Właściwości farmakodynamiczne

VIXARGIO (rywaroksaban) należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako substancje przeciwzakrzepowe, bezpośrednie inhibitory czynnika Xa, kod ATC: B01AF01. Lek stosowany jest w postaci tabletek powlekanych zawierających 20 mg substancji czynnej. ¹

Mechanizm działania

Rywaroksaban jest wysoce wybiórczym, bezpośrednim inhibitorem czynnika Xa, charakteryzującym się dobrą biodostępnością po podaniu doustnym. Działanie farmakologiczne rywaroksabanu polega na hamowaniu aktywności czynnika Xa, co prowadzi do przerwania zarówno wewnątrz- jak i zewnątrzpochodnej drogi kaskady krzepnięcia krwi. W konsekwencji rywaroksaban hamuje zarówno proces wytwarzania trombiny, jak i powstawanie zakrzepu. Istotnym aspektem mechanizmu działania jest fakt, że rywaroksaban nie hamuje bezpośrednio trombiny (aktywowanego czynnika II), a także nie wykazano jego wpływu na płytki krwi. ²

Działanie farmakodynamiczne

Działanie farmakodynamiczne rywaroksabanu charakteryzuje się zależnością od zastosowanej dawki w zakresie hamowania aktywności czynnika Xa. Lek wpływa na czas protrombinowy (PT) również w sposób zależny od dawki. Przy stosowaniu odczynnika Neoplastin do oznaczania PT, wykazano ścisłą korelację z stężeniem substancji czynnej w osoczu krwi, gdzie współczynnik korelacji r wynosi 0,98. Należy zaznaczyć, że zastosowanie innych odczynników może prowadzić do uzyskania odmiennych wyników. ³

Istotne jest, aby wartości PT podawać w sekundach, ponieważ Międzynarodowy Współczynnik Znormalizowany (INR) jest kalibrowany i zwalidowany wyłącznie dla kumaryn i nie może być stosowany do oceny działania innych antykoagulantów, w tym rywaroksabanu. ⁴

Wartości PT w zależności od wskazania

U pacjentów otrzymujących rywaroksaban w leczeniu zakrzepicy żył głębokich (ZŻG), zatorowości płucnej (ZP) i profilaktyki nawrotów tych stanów, wartości PT (Neoplastin) mierzone w czasie 2-4 godzin po przyjęciu leku (czas maksymalnego działania) mieściły się w następujących zakresach dla 5/95 percentyli:

• przy dawce 15 mg rywaroksabanu dwa razy na dobę: od 17 do 32 sekund
• przy dawce 20 mg rywaroksabanu raz na dobę: od 15 do 30 sekund

Natomiast w najniższym punkcie stężenia leku (8-16 godzin po przyjęciu tabletki przy dawce 15 mg dwa razy na dobę lub 18-30 godzin po przyjęciu tabletki przy dawce 20 mg raz na dobę), wartości PT dla 5/95 percentyli wynosiły:

• przy dawce 15 mg dwa razy na dobę: od 14 do 24 sekund
• przy dawce 20 mg raz na dobę: od 13 do 20 sekund

⁵

W przypadku pacjentów z migotaniem przedsionków niezwiązanym z wadą zastawkową, którzy przyjmują rywaroksaban w celu profilaktyki udaru i zatorowości obwodowej, wartości PT (Neoplastin) mierzone w czasie 1-4 godzin po przyjęciu leku (czas maksymalnego działania) mieściły się w następujących zakresach dla 5/95 percentyli:

• przy dawce 20 mg raz na dobę: od 14 do 40 sekund
• przy dawce 15 mg raz na dobę (u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek): od 10 do 50 sekund

W najniższym punkcie stężenia leku (16-36 godzin po przyjęciu tabletki), wartości PT dla 5/95 percentyli wynosiły:

• przy dawce 20 mg raz na dobę: od 12 do 26 sekund
• przy dawce 15 mg raz na dobę (u pacjentów z umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek): od 12 do 26 sekund

⁶

Charakterystyka wartości PT dla różnych wskazań i dawek rywaroksabanu