Interakcje
Abirateron

Abirateron, stosowany w terapii raka gruczołu krokowego, wykazuje liczne interakcje farmakokinetyczne i farmakodynamiczne, które mają istotne znaczenie kliniczne. Podawanie abirateronu na czczo jest obligatoryjne, gdyż jedzenie znacząco zwiększa jego wchłanianie, co może prowadzić do nieprzewidywalnej ekspozycji i ryzyka działań niepożądanych. Silne induktory CYP3A4, takie jak ryfampicyna, fenytoina czy ziele dziurawca, obniżają AUC abirateronu o około 55%, co może zmniejszać skuteczność leczenia i dlatego ich stosowanie powinno być unikane. Z kolei silne inhibitory CYP3A4, np. ketokonazol, nie wykazują istotnego wpływu klinicznego na farmakokinetykę abirateronu. Abirateron jest także inhibitorem CYP2D6 i CYP2C8, co prowadzi do zwiększenia ekspozycji na leki metabolizowane przez te enzymy, np. 2,9-krotny wzrost AUC dekstrometorfanu (substrat CYP2D6) oraz 46% wzrost AUC pioglitazonu (substrat CYP2C8). W związku z tym zaleca się ostrożność i monitorowanie pacjentów, zwłaszcza przy stosowaniu leków o wąskim indeksie terapeutycznym metabolizowanych przez CYP2D6 i CYP2C8.

  1. Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji
    1. Wpływ pokarmu na abirateron
    2. Interakcje z induktorami CYP3A4
    3. Interakcje z inhibitorami CYP3A4
    4. Wpływ abirateronu na inne leki
    5. Interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT
    6. Stosowanie ze spironolaktonem
    7. Interakcje z alkoholem
  2. Tabela interakcji abirateronu z innymi produktami leczniczymi
    1. Szczegółowe omówienie leków wchodzących w interakcje z abirateronem
    2. Kolejne rozdziały

Interakcje substancji z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Abirateron, będący aktywną substancją stosowaną w leczeniu raka gruczołu krokowego, może wchodzić w szereg istotnych interakcji z innymi produktami leczniczymi. Znajomość tych interakcji jest kluczowa dla zapewnienia skuteczności terapii i zminimalizowania ryzyka działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono szczegółowe informacje dotyczące potencjalnych interakcji abirateronu z innymi lekami oraz zaleceń dotyczących postępowania w takich przypadkach.1

Wpływ pokarmu na abirateron

Podawanie abirateronu z pokarmem znacząco zwiększa wchłanianie substancji czynnej. Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania abirateronu podawanego razem z jedzeniem nie zostały ustalone, dlatego bezwzględnie nie wolno tego produktu leczniczego podawać razem z jedzeniem. Produkt leczniczy należy przyjmować na czczo, przynajmniej jedną godzinę przed lub dwie godziny po posiłku.2

Interakcje z induktorami CYP3A4

W badaniach klinicznych dotyczących interakcji farmakokinetycznych przeprowadzonych u zdrowych osób, które otrzymywały wcześniej ryfampicynę (silny induktor CYP3A4) w dawce 600 mg na dobę przez 6 dni, a następnie pojedynczą dawkę 1000 mg abirateronu octanu, zaobserwowano zmniejszenie średniego AUC∞ abirateronu w osoczu o 55%.3

Podczas terapii abirateronem należy unikać stosowania silnych induktorów CYP3A4, chyba że nie istnieje alternatywne leczenie. Do silnych induktorów CYP3A4 należą między innymi:

  • Fenytoina
  • Karbamazepina
  • Ryfampicyna
  • Ryfabutyna
  • Ryfapentyna
  • Fenobarbital
  • Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)4

Interakcje z inhibitorami CYP3A4

W badaniu klinicznym interakcji farmakokinetycznych przeprowadzonym u zdrowych osób, jednoczesne podawanie ketokonazolu (silnego inhibitora CYP3A4) nie miało istotnego klinicznego wpływu na farmakokinetykę abirateronu.5

Wpływ abirateronu na inne leki

Abirateron jest inhibitorem metabolizmu wątrobowych enzymów CYP2D6 i CYP2C8, co może prowadzić do istotnych interakcji z lekami metabolizowanymi przez te enzymy.6

Interakcje z substratami CYP2D6

W badaniu określającym wpływ abirateronu octanu (w skojarzeniu z prednizonem) na pojedynczą dawkę dekstrometorfanu będącego substratem CYP2D6, całkowite narażenie na dekstrometorfan (AUC) zwiększyło się około 2,9-krotnie. AUC24 dekstrorfanu, czynnego metabolitu dekstrometorfanu, zwiększyło się o około 33%.7

Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego podawania abirateronu z produktami leczniczymi aktywowanymi lub metabolizowanymi przez CYP2D6, szczególnie z produktami o wąskim indeksie terapeutycznym. Należy rozważyć zmniejszenie dawki produktów leczniczych z wąskim indeksem terapeutycznym metabolizowanych przez CYP2D6.8

Interakcje z substratami CYP2C8

W badaniu interakcji lekowych dotyczących cytochromu CYP2C8, przeprowadzonym u zdrowych osób, AUC pioglitazonu zwiększyło się o 46%, a AUC czynnych metabolitów pioglitazonu M-III i M-IV zmniejszyły się o 10%, gdy pioglitazon podawano z pojedynczą dawką 1000 mg abirateronu octanu.9

Należy obserwować pacjentów, czy nie występują u nich objawy toksyczności związane z jednocześnie stosowanymi substratami CYP2C8 z wąskim indeksem terapeutycznym.10

Interakcje z nośnikiem OATP1B1

W warunkach in vitro główne metabolity abirateronu: siarczan abirateronu i siarczan N-tlenku abirateronu, hamowały wychwyt wątrobowy nośnikiem OATP1B1, co może skutkować zwiększeniem stężeń produktów leczniczych eliminowanych przez OATP1B1. Brak jest jednak dostępnych danych klinicznych potwierdzających interakcje z tym nośnikiem.11

Interakcje z lekami wydłużającymi odstęp QT

Ponieważ terapia supresji androgenowej może powodować wydłużenie odstępu QT, należy zachować ostrożność podczas stosowania abirateronu z produktami leczniczymi, które mogą wydłużać odstęp QT lub produktami leczniczymi, które mogą wywoływać częstoskurcz komorowy typu torsades de pointes.12

Do leków tych zaliczamy:

Stosowanie ze spironolaktonem

Spironolakton wiąże się z receptorem androgenowym i może zwiększać stężenie swoistego antygenu gruczołu krokowego (PSA). Nie zaleca się stosowania abirateronu ze spironolaktonem.14

Interakcje z alkoholem

Bezpośrednie interakcje abirateronu z alkoholem nie zostały szczegółowo zbadane w dostępnych danych klinicznych. Jednakże, biorąc pod uwagę metabolizm abirateronu przez enzymy wątrobowe CYP3A4, istnieje teoretyczna możliwość, że jednoczesne spożywanie alkoholu może wpływać na metabolizm leku.

Ponadto, alkohol może nasilać niektóre działania niepożądane związane z terapią supresji androgenowej, takie jak zmęczenie, bóle głowy czy zaburzenia żołądkowo-jelitowe. Pacjenci powinni być poinformowani o potencjalnych zagrożeniach związanych ze spożywaniem alkoholu podczas terapii abirateronem.

Ze względów ogólnozdrowotnych oraz z uwagi na potencjalne pogorszenie funkcji wątroby związane z konsumpcją alkoholu, zaleca się ograniczenie spożycia alkoholu podczas leczenia abirateronem, zwłaszcza u pacjentów z wcześniej istniejącymi zaburzeniami czynności wątroby.

Tabela interakcji abirateronu z innymi produktami leczniczymi

Produkt leczniczy/Grupa leków Mechanizm interakcji Efekt kliniczny Zalecenia Poziom ważności interakcji
Silne induktory CYP3A4
(ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, fenobarbital, ziele dziurawca)		 Indukcja metabolizmu abirateronu Zmniejszenie AUC abirateronu o 55%, potencjalne obniżenie skuteczności leczenia Unikać jednoczesnego stosowania, chyba że nie istnieje alternatywne leczenie Wysoki
Silne inhibitory CYP3A4
(ketokonazol)		 Inhibicja metabolizmu abirateronu Brak istotnego klinicznie wpływu na farmakokinetykę abirateronu Brak szczególnych zaleceń Niski
Substraty CYP2D6
(metoprolol, propranolol, dezypramina, wenlafaksyna, haloperydol, rysperydon, propafenon, flekainid)		 Inhibicja metabolizmu leków przez abirateron Zwiększenie ekspozycji na substraty CYP2D6 (w przypadku dekstrometorfanu 2,9-krotny wzrost AUC) Zachować ostrożność, rozważyć zmniejszenie dawki leków z wąskim indeksem terapeutycznym Umiarkowany do wysokiego
Opioidowe leki przeciwbólowe
(kodeina, oksykodon, tramadol)		 Inhibicja CYP2D6 przez abirateron, która jest niezbędna do bioaktywacji tych leków Potencjalne zmniejszenie efektu przeciwbólowego Monitorować skuteczność przeciwbólową, w razie potrzeby rozważyć alternatywne leczenie Umiarkowany
Substraty CYP2C8
(pioglitazon, repaglinid)		 Inhibicja metabolizmu leków przez abirateron Zwiększenie AUC pioglitazonu o 46%, zmniejszenie AUC aktywnych metabolitów o 10% Monitorować pacjentów pod kątem objawów toksyczności Umiarkowany
Leki wydłużające odstęp QT
(leki przeciwarytmiczne klasy IA i III, metadon, moksyfloksacyna, leki przeciwpsychotyczne)		 Addytywny efekt na wydłużenie odstępu QT Zwiększone ryzyko zaburzeń rytmu serca, w tym torsades de pointes Zachować szczególną ostrożność, monitorować EKG Wysoki
Spironolakton Wiązanie z receptorem androgenowym Zwiększenie stężenia PSA, utrudniające monitorowanie skuteczności leczenia Unikać jednoczesnego stosowania Umiarkowany
Pokarmy Zwiększenie wchłaniania abirateronu Znaczący wzrost ekspozycji systemowej, brak ustalonego profilu bezpieczeństwa i skuteczności Bezwzględnie nie podawać z jedzeniem (na czczo, 1h przed lub 2h po posiłku) Wysoki
Alkohol Potencjalny wpływ na enzymy wątrobowe, nasilenie działań niepożądanych Możliwe nasilenie działań niepożądanych, szczególnie hepatotoksyczności Ograniczyć spożycie alkoholu, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby Niski do umiarkowanego
Substraty OATP1B1 Hamowanie wychwytu wątrobowego substratów OATP1B1 przez metabolity abirateronu Potencjalne zwiększenie stężeń produktów leczniczych eliminowanych przez OATP1B1 Brak jednoznacznych zaleceń z powodu braku danych klinicznych Potencjalnie umiarkowany

Szczegółowe omówienie leków wchodzących w interakcje z abirateronem

Leki metabolizowane przez CYP2D6

Poniżej przedstawiono szczegółową listę leków metabolizowanych przez CYP2D6, które mogą wchodzić w interakcje z abirateronem:

  • Beta-blokery: metoprolol, propranolol – może dojść do nasilenia działania hipotensyjnego i zwiększenia ryzyka bradykardii
  • Leki przeciwdepresyjne: dezypramina, wenlafaksyna – potencjalnie zwiększone ryzyko działań niepożądanych tych leków
  • Leki przeciwpsychotyczne: haloperydol, rysperydon – możliwe nasilenie objawów pozapiramidowych
  • Leki antyarytmiczne: propafenon, flekainid – zwiększone ryzyko działania proarytmicznego
  • Opioidowe leki przeciwbólowe: kodeina, oksykodon, tramadol – potencjalnie zmniejszona skuteczność przeciwbólowa ze względu na hamowanie przekształcania do aktywnych metabolitów15
Leki metabolizowane przez CYP2C8

Do najważniejszych leków metabolizowanych przez CYP2C8, które mogą wchodzić w interakcje z abirateronem, należą:

  • Pioglitazon – lek przeciwcukrzycowy, którego ekspozycja może być zwiększona przy jednoczesnym stosowaniu z abirateronem
  • Repaglinid – lek przeciwcukrzycowy, istnieje ryzyko nasilenia działania hipoglikemizującego16

Pacjentów otrzymujących te leki jednocześnie z abirateronem należy dokładnie monitorować pod kątem wystąpienia objawów toksyczności specyficznych dla tych leków, szczególnie hipoglikemii.

Kolejne rozdziały

Zapraszamy do dalszego czytania naszego leksykonu.

Wybierz kolejny rozdział z menu poniżej, aby otworzyć nową podstronę kompedium wiedzy i uzyskać szczegółowe informację o leku, substancji lub chorobie.

  1. 12.04.2026
  2. www.leksykon.com.pl