Działania niepożądane leku Zerlinda (kwas zoledronowy 4 mg/100 ml)

Kwas zoledronowy, substancja czynna leku Zerlinda (4 mg/100 ml, roztwór do infuzji), charakteryzuje się kompleksowym profilem bezpieczeństwa, który wymaga szczególnej uwagi ze strony personelu medycznego. Poniżej przedstawione zostały najważniejsze informacje dotyczące działań niepożądanych związanych ze stosowaniem tego preparatu, ich częstotliwości występowania oraz charakterystyki klinicznej.¹

Reakcja ostrej fazy

W ciągu pierwszych trzech dni po podaniu kwasu zoledronowego często obserwuje się zespół objawów określany jako reakcja ostrej fazy. Obejmuje on: gorączkę, bóle kostne, uczucie zmęczenia, bóle stawów, bóle mięśni, dreszcze oraz zapalenie stawów z obrzękiem. Objawy te mają zwykle charakter samoograniczający i ustępują w ciągu kilku dni od podania leku.²

Mechanizm tej reakcji polega na zespole objawów obejmujących gorączkę, bóle mięśni, ból głowy, bóle kończyn, nudności, wymioty, biegunkę, bóle stawów i zapalenie stawów z obrzękiem. Czas wystąpienia reakcji wynosi ≤3 dni po podaniu infuzji kwasu zoledronowego. W piśmiennictwie medycznym reakcję tę określa się również terminami objawów „grypopodobnych” lub objawów „po podaniu dawki”.³

Zaburzenia czynności nerek

Stosowanie kwasu zoledronowego wiąże się z ryzykiem zaburzeń czynności nerek. W zbiorczej analizie danych z badań rejestracyjnych, częstość występowania zaburzeń czynności nerek podejrzewanych o związek z kwasem zoledronowym wynosiła od 3,1% do 4,3% w zależności od wskazania: szpiczak mnogi (3,2%), rak gruczołu krokowego (3,1%), rak piersi (4,3%), guzy płuc i inne guzy lite (3,2%).⁴

Zidentyfikowano następujące czynniki zwiększające ryzyko pogorszenia czynności nerek:

• Odwodnienie
• Współistniejące zaburzenia czynności nerek
• Wielokrotne cykle leczenia kwasem zoledronowym lub innymi bisfosfonianami
• Jednoczesne stosowanie nefrotoksycznych produktów leczniczych
• Krótszy czas infuzji niż zalecany

U pacjentów, którzy otrzymali dawkę początkową lub pojedynczą dawkę 4 mg kwasu zoledronowego, odnotowano przypadki pogorszenia czynności nerek, progresję do niewydolności nerek, a nawet konieczność dializowania.⁵

Martwica kości szczęki

Martwica kości szczęki jest istotnym działaniem niepożądanym, zgłaszanym przede wszystkim u pacjentów z rozpoznaniem choroby nowotworowej, leczonych produktami hamującymi resorpcję kości, w tym kwasem zoledronowym. Większość doniesień dotyczy pacjentów po ekstrakcji zębów lub innych zabiegach stomatologicznych, u których współistniały dodatkowe czynniki ryzyka:⁶

• Jednoczesne stosowanie chemioterapii
• Leczenie kortykosteroidami
• Obecność miejscowego zakażenia, w tym zapalenia szpiku

Migotanie przedsionków

Migotanie przedsionków jako działanie niepożądane kwasu zoledronowego wymaga szczególnej uwagi. W randomizowanym badaniu oceniającym kwas zoledronowy w dawce 5 mg w leczeniu osteoporozy pomenopauzalnej, całkowita częstość występowania migotania przedsionków wyniosła 2,5% w grupie leczonej kwasem zoledronowym, w porównaniu do 1,9% w grupie placebo. Ciężkie działania niepożądane w postaci migotania przedsionków występowały z częstością 1,3% vs 0,6% odpowiednio w grupie otrzymującej kwas zoledronowy i placebo.⁷

Należy zauważyć, że ta dysproporcja nie była obserwowana w innych badaniach z kwasem zoledronowym, w tym w badaniach z dawką 4 mg podawaną co 3-4 tygodnie pacjentom onkologicznym. Mechanizm odpowiedzialny za zwiększoną częstość występowania migotania przedsionków w tym pojedynczym badaniu pozostaje niewyjaśniony.⁸

Hipokalcemia i jej następstwa

Hipokalcemia stanowi istotne ryzyko związane ze stosowaniem kwasu zoledronowego we wszystkich zatwierdzonych wskazaniach. Na podstawie analizy przypadków z badań klinicznych oraz zgłoszeń po wprowadzeniu leku do obrotu, ustalono związek między leczeniem kwasem zoledronowym, hipokalcemią i wtórnym rozwojem zaburzeń rytmu serca. Ponadto, hipokalcemia może prowadzić do wtórnych zaburzeń neurologicznych, w tym drgawek, niedoczulicy i tężyczki.⁹

Nietypowe złamania kości udowej

W okresie po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano rzadko występujące nietypowe złamania podkrętarzowe i trzonu kości udowej, które są uznawane za działanie niepożądane charakterystyczne dla całej klasy bisfosfonianów.¹⁰

Martwica kości innych lokalizacji

Bardzo rzadko zgłaszano przypadki martwicy kości przewodu słuchowego zewnętrznego oraz innych miejsc anatomicznych, w tym kości udowej i biodra. Jest to działanie niepożądane charakterystyczne dla całej grupy bisfosfonianów.¹¹

Tabela działań niepożądanych kwasu zoledronowego

Poniżej przedstawiono tabelaryczne zestawienie działań niepożądanych zgromadzonych podczas badań klinicznych oraz na podstawie zgłoszeń spontanicznych po wprowadzeniu leku do obrotu. Działania niepożądane zostały sklasyfikowane według częstości występowania zgodnie z następującą konwencją:<sup data-drug="Zerlinda" data-section="Działania niepożądane" title="Następujące działania niepożądane, wymienione w Tabeli 2, zebrano w badaniach klinicznych oraz na podstawie zgłoszeń spontanicznych, podczas stosowania kwasu zoledronowego w dawce 4 mg, głównie długookresowo. […] Działania niepożądane zostały sklasyfikowane zgodnie z częstością występowania, najczęściej występujące podano jako pierwsze, przy zastosowaniu następującej konwencji: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1 000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1 000), bardzo rzadko (12

Zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych

Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania produktu leczniczego. Osoby należące do fachowego personelu medycznego powinny zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych, Al. Jerozolimskie 181C, 02-222 Warszawa, tel.: +48 22 49 21 301, faks: +48 22 49 21 309. Strona internetowa: https://smz.ezdrowie.gov.pl¹³

Działania niepożądane można zgłaszać również podmiotowi odpowiedzialnemu.¹⁴