Przedawkowanie
Azatiopryna

Przedawkowanie azatiopryny

Przedawkowanie azatiopryny może wystąpić zarówno w formie jednorazowego przyjęcia zbyt wysokiej dawki, jak i przewlekłego stosowania dawek wyższych niż terapeutyczne. Konsekwencje przedawkowania mają głównie charakter hematologiczny ze względu na supresyjne działanie substancji na szpik kostny. Skutki te mogą być różne w zależności od rodzaju przedawkowania, przy czym objawy po przewlekłym przedawkowaniu są bardziej prawdopodobne niż po przyjęciu pojedynczej, nawet dużej dawki leku.¹

Objawy przedawkowania

Przedawkowanie azatiopryny prowadzi przede wszystkim do zmniejszenia liczby leukocytów i płytek krwi, przy czym początkowe efekty mogą nie być natychmiast widoczne. W skrajnych przypadkach może dojść do silniejszego zahamowania czynności szpiku kostnego i rozwoju pancytopenii.²

Główne objawy przedawkowania azatiopryny obejmują:

• Zakażenia nieznanego pochodzenia (konsekwencja immunosupresji)
• Owrzodzenia gardła
• Wybroczyny
• Krwawienia

³

Powyższe objawy są konsekwencją hamującego działania leku na szpik kostny. Maksymalne nasilenie tych objawów zazwyczaj obserwuje się po 9-14 dniach od przedawkowania.⁴

W literaturze odnotowano przypadek jednorazowego zażycia 7,5 g azatiopryny. W konsekwencji u pacjenta wystąpiły:

• Bezpośrednio po przyjęciu leku: nudności, wymioty i biegunka
• W późniejszym okresie: nieznaczna leukopenia i niewielkie zmiany czynności wątroby
• Ostatecznie pacjent wrócił do zdrowia bez dodatkowych komplikacji

⁵

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku przedawkowania azatiopryny (Azathioprine VIS, Imuran) należy zastosować następujące postępowanie:

1. Przerwanie podawania leku lub zmniejszenie dawki, w zależności od sytuacji klinicznej
2. Monitorowanie parametrów hematologicznych – ścisłe monitorowanie morfologii krwi umożliwia wczesne wykrycie zmian hematologicznych i wdrożenie odpowiedniego leczenia
3. Leczenie objawowe – w przypadku znacznej małopłytkowości czy agranulocytozy należy zastosować odpowiednie leczenie hematologiczne
4. W razie konieczności transfuzje krwi

^6
7

Należy podkreślić, że nie istnieje swoista odtrutka dla azatiopryny, co oznacza, że leczenie ma charakter objawowy i podtrzymujący. W przypadku niedawnego spożycia leku można rozważyć wykonanie płukania żołądka, jednak należy pamiętać, że aktywne działania, takie jak zastosowanie węgla aktywowanego, mogą nie być skuteczne, chyba że zabieg zostanie przeprowadzony w ciągu 60 minut od spożycia.^8
9

W przypadku przedawkowania azatiopryny można rozważyć dializę, ponieważ azatiopryna może być częściowo usuwana z organizmu tą metodą. Należy jednak zaznaczyć, że wartość dializy u pacjentów po przedawkowaniu azatiopryny nie jest w pełni określona.^10
11

Dalsze postępowanie powinno być zgodne z zaleceniami klinicznymi lub zaleceniami krajowego centrum ds. zatruć, jeśli jest dostępne.¹²

Tabela objawów przedawkowania

Powyższa tabela prezentuje główne objawy przedawkowania azatiopryny, ich opis oraz przybliżony czas wystąpienia. Należy jednak pamiętać, że obraz kliniczny może się różnić u poszczególnych pacjentów w zależności od przyjętej dawki, drogi podania, wcześniejszego stanu zdrowia oraz współistniejących chorób i stosowanych jednocześnie leków.^13
14
15