Właściwości farmakodynamiczne leku Vizilatan Duo

Vizilatan Duo to produkt leczniczy zawierający dwie substancje czynne: latanoprost (50 mikrogramów/ml) oraz tymololu maleinian (odpowiadający 5 mg/ml tymololu). Produkt należy do grupy farmakoterapeutycznej: leki oftalmologiczne – leki blokujące receptory β-adrenergiczne – tymolol, produkty złożone (kod ATC: S01E D51). Obie substancje czynne obniżają ciśnienie wewnątrzgałkowe (IOP) poprzez odmienne mechanizmy działania, co w efekcie prowadzi do synergistycznego efektu terapeutycznego.¹

Mechanizm działania poszczególnych składników

Latanoprost jest analogiem prostaglandyny F2α i działa jako selektywny agonista receptorów prostanoidowych FP. Jego działanie hipotensyjne realizowane jest głównie poprzez zwiększanie odpływu cieczy wodnistej. Główny mechanizm polega na zwiększaniu przepływu naczyniówkowo-twardówkowego, a dodatkowo obserwuje się także ułatwienie przepływu poprzez zmniejszenie oporu odpływu przez siateczkę beleczkowatą. Co istotne, latanoprost nie wykazuje istotnego wpływu na produkcję cieczy wodnistej, barierę krew-ciecz wodnista ani na wewnątrzgałkowe krążenie krwi.²

Długoterminowe badania przeprowadzone na małpach, u których wykonano pozatorebkowe usunięcie soczewki, wykazały brak wpływu latanoprostu na czynność naczyń krwionośnych siatkówki, co zostało potwierdzone w badaniu angiografii fluorescencyjnej. Również u pacjentów z pseudofakią, krótkotrwałe leczenie latanoprostem nie powodowało przecieku fluoresceiny do tylnego odcinka oka.³

Tymolol jest nieselektywnym beta-adrenolitykiem oddziałującym zarówno na receptory adrenergiczne β1, jak i β2. Substancja ta nie wykazuje wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej, bezpośredniego działania hamującego na mięsień sercowy ani nieswoistego działania błonowego. Mechanizm obniżania ciśnienia wewnątrzgałkowego przez tymolol polega na zmniejszaniu wytwarzania cieczy wodnistej w nabłonku rzęskowym. Dokładny mechanizm działania nie został w pełni wyjaśniony, jednak prawdopodobnie opiera się na hamowaniu wytwarzania cyklicznego AMP wywołanego przez endogenną stymulację beta-adrenergiczną.⁴

Badania nie wykazały istotnego wpływu tymololu na przepuszczalność bariery krew-ciecz wodnista dla białek osocza. Długoterminowe badania przeprowadzone na królikach wykazały brak wpływu tymololu na wewnątrzgałkowy przepływ krwi.⁵

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Badania mające na celu ustalenie dawki wykazały, że produkt zawierający kombinację latanoprostu i tymololu powoduje znacząco większe obniżenie średniego dziennego ciśnienia wewnątrzgałkowego w porównaniu do monoterapii którąkolwiek z tych substancji podawaną raz na dobę.⁶

Efektywność preparatu łączonego potwierdzono w dwóch wielomiesięcznych, kontrolowanych badaniach klinicznych z zastosowaniem podwójnie ślepej próby. Badania te przeprowadzono u pacjentów z ciśnieniem wewnątrzgałkowym wynoszącym co najmniej 25 mmHg. Po początkowym 2-4 tygodniowym okresie leczenia tymololem, które obniżyło IOP średnio o 5 mmHg, zaobserwowano dodatkowe zmniejszenie IOP w trakcie 6-miesięcznego leczenia:⁷

Efekt hipotensyjny uzyskany dzięki zastosowaniu produktu łączonego utrzymywał się w trakcie 6-miesięcznego przedłużenia badania typu „open label”.⁸

Wpływ pory podania leku na efektywność terapii

Dane kliniczne wskazują, że stosowanie produktu Vizilatan Duo w godzinach wieczornych może być bardziej efektywne w obniżaniu ciśnienia wewnątrzgałkowego niż aplikacja poranna. Jednakże przy ustalaniu optymalnej pory podawania leku należy wziąć pod uwagę indywidualny styl życia pacjenta.⁹

Istotne jest również, że w przypadku niewystarczającej skuteczności terapii preparatem łączonym, wyniki badań sugerują, iż zastosowanie osobno tymololu dwa razy na dobę i latanoprostu raz na dobę może przynieść lepszy efekt terapeutyczny.¹⁰

Profil farmakodynamiczny działania preparatu

Działanie obniżające ciśnienie wewnątrzgałkowe produktu Vizilatan Duo rozpoczyna się stosunkowo szybko – w ciągu jednej godziny od podania. Maksymalny efekt hipotensyjny jest osiągany w czasie od sześciu do ośmiu godzin po aplikacji. Badania z wielokrotnym powtarzaniem schematu leczenia wykazały, że odpowiednie obniżenie ciśnienia wewnątrzgałkowego utrzymuje się przez całą dobę, tj. do 24 godzin od podania leku, co umożliwia stosowanie go raz na dobę.¹¹