Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności
Benserazyd

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania benserazydu

Benserazyd jest inhibitorem dekarboksylazy dopaminy stosowanym w połączeniu z lewodopą w leczeniu choroby Parkinsona oraz zespołu niespokojnych nóg. Terapia wymaga szczególnej ostrożności oraz przestrzegania szeregu środków ostrożności ze względu na profil bezpieczeństwa i możliwe działania niepożądane.¹

Monitorowanie parametrów hematologicznych

Zaburzenia hematologiczne zgłaszane podczas terapii obejmują zmiany w liczbie krwinek, w tym anemię hemolityczną, leukopenię i trombocytopenię. W literaturze opisywano również przypadki agranulocytozy i pancytopenii, dla których związek przyczynowy z lewodopą i benserazydem nie mógł być jednoznacznie ustalony ani wykluczony. Z tego powodu zaleca się częste kontrolowanie morfologii krwi podczas rozpoczynania leczenia, a następnie regularnie przez cały okres terapii.²

Monitorowanie układu krążenia

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z obciążeniami kardiologicznymi, takimi jak:

• przebyty zawał mięśnia sercowego
• istniejące wcześniej zaburzenia tętnic wieńcowych
• zaburzenia rytmu serca
• niewydolność serca

³

W grupie pacjentów z powyższymi obciążeniami należy często monitorować czynność serca, szczególnie w trakcie rozpoczynania leczenia, a następnie regularnie przez cały czas trwania terapii.⁴

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów z grupy ryzyka (osoby w podeszłym wieku, przyjmujące jednocześnie leki przeciwnadciśnieniowe lub inne preparaty mogące wywoływać niedociśnienie ortostatyczne) może niezbyt często wystąpić niedociśnienie ortostatyczne. Pacjenci ci, jak również osoby z już zdiagnozowanym niedociśnieniem ortostatycznym, powinni podlegać szczególnie uważnej obserwacji, zwłaszcza na początku leczenia oraz podczas zwiększania dawki. Niedociśnienie ortostatyczne można zazwyczaj kontrolować poprzez zmniejszenie dawki preparatu zawierającego benserazyd.⁵

Wrzody żołądkowo-jelitowe i demineralizacja kości

Szczególnie uważnej kontroli należy poddać pacjentów z wywiadem obejmującym:

• wrzody żołądkowo-jelitowe
• demineralizację kości

⁶

Jaskra

U pacjentów z jaskrą z otwartym kątem przesączania należy regularnie mierzyć ciśnienie śródgałkowe, gdyż lewodopa teoretycznie może je podwyższać.⁷

Zaburzenia żołądkowo-jelitowe

Szczególnie na początku leczenia mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe takie jak nudności, wymioty lub biegunka. Dolegliwości te można w znacznym stopniu ograniczyć poprzez:

• przyjmowanie leku jednocześnie z niewielkim posiłkiem ubogim w białko (np. ciastka, sucharki)
• popijanie leku płynem
• powolne zwiększanie dawki

⁸

Depresja i zaburzenia psychiczne

Podczas leczenia preparatami zawierającymi benserazyd może wystąpić depresja. Należy jednak pamiętać, że może ona być również elementem obrazu klinicznego choroby Parkinsona. Z tego powodu wszyscy pacjenci powinni być dokładnie monitorowani pod kątem występowania zmian psychologicznych oraz depresji, zarówno z myślami samobójczymi, jak i bez nich.⁹

Zespół dysregulacji dopaminowej

U niewielkiej liczby pacjentów może wystąpić zespół dysregulacji dopaminowej (DDS – Dopamine Dysregulation Syndrome), charakteryzujący się zaburzeniami poznawczymi i zaburzeniami zachowania, które mogą być bezpośrednio związane z przyjmowaniem większej niż zalecana przez lekarza dawki produktu leczniczego.¹⁰

Odstawienie leku i zespół neuroleptyczny

Bezwzględnie nie należy nagle odstawiać preparatów zawierających benserazyd. Po długotrwałym leczeniu, nagłe odstawienie może prowadzić do wystąpienia złośliwego zespołu neuroleptycznego z objawami takimi jak:

• wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zmiany psychiczne
• zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej

¹¹

W ciężkich przypadkach mogą wystąpić: mioglobinuria, rabdomioliza, ostra niewydolność nerek oraz ostry zespół akinetyczny, które mogą zagrażać życiu. W przypadku wystąpienia takich objawów pacjent powinien znaleźć się pod obserwacją lekarza, w razie konieczności w szpitalu, i szybko otrzymać odpowiednie leczenie objawowe. Po odpowiedniej ocenie lekarza, leczenie może obejmować wznowienie podawania lewodopy z benserazydem. Z powyższych względów przerwa w stosowaniu lewodopy ze wskazań terapeutycznych powinna być przeprowadzona wyłącznie w warunkach szpitalnych.¹²

Dyskineza i wahania odpowiedzi na leczenie

Dyskineza (np. ruchy pląsawicze i atetotyczne) występująca w późniejszych etapach leczenia, może być zwykle kontrolowana poprzez zmniejszenie dawki.¹³

W przypadku dłuższego okresu leczenia mogą występować wahania odpowiedzi na leczenie, obejmujące:

• objawy zamrożenia
• dystonie końca dawki
• zespół przełączenia „on-off”

¹⁴

Zaburzenia te można zazwyczaj wyeliminować lub ograniczyć poprzez odpowiednie dobranie dawki produktu leczniczego lub przez podawanie mniejszych pojedynczych dawek w krótszych odstępach czasu. Po ustabilizowaniu objawów można podjąć próbę stopniowego zwiększenia dawki w celu uzyskania silniejszego efektu terapeutycznego.¹⁵

Znieczulenie ogólne

W przypadku gdy pacjent wymaga znieczulenia ogólnego, należy przestrzegać następujących zasad:

• Należy kontynuować podawanie lewodopy z benserazydem przez jak najdłuższy czas do operacji, z wyjątkiem znieczulenia przy użyciu halotanu
• W przypadku znieczulenia z użyciem halotanu, należy odstawić lewodopę z benserazydem na 12-48 godzin przed zabiegiem ze względu na możliwość wystąpienia wahań ciśnienia krwi i/lub zaburzeń rytmu serca
• Po zabiegu leczenie można wznowić, przy czym dawka powinna być zwiększana stopniowo, do dawki stosowanej przed operacją

¹⁶

Senność i napady snu

Podczas stosowania lewodopy może wystąpić senność i w rzadkich przypadkach nagłe napady snu. Bardzo rzadko zgłaszano przypadki napadów snu, które mogły pojawiać się również podczas wykonywania codziennych czynności, niekiedy bez wcześniejszych sygnałów ostrzegawczych, jak również bez świadomości wystąpienia epizodu. W związku z tym:

• Pacjentów należy poinformować o takim ryzyku
• Zaleca się zachowanie ostrożności w przypadku prowadzenia pojazdów lub obsługi maszyn
• Pacjenci, u których wystąpiła senność i/lub napady snu, nie mogą prowadzić pojazdów ani obsługiwać maszyn
• W przypadku wystąpienia senności lub napadów snu należy rozważyć zmniejszenie dawki lub zakończenie leczenia

¹⁷

Zaburzenia kontroli impulsów

Pacjentów należy regularnie monitorować pod kątem rozwoju zaburzeń kontroli impulsów. Pacjenci i ich opiekunowie powinni zostać poinformowani, że u osób leczonych agonistami dopaminy i/lub innymi dopaminergicznymi produktami leczniczymi zawierającymi lewodopę (w tym z benserazydem), mogą wystąpić behawioralne objawy zaburzeń kontroli impulsów, w tym:

• uzależnienie od gier hazardowych
• zwiększone libido
• hiperseksualność
• kompulsywne wydawanie pieniędzy lub kupowanie
• kompulsywne lub napadowe objadanie się

¹⁸

W przypadku wystąpienia powyższych objawów zaleca się przeanalizowanie stosowanego schematu leczenia i ewentualne jego modyfikacje.¹⁹

Zalecane badania laboratoryjne

W trakcie leczenia zaleca się okresowe kontrolowanie:

• czynności wątroby
• czynności nerek
• układu krążenia
• morfologii krwi

²⁰

U pacjentów z cukrzycą należy dodatkowo często badać stężenie glukozy we krwi i odpowiednio dostosowywać dawki leków przeciwcukrzycowych.²¹

Ryzyko rozwoju czerniaka

Badania epidemiologiczne wykazały, że u pacjentów z chorobą Parkinsona występuje większe ryzyko rozwoju czerniaka w porównaniu do ogólnej populacji (około 2-6 razy wyższe). Nie jest jasne, czy obserwowane zwiększone ryzyko wynika z samej choroby Parkinsona, czy z innych czynników, takich jak stosowanie lewodopy w jej leczeniu. Z tego powodu:

• Pacjenci i ich opiekunowie powinni być poinformowani o konieczności regularnego badania pod kątem występowania czerniaka
• Wskazane jest okresowe badanie skóry przez odpowiedniego specjalistę (np. dermatologa)

²²

Dodatkowe informacje dla pacjentów z zespołem niespokojnych nóg

U pacjentów z ciężkimi objawami zespołu niespokojnych nóg oraz w przypadkach, gdy wymagana jest większa dawka lewodopy z benserazydem, wystąpienie nasilenia objawów może ograniczyć długotrwałe stosowanie tej kombinacji leków.²³

Zawartość sodu

Preparaty zawierające benserazyd, takie jak Xevoben, zawierają mniej niż 1 mmol (23 mg) sodu na tabletkę, co oznacza, że można je uznać za „wolne od sodu”.²⁴