Same substancje czynne (w tym disodu fosforan bezwodny)
• Którąkolwiek z substancji pomocniczych produktu

³

Przeciwwskazania związane z funkcją nerek

Ze względu na ryzyko odkładania się fosforanów w nerkach i możliwość rozwoju nefropatii fosforanowej, disodu fosforan bezwodny jest przeciwwskazany u pacjentów z:

• Istotną klinicznie niewydolnością nerek
• Potwierdzoną wynikiem biopsji nerki ostrą nefropatią fosforanową

⁴

Przeciwwskazania kardiologiczne

Disodu fosforan bezwodny może wpływać na równowagę wodno-elektrolitową, co jest szczególnie niebezpieczne dla pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Przeciwwskazania obejmują:

• Zastoinową niewydolność serca
• Niewyrównaną niewydolność serca
• Niestabilną dławicę piersiową

⁵

Przeciwwskazania związane z zaburzeniami gospodarki wapniowo-fosforanowej

Pacjenci z pierwotną nadczynnością przytarczyc z towarzyszącą hiperkalcemią nie powinni przyjmować preparatów zawierających disodu fosforan bezwodny, ponieważ może to prowadzić do dalszego pogłębienia zaburzeń równowagi wapniowo-fosforanowej.⁶

Przeciwwskazania gastroenterologiczne

Ze względu na działanie przeczyszczające disodu fosforanu bezwodnego, jego stosowanie jest przeciwwskazane w następujących stanach patologicznych przewodu pokarmowego:

• Niedrożność jelit (mechaniczna lub czynnościowa)
• Ostre zablokowanie lub rzekome zablokowanie jelita
• Przewlekłe zaparcie o ciężkim nasileniu
• Zespół wolnej perystaltyki jelit (np. w przebiegu niedoczynności tarczycy lub twardziny)
• Okrężnica olbrzymia (wrodzona lub nabyta)
• Stan po chirurgicznym wytworzeniu pomostu omijającego żołądek
• Perforacja jelita
• Aktywna postać zapalnej choroby jelit
• Wodobrzusze

⁷

Przeciwwskazania związane z interakcjami leków

Disodu fosforan bezwodny nie powinien być stosowany równocześnie z innymi środkami przeczyszczającymi zawierającymi fosforan sodu, ponieważ może to znacząco zwiększyć ryzyko zaburzeń elektrolitowych oraz uszkodzenia nerek.⁸

Kiedy i w jakich warunkach odradzić pacjentowi stosowanie disodu fosforanu bezwodnego

Poza bezwzględnymi przeciwwskazaniami wymienionymi powyżej, istnieją sytuacje kliniczne, w których należy rozważyć odradzenie pacjentowi stosowania preparatów zawierających disodu fosforan bezwodny, takich jak Coloclear, ze względu na podwyższone ryzyko wystąpienia działań niepożądanych.

Pacjenci z ryzykiem zaburzeń wodno-elektrolitowych

Należy odradzić stosowanie disodu fosforanu bezwodnego pacjentom, u których istnieje podwyższone ryzyko zaburzeń wodno-elektrolitowych, szczególnie w przypadku:

• Pacjentów ze skłonnością do hiponatremii lub hipernatremii
• Pacjentów z wywiadem w kierunku hipokalemii
• Pacjentów z odwodnieniem lub ryzykiem odwodnienia
• Pacjentów stosujących leki wpływające na gospodarkę elektrolitową (np. diuretyki, inhibitory konwertazy angiotensyny, blokery receptora angiotensyny)

Pacjenci z łagodniejszymi formami chorób nerek

Chociaż tylko istotna klinicznie niewydolność nerek stanowi bezwzględne przeciwwskazanie, należy odradzić stosowanie disodu fosforanu bezwodnego również pacjentom z:

• Łagodną do umiarkowanej niewydolnością nerek
• Zaburzeniami funkcji nerek w wywiadzie
• Zwiększonym ryzykiem ostrego uszkodzenia nerek

Pacjenci w podeszłym wieku

Mimo że bezwzględne przeciwwskazanie dotyczy pacjentów powyżej 75 roku życia, należy zachować szczególną ostrożność i rozważyć odradzenie stosowania preparatów z disodu fosforanem bezwodnym również u pacjentów w wieku 65-75 lat, zwłaszcza tych z:

• Obniżoną masą ciała
• Osłabieniem
• Współistniejącymi chorobami
• Przyjmujących wiele leków jednocześnie

Pacjenci z łagodniejszymi zaburzeniami układu pokarmowego

Odradzenie stosowania disodu fosforanu bezwodnego należy rozważyć również u pacjentów z:

• Łagodniejszymi postaciami nieswoistych zapaleń jelit w remisji
• Zespołem jelita drażliwego z przewagą biegunki
• Przewlekłymi bólami brzucha o nieznanej etiologii
• Niedawno przebytymi zabiegami w obrębie przewodu pokarmowego

Pacjenci z innymi czynnikami ryzyka

Stosowanie disodu fosforanu bezwodnego należy odradzić również w przypadku:

• Zaplanowanej znieczulenia ogólnego w krótkim czasie po podaniu preparatu
• Pacjentów przyjmujących leki wpływające na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe
• Pacjentów z zaburzeniami połykania, które mogą utrudniać przyjmowanie tabletek
• Pacjentów, u których występowały w przeszłości ciężkie reakcje niepożądane po zastosowaniu preparatów fosforanowych

Lekarz przepisujący preparat zawierający disodu fosforan bezwodny, taki jak Coloclear, powinien dokładnie ocenić stosunek korzyści do ryzyka, biorąc pod uwagę zarówno bezwzględne przeciwwskazania, jak i wymienione powyżej sytuacje kliniczne, w których stosowanie tej substancji może wiązać się z podwyższonym ryzykiem dla pacjenta.