Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie
Cytalopram

Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania cytalopramu

Cytalopram jest substancją czynną należącą do grupy selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), stosowaną w leczeniu zaburzeń depresyjnych. Dane przedkliniczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania tej substancji opierają się na licznych badaniach, obejmujących ocenę toksyczności ostrej i przewlekłej, wpływu na rozrodczość oraz potencjalnego działania mutagennego i rakotwórczego.^{1 2}

Toksyczność ostra

W badaniach przedklinicznych wykazano, że cytalopram cechuje się niską toksycznością ostrą. W eksperymentach prowadzonych na gryzoniach wartości LD50 (dawka śmiertelna dla 50% badanej populacji) mieściły się w zakresie od 700 do 1400 mg/kg masy ciała po podaniu doustnym oraz od 30 do 60 mg/kg masy ciała po podaniu dożylnym.^{3 4 5 6}

Toksyczność przewlekła

W badaniach toksyczności przewlekłej nie stwierdzono działań, które byłyby istotne z punktu widzenia terapeutycznego zastosowania cytalopramu u ludzi.^{7 8 9}

Warto jednak odnotować, że u szczurów po podaniu dawek wielokrotnych w różnych narządach obserwowano fosfolipidozę, która ustępowała po odstawieniu leku.^{10 11 12}

Zjawisko fosfolipidozy jest charakterystyczne dla wielu amin lipofilnych i ma charakter przemijający, nie powodując zaburzeń morfologicznych ani czynnościowych.^{13 14} Kliniczne znaczenie gromadzenia fosfolipidów nie zostało w pełni wyjaśnione.^{15 16 17}

Wpływ na rozrodczość

Badania toksycznego wpływu na rozrodczość u szczurów wykazały zaburzenia kostnienia u potomstwa, jednak bez zwiększenia częstości występowania wad rozwojowych.^{18 19 20}

Bardziej szczegółowe wyniki badań embriotoksyczności u szczurów, którym podawano dawkę 56 mg/kg masy ciała na dobę (dawka powodująca działanie toksyczne u samicy) wykazały wady rozwojowe kości kręgosłupa i żeber.^{21 22} Stężenie leku w osoczu samicy było wówczas 2-3 razy większe od stężenia leczniczego u człowieka.^{23 24}

Warto podkreślić, że zaobserwowane efekty mogły wynikać zarówno z działania farmakologicznego cytalopramu, jak i być konsekwencją toksycznego wpływu substancji na organizm matki.^{25 26 27}

U szczurów cytalopram nie wpływał na płodność, ciążę i rozwój pourodzeniowy, ale zmniejszał urodzeniową masę ciała potomstwa.^{28 29} Badania w okresie około- i poporodowym ujawniły zmniejszoną przeżywalność potomstwa w okresie laktacji.^{30 31 32}

Cytalopram i jego metabolity osiągają u płodu stężenie 10-15 razy większe od stężenia w osoczu samicy.^{33 34}

Wpływ na płodność

Dane z badań na zwierzętach wykazały, że cytalopram wywołuje zmniejszenie wskaźników płodności i ciążowego, redukcję liczby implantacji oraz powstawanie nieprawidłowego nasienia. Należy jednak podkreślić, że efekty te obserwowano po narażeniu znacznie przekraczającym ekspozycję uzyskiwaną u ludzi podczas terapii.^{35 36 37 38 39 40}

Dane uzyskane w badaniach nad toksycznym wpływem na rozrodczość (segment I, II i III) nie wskazują jednak na konieczność zachowania szczególnej ostrożności podczas stosowania cytalopramu u kobiet w wieku rozrodczym.^{41 42 43 44}

Potencjalne działanie mutagenne i rakotwórcze

Badania przedkliniczne wykazały, że cytalopram nie wywiera działania mutagennego ani rakotwórczego.^{45 46 47 48 49}

Ocena ryzyka dla człowieka

Na podstawie danych z badań przedklinicznych potencjalne zagrożenie dla ludzi stosujących cytalopram nie jest w pełni poznane.^{50 51 52}

Należy jednak zaznaczyć, że konwencjonalne badania farmakologiczne dotyczące bezpieczeństwa stosowania, genotoksyczności i potencjalnego działania rakotwórczego nie ujawniają szczególnego zagrożenia dla człowieka.^{53 54 55}

Doświadczenia kliniczne ze stosowaniem cytalopramu u kobiet w ciąży i w okresie laktacji pozostają ograniczone.⁵⁶