Przedkliniczne dane o bezpieczeństwie stosowania leku

Większość badań przedklinicznych dotyczących bezpieczeństwa stosowania preparatu Xenna Extra Comfort opiera się na analizie wyciągów zawierających 1,4-3,5% antranoidów, co odpowiada 0,9-2,3% potencjalnej zawartości reiny, 0,05-0,15% aloe-emodyny oraz 0,001-0,006% emodyny, lub izolowanych składników aktywnych, takich jak reina czy sennozydy A i B. ¹

Toksyczność ostra

Toksyczność ostra strąków senesu, otrzymywanych z nich wyciągów oraz sennozydów była niska przy doustnym podawaniu szczurom i myszom. Badania z podaniem pozajelitowym u myszy wykazały, że wyciągi charakteryzowały się większą toksycznością niż oczyszczone glikozydy, co prawdopodobnie wynika z obecności aglikonów w preparatach. ²

Toksyczność podprzewlekła

W 90-dniowym badaniu toksyczności na szczurach, którym podawano strąki senesu w dawce 100-1500 mg/kg masy ciała (preparat zawierał 1,83% sennozydów A-D, 1,6% potencjalnej reiny, 0,11% potencjalnej aloe-emodyny oraz 0,014% potencjalnej emodyny), zaobserwowano następujące efekty: ³

• Hiperplazja nabłonka jelita grubego – słabo nasilona, obserwowana we wszystkich badanych grupach, w pełni odwracalna po 8 tygodniach od odstawienia preparatu ⁴
• Zmiany hiperplastyczne w nabłonku górnego żołądka – również odwracalne ⁵
• Zmiany w nerkach – przy dawkach 300 mg/kg masy ciała lub wyższych:
  • Zależny od dawki naciek bazofilów w kanalikach nerkowych
  • Przerost nabłonka w nerkach
  • Brak wpływu na funkcje nerek
  • Zmiany miały charakter odwracalny
  • Nagromadzenie barwnika w kanalikach powodowało brązowe przebarwienia powierzchni nerek, które utrzymywały się nawet po 8-tygodniowym okresie odstawienia

  ⁶

• Brak zmian w splocie nerwowym okrężnicy ⁷

Nie wykazano specyficznej toksyczności sennozydów podawanych przez 4 tygodnie psom w dawce do 500 mg/kg masy ciała oraz szczurom w dawce 100 mg/kg masy ciała. ⁸

Działanie rakotwórcze

Przeprowadzono szereg badań nad potencjalnym działaniem rakotwórczym składników preparatu:

1. 104-tygodniowe badanie na szczurach – podawanie preparatu ze strąków senesu w dawce do 300 mg/kg masy ciała nie wykazało żadnego działania rakotwórczego. ⁹
2. 2-letnie badanie z wyciągiem ze strąków senesu – doustne podawanie wyciągu zawierającego 40,8% antranoidów (35% stanowiły sennozydy, odpowiadające 25,2% potencjalnej reiny, 2,3% potencjalnej aloe-emodyny, 0,007% potencjalnej emodyny oraz 142 ppm wolnej aloe-emodyny i 9 ppm wolnej emodyny) nie wykazało działania rakotwórczego u szczurów obu płci. ¹⁰
3. 2-letnie badanie z emodyną – nie wykazało karcinogennego działania u samców szczura i samic myszy, natomiast wyniki uzyskane u samic szczurów i samców myszy były niejednoznaczne. ¹¹

Działanie teratogenne i wpływ na rozrodczość

U szczurów i królików otrzymujących doustnie sennozydy nie wykazano działań teratogennych, przypadków śmierci zarodków ani toksycznego działania na płód. Badania nie wykazały również wpływu na poporodowy rozwój młodych szczurów, na zachowania związane ze stawaniem na tylnych łapach, a także na płodność samic szczurów. Należy zaznaczyć, że brakuje danych dla preparatów ziołowych jako takich. ¹²

Genotoksyczność

Badania genotoksyczności wykazały zróżnicowane wyniki:

• Testy in vitro wykazały mutagenne działanie wyciągu i aloe-emodyny
• Testy dla sennozydów A i B oraz reiny dały wynik negatywny
• Kompleksowe badania in vivo z zastosowaniem zdefiniowanego wyciągu ze strąków senesu były negatywne (nie wykazały działania mutagennego)

¹³

Badania kliniczne a ryzyko raka jelita grubego

Przeprowadzono kilka badań klinicznych mających na celu określenie wpływu przewlekłego stosowania środków przeczyszczających na ryzyko wystąpienia raka jelita grubego (RJG). Wyniki tych badań nie są jednoznaczne:

• Część badań wskazała na związek pomiędzy stosowaniem środków przeczyszczających zawierających antrachinony a zachorowalnością na RJG
• Inne badania nie wykazały takiej zależności
• Stwierdzono związek podwyższonego ryzyka RJG z zaparciami i związanymi z nimi zwyczajami dietetycznymi

Konieczne są dalsze badania w celu ostatecznego ustalenia wpływu stosowania środków przeczyszczających zawierających antrachinony na ryzyko RJG. ¹⁴

Wnioski dotyczące bezpieczeństwa

Na podstawie dostępnych danych przedklinicznych krótkotrwałe i zgodne ze wskazaniami stosowanie strąków senesu uznaje się za bezpieczne. ¹⁵