Przeciwwskazania stosowania
Asparaginaza

Przeciwwskazania stosowania asparaginazy

Asparaginaza (L-asparaginaza) jest enzymem powszechnie stosowanym w protokołach leczenia nowotworów układu krwiotwórczego, szczególnie w terapii ostrej białaczki limfoblastycznej. Jednym z preparatów zawierających asparaginazę jest Crisantaspase Porton Biopharma (kryzantaspaza), która zawiera L-asparaginazę pochodzącą z Erwinia chrysanthemi. Produkt dostępny jest w postaci białego liofilizowanego proszku do sporządzania roztworu do wstrzykiwań lub infuzji, w dawce 10 000 IU na fiolkę. Pomimo skuteczności terapeutycznej, istnieją określone sytuacje kliniczne, w których stosowanie asparaginazy jest przeciwwskazane.¹

Reakcje nadwrażliwości jako przeciwwskazanie

Stwierdzona w wywiadzie ciężka nadwrażliwość na substancję czynną (kryzantaspazę) stanowi bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania produktu leczniczego Crisantaspase. Podobnie, ciężka nadwrażliwość na którąkolwiek z substancji pomocniczych zawartych w preparacie wyklucza możliwość jego zastosowania. Reakcje nadwrażliwości na asparaginazę mogą być różnorodne – od łagodnych reakcji skórnych do zagrażających życiu reakcji anafilaktycznych. Ze względu na białkową naturę enzymu, potencjał immunogenny asparaginazy jest znaczący i wymaga szczególnej uwagi klinicznej.²

Zaburzenia czynności wątroby

Ciężkie zaburzenia czynności wątroby stanowią bezwzględne przeciwwskazanie do stosowania asparaginazy w postaci produktu Crisantaspase. Jest to związane z potencjalną hepatotoksycznością enzymu oraz faktem, że w przypadku istniejących wcześniej poważnych zaburzeń funkcji wątroby, dodatkowe obciążenie tego narządu może prowadzić do niewydolności narządowej. Pacjenci z ciężkimi zaburzeniami wątroby nie są w stanie prawidłowo metabolizować i eliminować leków, co może prowadzić do kumulacji substancji czynnej i zwiększonego ryzyka wystąpienia działań niepożądanych.³

Zapalenie trzustki

Przeciwwskazanie do stosowania asparaginazy dotyczy również pacjentów, u których wystąpiło w przeszłości lub występuje obecnie ciężkie zapalenie trzustki związane z leczeniem L-asparaginazą. Jest to istotne ograniczenie stosowania tej substancji, ponieważ asparaginaza może wywoływać ostre zapalenie trzustki o potencjalnie ciężkim przebiegu. Ponowne podanie leku pacjentom z takim wywiadem może spowodować nawrót zapalenia trzustki o jeszcze cięższym przebiegu.⁴

Poza tym, przeciwwskazaniem do stosowania asparaginazy jest również występujące obecnie zapalenie trzustki niezwiązane z leczeniem L-asparaginazą. W takich przypadkach podanie asparaginazy mogłoby pogorszyć istniejący stan zapalny trzustki i prowadzić do poważnych powikłań, niezależnie od pierwotnej przyczyny zapalenia trzustki.⁵

Sytuacje kliniczne wymagające szczególnej uwagi

Podczas kwalifikacji pacjenta do leczenia asparaginazą, należy zwrócić szczególną uwagę na występowanie następujących stanów, które mogą stanowić względne przeciwwskazania lub wymagać modyfikacji dawkowania:

• Łagodne do umiarkowanych zaburzenia czynności wątroby
• Zaburzenia krzepnięcia krwi
• Wcześniejsze epizody zakrzepicy
• Cukrzyca lub upośledzona tolerancja glukozy
• Zaburzenia czynności nerek

⁶

Wnioski dla praktyki klinicznej

Decyzja o zastosowaniu asparaginazy powinna być zawsze poprzedzona dokładną oceną stanu klinicznego pacjenta, ze szczególnym uwzględnieniem funkcji wątroby i trzustki. W przypadku Crisantaspase, który zawiera kryzantaspazę (L-asparaginazę pochodzącą z Erwinia chrysanthemi) w dawce 10 000 IU, należy bezwzględnie przestrzegać przeciwwskazań określonych w charakterystyce produktu leczniczego w celu zminimalizowania ryzyka poważnych powikłań. Przed rozpoczęciem terapii konieczne jest przeprowadzenie szczegółowego wywiadu w kierunku wcześniejszych reakcji nadwrażliwości na asparaginazę lub podobne enzymy terapeutyczne.^{7 8}