Wpływ wenlafaksyny na płodność, ciążę i laktację

Produkt leczniczy Venlafaxine Teva (kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, twarde) zawiera chlorowodorek wenlafaksyny w dawkach 37,5 mg, 75 mg lub 150 mg. Wenlafaksyna, jako inhibitor wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), wymaga szczególnej uwagi podczas stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, ciężarnych oraz karmiących piersią ze względu na potencjalne ryzyko dla płodu i noworodka.¹

Stosowanie w ciąży

Dostępne dane dotyczące stosowania wenlafaksyny u kobiet w ciąży są niewystarczające do pełnej oceny bezpieczeństwa.² Badania na modelach zwierzęcych wykazały szkodliwy wpływ na rozród, jednakże ryzyko dla człowieka pozostaje nieustalone.³

Lek ten może być stosowany u kobiet ciężarnych wyłącznie w przypadkach, gdy potencjalne korzyści z leczenia przewyższają możliwe ryzyko dla płodu i noworodka.⁴ Lekarz powinien dokonać szczegółowej oceny korzyści i ryzyka przed rozpoczęciem terapii oraz na bieżąco monitorować stan pacjentki w trakcie leczenia.

Ryzyko dla noworodka

Stosowanie wenlafaksyny w czasie ciąży, zwłaszcza w jej późnym okresie lub krótko przed porodem, może wywołać u noworodka zespół odstawienny.⁵ U noworodków, które były narażone na działanie wenlafaksyny w końcowym okresie III trymestru ciąży, zaobserwowano powikłania wymagające:

• Wspomagania oddychania
• Karmienia przez zgłębnik
• Długotrwałej hospitalizacji

Powyższe powikłania mogą wystąpić bezpośrednio po urodzeniu dziecka.⁶

Zespół przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka

Dane epidemiologiczne wskazują, że stosowanie inhibitorów selektywnego wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) w III trymestrze ciąży zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu przetrwałego nadciśnienia płucnego noworodka (PPHN).⁷ Chociaż nie przeprowadzono badań specyficznie oceniających związek stosowania inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) z PPHN, nie można wykluczyć podobnego ryzyka przy stosowaniu wenlafaksyny, biorąc pod uwagę jej mechanizm działania polegający na hamowaniu wychwytu zwrotnego serotoniny.⁸

Objawy u noworodków po ekspozycji

U noworodków, których matki przyjmowały leki z grupy SSRI lub SNRI pod koniec ciąży, mogą wystąpić następujące objawy:⁹

• Drażliwość – zwiększona podatność na bodźce i nadmierna reakcja na nie
• Drżenie – mimowolne, rytmiczne ruchy kończyn lub całego ciała
• Hipotonia – obniżone napięcie mięśniowe
• Nieustający płacz – trudny do opanowania, przedłużający się
• Trudności z ssaniem – zaburzenia koordynacji ssanie-połykanie
• Zaburzenia snu – trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu

Wymienione objawy mogą być następstwem działania serotoninergicznego lub objawami ekspozycji na lek. W większości przypadków obserwuje się je bezpośrednio po urodzeniu lub w ciągu pierwszej doby życia dziecka.¹⁰

Ryzyko krwotoku poporodowego

Istotną informacją dla lekarza prowadzącego jest zwiększone ryzyko krwotoku poporodowego u pacjentek stosujących leki z grupy SSRI lub SNRI w okresie miesiąca przed porodem. Dane obserwacyjne wskazują, że ryzyko to jest mniej niż dwukrotnie wyższe w porównaniu do kobiet niestosujących tych leków.¹¹ Dlatego tak ważna jest dokładna ocena ryzyka krwawienia i potencjalnych korzyści z kontynuacji leczenia w ostatnich tygodniach ciąży.

Stosowanie podczas karmienia piersią

Wenlafaksyna oraz jej aktywny metabolit O-demetylowenlafaksyna przenikają do mleka kobiecego.¹² W okresie pomarketingowym zgłaszano u niemowląt karmionych piersią przez matki stosujące wenlafaksynę następujące objawy niepożądane:

• Płacz
• Drażliwość
• Zaburzenia rytmu snu

Po zaprzestaniu karmienia piersią u dzieci obserwowano również objawy przypominające zespół odstawienny, typowy dla przerwania leczenia wenlafaksyną.¹³

Nie można wykluczyć ryzyka wystąpienia działań niepożądanych u dziecka karmionego piersią przez matkę przyjmującą wenlafaksynę. Lekarz powinien dokładnie przeanalizować sytuację i podjąć decyzję o:

1. Kontynuowaniu karmienia piersią i przerwaniu leczenia produktem Venlafaxine Teva, lub
2. Kontynuowaniu leczenia produktem Venlafaxine Teva i przerwaniu karmienia piersią.

Decyzja powinna uwzględniać zarówno korzyści dla dziecka wynikające z karmienia naturalnego, jak i korzyści dla matki wynikające z leczenia wenlafaksyną.¹⁴

Wpływ na płodność

W badaniach na szczurach, którym podawano O-demetylowenlafaksynę (aktywny metabolit wenlafaksyny), zaobserwowano zmniejszenie płodności u osobników obu płci.¹⁵ Znaczenie tej obserwacji dla ludzi nie zostało jeszcze ustalone.¹⁶ Lekarz powinien poinformować pacjentów planujących posiadanie potomstwa o możliwym wpływie leku na płodność, zwłaszcza gdy terapia ma być długotrwała.

Zalecenia dla lekarzy

Lekarz prowadzący pacjentkę w wieku rozrodczym, ciężarną lub karmiącą piersią, która stosuje wenlafaksynę, powinien:

• Przeprowadzić szczegółową ocenę stosunku korzyści do ryzyka przed wdrożeniem leczenia
• Poinformować pacjentkę o potencjalnych zagrożeniach związanych ze stosowaniem leku w ciąży i podczas karmienia piersią
• Regularnie monitorować stan pacjentki i płodu/noworodka
• Rozważyć stopniowe odstawianie leku przed planowanym porodem (aby zminimalizować ryzyko zespołu odstawiennego u noworodka)
• Zwrócić szczególną uwagę na objawy krwotoku poporodowego u pacjentek przyjmujących lek w okresie okołoporodowym
• Monitorować stan noworodka po porodzie pod kątem objawów ekspozycji na lek
• Udzielić wyczerpujących informacji dotyczących możliwości kontynuacji leczenia podczas karmienia piersią