Właściwości farmakodynamiczne ksylometazoliny

Ksylometazolina chlorowodorek, substancja czynna preparatu Xylometazolin Fortis (1 mg/ml), należy do grupy farmakoterapeutycznej leków zmniejszających przekrwienie błony śluzowej nosa i innych produktów do stosowania miejscowego do nosa, a dokładniej do sympatykomimetyków (produkty proste). Sklasyfikowana jest kodem ATC: R01AA07¹.

Mechanizm działania

Ksylometazolina wykazuje działanie sympatykomimetyczne, oddziałując na receptory alfa-adrenergiczne zlokalizowane w błonie śluzowej nosa. Zastosowana miejscowo (donosowo) prowadzi do zmniejszenia przekrwienia błony śluzowej nosa poprzez zwężenie naczyń krwionośnych zarówno w błonie śluzowej nosa, jak i sąsiadującej części gardła. Ten mechanizm działania umożliwia pacjentom z uczuciem zatkania nosa łatwiejsze oddychanie².

Początek i czas działania

Działanie terapeutyczne produktu leczniczego Xylometazolin Fortis charakteryzuje się szybkim początkiem efektu klinicznego, który rozpoczyna się już w ciągu 2 minut po podaniu. Co istotne z punktu widzenia komfortu pacjenta, efekt terapeutyczny utrzymuje się przez długi okres – do 12 godzin od aplikacji³.

Dowody kliniczne efektywności

Skuteczność obkurczenia naczyń krwionośnych pod wpływem chlorowodorku ksylometazoliny została potwierdzona w badaniach klinicznych wysokiej jakości. W podwójnie zaślepionym kontrolowanym badaniu przeprowadzonym u dorosłych pacjentów z objawami przeziębienia dokonano obiektywnej oceny działania naczynioskurczowego przy użyciu pomiarów rynomanometrycznych. Wykazano, że obkurczenie naczyń krwionośnych błony śluzowej nosa było znacząco lepsze u pacjentów otrzymujących chlorowodorek ksylometazoliny w porównaniu do grupy kontrolnej otrzymującej roztwór soli. Potwierdza to obserwację kliniczną, że efekt terapeutyczny rozpoczyna się w ciągu 2 minut od podania i utrzymuje się przez okres do 12 godzin⁴.

Potencjalne działanie przeciwwirusowe

Interesującym aspektem działania ksylometazoliny, wykraczającym poza jej podstawowy efekt naczynioskurczowy, są wyniki badań in vitro wskazujące na potencjalne działanie przeciwwirusowe. Badania laboratoryjne wykazały, że ksylometazolina ma zdolność zmniejszania aktywności zakaźnej wybranych serotypów ludzkich rinowirusów związanych z przeziębieniem, w szczególności HRV-14 i HRV-16. Należy jednak podkreślić, że kliniczne znaczenie tych obserwacji laboratoryjnych nie zostało jeszcze w pełni wyjaśnione i wymaga dalszych badań⁵.

Dane farmaceutyczne

Xylometazolin Fortis jest dostępny w postaci aerozolu do nosa, roztworu. Preparat zawiera 1 mg ksylometazoliny chlorowodorku w 1 ml roztworu. Roztwór jest klarowny, bezbarwny lub prawie bezbarwny⁶.

Warto zwrócić uwagę, że preparat zawiera jako substancję pomocniczą chlorek benzalkoniowy w ilości 0,1 mg/ml, który jest substancją pomocniczą o znanym działaniu i może wywoływać dodatkowe efekty u niektórych pacjentów⁷.