Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu leczniczego XALEBA (etorykoksyb)

Stosowanie etorykoksybu, selektywnego inhibitora COX-2, wymaga szczególnych środków ostrożności ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia poważnych działań niepożądanych. Poniżej przedstawiono kluczowe obszary wymagające uwagi klinicznej podczas terapii produktem leczniczym XALEBA.¹

Wpływ na przewód pokarmowy

U pacjentów leczonych etorykoksybem odnotowano występowanie poważnych zaburzeń w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego, takich jak perforacje, owrzodzenia i krwawienia (PUBs), które w niektórych przypadkach prowadziły do zgonu.²

Szczególna ostrożność jest wymagana podczas leczenia następujących grup pacjentów z podwyższonym ryzykiem powikłań żołądkowo-jelitowych:

• Pacjenci w podeszłym wieku
• Osoby jednocześnie stosujące inne NLPZ
• Pacjenci przyjmujący kwas acetylosalicylowy (nawet w małych dawkach)
• Osoby z chorobami przewodu pokarmowego w wywiadzie (np. owrzodzenie, krwawienie)

Należy podkreślić, że jednoczesne stosowanie etorykoksybu i kwasu acetylosalicylowego znacząco zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych w obrębie przewodu pokarmowego. Długoterminowe badania kliniczne nie wykazały istotnej różnicy bezpieczeństwa dla układu pokarmowego pomiędzy selektywnymi inhibitorami COX-2 podawanymi z kwasem acetylosalicylowym a klasycznymi NLPZ w połączeniu z kwasem acetylosalicylowym.³

Wpływ na układ sercowo-naczyniowy

Dane kliniczne wskazują, że selektywne inhibitory COX-2, w tym etorykoksyb, mogą zwiększać ryzyko występowania niepożądanych zdarzeń zakrzepowych, szczególnie zawału mięśnia sercowego i udaru mózgu, w porównaniu do placebo oraz niektórych NLPZ. Z uwagi na fakt, że ryzyko sercowo-naczyniowe związane ze stosowaniem etorykoksybu może wzrastać wraz z dawką i czasem trwania terapii, należy stosować możliwie najkrótszy okres leczenia i najmniejszą skuteczną dawkę dobową.⁴

Konieczna jest regularna ocena potrzeby objawowego leczenia przeciwbólowego oraz reakcji pacjenta na leczenie, szczególnie u osób z chorobą zwyrodnieniową stawów. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów z istotnymi czynnikami ryzyka sercowo-naczyniowego, takimi jak:⁵

• Nadciśnienie tętnicze
• Hiperlipidemia
• Cukrzyca
• Palenie tytoniu

U tych pacjentów stosowanie etorykoksybu powinno być wdrożone dopiero po dokładnym rozważeniu celowości takiej terapii i analizie stosunku korzyści do ryzyka.⁶

Należy pamiętać, że selektywne inhibitory COX-2 nie mogą zastępować kwasu acetylosalicylowego w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego ze względu na brak działania przeciwpłytkowego. W związku z tym, nie należy przerywać leczenia przeciwpłytkowego u pacjentów stosujących etorykoksyb.⁷

Wpływ na nerki

Prostaglandyny nerkowe odgrywają istotną rolę kompensacyjną w utrzymaniu przepływu nerkowego. W warunkach zaburzonego przepływu, etorykoksyb może zmniejszać syntezę prostaglandyn, prowadząc wtórnie do zmniejszenia przepływu krwi przez nerki i zaburzenia ich czynności.⁸

Szczególnie narażeni na to działanie są pacjenci z:

• Wcześniej występującym znacznym zaburzeniem czynności nerek
• Niewyrównaną niewydolnością serca
• Marskością wątroby

U tych pacjentów należy rozważyć regularne monitorowanie czynności nerek podczas terapii etorykoksybem.⁹

Zatrzymanie płynów, obrzęki i nadciśnienie

Podobnie jak w przypadku innych leków hamujących syntezę prostaglandyn, u pacjentów przyjmujących etorykoksyb może wystąpić zatrzymanie płynów, obrzęki i nadciśnienie tętnicze.¹⁰ Stosowanie NLPZ, w tym etorykoksybu, może być związane z wystąpieniem lub nawrotem zastoinowej niewydolności serca.¹¹

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• Niewydolnością serca w wywiadzie
• Zaburzeniami czynności lewej komory serca
• Nadciśnieniem tętniczym
• Istniejącymi obrzękami (niezależnie od przyczyny)

W przypadku pogorszenia stanu klinicznego u tych pacjentów, należy podjąć odpowiednie działania, włącznie z przerwaniem stosowania etorykoksybu.¹²

Istotną informacją kliniczną jest fakt, że etorykoksyb może być związany z częstszym występowaniem ciężkiego nadciśnienia tętniczego w porównaniu z innymi NLPZ i selektywnymi inhibitorami COX-2, szczególnie po zastosowaniu dużych dawek. W związku z tym:¹³

1. Przed rozpoczęciem leczenia etorykoksybem należy skontrolować ciśnienie tętnicze
2. Należy systematycznie monitorować ciśnienie tętnicze podczas terapii
3. Szczególną uwagę należy zwrócić na monitorowanie ciśnienia w pierwszych 2 tygodniach od rozpoczęcia leczenia
4. W przypadku znaczącego wzrostu ciśnienia tętniczego, należy rozważyć alternatywne metody leczenia

Te działania mają kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjenta podczas terapii etorykoksybem.¹⁴

Wpływ na wątrobę

W badaniach klinicznych u około 1% pacjentów leczonych etorykoksybem w dawce 30 mg, 60 mg lub 90 mg na dobę przez okres do roku, obserwowano zwiększenie aktywności aminotransferazy alaninowej (AlAT) i/lub aminotransferazy asparaginianowej (AspAT). Wzrost ten osiągał wartości około trzykrotne lub większe w stosunku do górnej granicy wartości prawidłowych.¹⁵

Należy monitorować stan pacjentów, u których:

• Wystąpiły objawy podmiotowe i/lub przedmiotowe sugerujące zaburzenia czynności wątroby
• Stwierdzono nieprawidłowe wyniki prób czynnościowych wątroby

W przypadku wystąpienia objawów niewydolności wątroby lub utrzymywania się nieprawidłowych wyników prób wątrobowych (ponad trzykrotne przekroczenie górnej granicy wartości prawidłowych), należy przerwać stosowanie etorykoksybu.¹⁶

Ogólne środki ostrożności

W przypadku pogorszenia czynności któregokolwiek z wyżej opisanych układów/narządów podczas terapii etorykoksybem, należy wdrożyć odpowiednie postępowanie lecznicze i rozważyć przerwanie leczenia.¹⁷

Szczególnej opieki medycznej wymagają:

• Pacjenci w podeszłym wieku
• Osoby z zaburzeniami czynności nerek
• Pacjenci z zaburzeniami czynności wątroby
• Osoby z zaburzeniami czynności serca

Należy zachować szczególną ostrożność podczas stosowania etorykoksybu u pacjentów odwodnionych. Zaleca się nawodnienie pacjenta przed rozpoczęciem leczenia etorykoksybem.¹⁸

Ciężkie reakcje skórne

Po wprowadzeniu do obrotu, w trakcie stosowania NLPZ i niektórych selektywnych inhibitorów COX-2, raportowano bardzo rzadkie przypadki występowania ciężkich reakcji skórnych, które mogą prowadzić do zgonu. Do reakcji tych należą:¹⁹

• Złuszczające zapalenie skóry
• Zespół Stevensa-Johnsona
• Toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka

Ryzyko wystąpienia tych powikłań jest prawdopodobnie największe na początku terapii, a większość przypadków notowano w ciągu pierwszego miesiąca leczenia. U pacjentów przyjmujących etorykoksyb opisywano również poważne reakcje nadwrażliwości, takie jak anafilaksja i obrzęk naczynioruchowy.²⁰

Selektywne inhibitory COX-2 mogą zwiększać ryzyko wystąpienia reakcji skórnych u pacjentów z alergią na niektóre leki. W przypadku pojawienia się pierwszych objawów wysypki skórnej, zmian na błonach śluzowych lub jakichkolwiek innych objawów nadwrażliwości, należy natychmiast przerwać stosowanie etorykoksybu.²¹

Maskowanie objawów infekcji

Etorykoksyb może maskować objawy gorączki i inne objawy stanu zapalnego lub infekcji, co może utrudniać prawidłową diagnostykę i monitorowanie przebiegu choroby.²²

Interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi

Należy zachować szczególną ostrożność stosując etorykoksyb jednocześnie z warfaryną lub innymi doustnymi lekami przeciwzakrzepowymi ze względu na możliwe interakcje i zwiększone ryzyko krwawienia.²³

Stosowanie u kobiet planujących ciążę

Stosowanie etorykoksybu, podobnie jak innych produktów leczniczych hamujących cyklooksygenazę/syntezę prostaglandyn, nie jest zalecane u kobiet planujących ciążę ze względu na potencjalne ryzyko dla rozwoju ciąży.²⁴