Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Etorykoksyb, substancja czynna preparatu XALEBA, może wchodzić w klinicznie istotne interakcje z wieloma lekami, co wymaga szczególnej uwagi lekarza przepisującego. Interakcje te można podzielić na farmakodynamiczne i farmakokinetyczne, a ich znaczenie kliniczne jest zróżnicowane.¹

Interakcje farmakodynamiczne

Doustne leki przeciwzakrzepowe – Etorykoksyb w dawce 120 mg na dobę zwiększa międzynarodowy wskaźnik znormalizowany (INR) czasu protrombinowego o około 13% u pacjentów długotrwale leczonych warfaryną. Z tego powodu konieczne jest ścisłe monitorowanie czasu protrombinowego, szczególnie w pierwszych dniach terapii etorykoksybem lub po zmianie jego dawki.²

Leki moczopędne, inhibitory konwertazy angiotensyny (ACE) i antagoniści receptora angiotensyny II – Etorykoksyb, podobnie jak inne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), może osłabiać działanie leków moczopędnych i przeciwnadciśnieniowych. U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek (zwłaszcza odwodnionych lub w podeszłym wieku) jednoczesne stosowanie inhibitora ACE lub antagonisty receptora angiotensyny II z lekami hamującymi cyklooksygenazę może prowadzić do pogorszenia funkcji nerek, z możliwością wystąpienia ostrej niewydolności nerek. Kombinacja tych leków wymaga ostrożności, odpowiedniego nawodnienia pacjenta oraz monitorowania czynności nerek po rozpoczęciu terapii skojarzonej i okresowo w czasie jej trwania.³

Kwas acetylosalicylowy – Etorykoksyb (120 mg na dobę) nie wpływa na działanie antyagregacyjne małych dawek kwasu acetylosalicylowego (81 mg dziennie), można więc łączyć te leki w profilaktyce chorób układu krążenia. Należy jednak pamiętać, że takie skojarzenie zwiększa ryzyko owrzodzeń przewodu pokarmowego. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania etorykoksybu z większymi dawkami kwasu acetylosalicylowego niż dawki profilaktyczne w chorobach sercowo-naczyniowych, ani z innymi NLPZ.⁴

Cyklosporyna i takrolimus – Chociaż nie przeprowadzono bezpośrednich badań interakcji etorykoksybu z tymi lekami, należy pamiętać, że NLPZ mogą nasilać nefrotoksyczne działanie cyklosporyny i takrolimusu. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków konieczne jest monitorowanie czynności nerek.⁵

Interakcje farmakokinetyczne

Wpływ etorykoksybu na parametry farmakokinetyczne innych leków

Lit – Etorykoksyb, podobnie jak inne NLPZ, zmniejsza wydalanie litu przez nerki, co prowadzi do wzrostu jego stężenia w osoczu. Podczas jednoczesnego stosowania tych leków należy regularnie kontrolować litiem i odpowiednio dostosowywać jego dawkę, również po odstawieniu etorykoksybu.⁶

Metotreksat – Wpływ etorykoksybu na farmakokinetykę metotreksatu zależy od dawki etorykoksybu. Badania wykazały, że dawki 60 mg i 90 mg etorykoksybu nie wpływają na stężenie metotreksatu w osoczu ani na jego klirens nerkowy. Natomiast etorykoksyb w dawce 120 mg może zwiększać stężenie metotreksatu w osoczu o 28% i zmniejszać jego klirens nerkowy o 13%. Pacjentów leczonych jednocześnie tymi lekami należy monitorować pod kątem toksyczności metotreksatu.⁷

Doustne leki antykoncepcyjne – Etorykoksyb zwiększa ekspozycję na etynyloestradiol zawarty w doustnych lekach antykoncepcyjnych. Przy dawce 60 mg etorykoksybu AUC0-24h etynyloestradiolu wzrasta o 37%, natomiast przy dawce 120 mg – o 50-60%. Należy o tym pamiętać przy wyborze doustnego leku antykoncepcyjnego do stosowania razem z etorykoksybem, ponieważ zwiększone stężenie etynyloestradiolu może zwiększać ryzyko działań niepożądanych związanych z doustnymi lekami antykoncepcyjnymi (np. żylnych incydentów zakrzepowych).⁸

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) – Etorykoksyb w dawce 120 mg zwiększa stężenie estrogenów w osoczu przy jednoczesnym stosowaniu z HTZ zawierającą skoniugowane estrogeny (np. PREMARIN 0,625 mg). Odnotowano zwiększenie AUC0-24h estronu (o 41%), ekwiliny (o 76%) i 17-β-estradiolu (o 22%). Należy to uwzględnić przy wyborze HTZ do stosowania z etorykoksybem, ponieważ zwiększone stężenie estrogenów może zwiększać ryzyko działań niepożądanych związanych z HTZ.⁹

Prednizon i prednizolon – Badania kliniczne wykazały, że etorykoksyb nie wpływa w sposób klinicznie istotny na farmakokinetykę prednizonu lub prednizolonu.¹⁰

Digoksyna – Etorykoksyb w dawce 120 mg dziennie nie wpływa na AUC0-24h digoksyny ani na jej wydalanie nerkowe. Powoduje jednak zwiększenie stężenia maksymalnego (Cmax) digoksyny o około 33%. U większości pacjentów nie ma to istotnego znaczenia klinicznego, ale pacjenci z podwyższonym ryzykiem toksyczności digoksyny powinni być uważnie monitorowani podczas jednoczesnego leczenia etorykoksybem.¹¹

Leki metabolizowane z udziałem sulfotransferaz – Etorykoksyb jest inhibitorem ludzkiej sulfotransferazy, szczególnie izoenzymu SULT1E1, co może wpływać na metabolizm innych leków. Zalecana jest ostrożność przy jednoczesnym stosowaniu etorykoksybu z lekami metabolizowanymi przez sulfotransferazy, takimi jak salbutamol doustny czy minoksydyl.¹²

Leki metabolizowane z udziałem izoenzymów cytochromu P – Badania in vitro wskazują, że etorykoksyb nie hamuje izoenzymów cytochromu P450: 1A2, 2C9, 2C19, 2D6, 2E1 oraz 3A4. Badania z udziałem zdrowych ochotników potwierdziły brak wpływu na aktywność wątrobowego izoenzymu CYP3A4.¹³

Wpływ innych leków na farmakokinetykę etorykoksybu

Etorykoksyb metabolizowany jest głównie przez enzymy układu CYP3A4, chociaż w procesy metaboliczne mogą być również zaangażowane izoenzymy CYP2D6, CYP2C9, CYP1A2 i CYP2C19, których udział ilościowy nie został dokładnie określony w badaniach in vivo.¹⁴

Ketokonazol – Silny inhibitor CYP3A4, ketokonazol w dawce 400 mg dziennie, zwiększa AUC etorykoksybu o 43%, jednak zmiana ta nie ma istotnego znaczenia klinicznego.¹⁵

Worykonazol i mikonazol – Silne inhibitory CYP3A4, worykonazol (doustnie) i mikonazol (miejscowy żel doustny), powodują niewielki wzrost ekspozycji na etorykoksyb, jednak bez znaczenia klinicznego.¹⁶

Ryfampicyna – Ryfampicyna, silny induktor enzymów układu CYP, zmniejsza stężenie etorykoksybu w osoczu o 65%, co może prowadzić do nawrotu objawów choroby. Nie należy jednak zwiększać dawki etorykoksybu powyżej zalecanych w poszczególnych wskazaniach, gdyż taka kombinacja nie była badana.¹⁷

Leki zobojętniające – Leki zobojętniające kwas żołądkowy nie wpływają w sposób klinicznie istotny na farmakokinetykę etorykoksybu.¹⁸

Interakcje leku z alkoholem

Jednoczesne spożywanie alkoholu i stosowanie etorykoksybu (XALEBA) może zwiększać ryzyko działań niepożądanych, szczególnie ze strony przewodu pokarmowego. Alkohol, podobnie jak NLPZ, może działać drażniąco na błonę śluzową żołądka, co w połączeniu z etorykoksybem zwiększa ryzyko krwawień i owrzodzeń przewodu pokarmowego.

Ponadto, alkohol może nasilać działanie etorykoksybu na układ sercowo-naczyniowy, prowadząc do zwiększenia ryzyka powikłań nadciśnieniowych. Etorykoksyb może wpływać na ciśnienie tętnicze, a alkohol może potęgować ten efekt.

Kombinacja alkoholu z etorykoksybem może również zwiększać obciążenie wątroby, ponieważ oba związki są metabolizowane w tym narządzie, głównie przez enzymy cytochromu P450.

Z tych względów zaleca się unikanie spożywania alkoholu podczas terapii etorykoksybem. Pacjenci powinni być szczegółowo poinformowani o potencjalnym ryzyku związanym z jednoczesnym stosowaniem tych substancji.

Tabela interakcji z produktem XALEBA