Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Venlafaxine Teva może wchodzić w istotne klinicznie interakcje z wieloma grupami leków, co wymaga szczególnej uwagi w terapii skojarzonej. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis najważniejszych interakcji lekowych z wenlafaksyną.¹

Inhibitory monoaminooksydazy (IMAO)

Interakcje z IMAO stanowią jedne z najpoważniejszych i potencjalnie zagrażających życiu interakcji lekowych wenlafaksyny. Można je podzielić na trzy kategorie:²

• Nieodwracalne, nieselektywne IMAO – jednoczesne stosowanie z wenlafaksyną jest bezwzględnie przeciwwskazane. Po zakończeniu stosowania nieodwracalnych, nieselektywnych IMAO należy odczekać co najmniej 14 dni przed rozpoczęciem terapii wenlafaksyną. Natomiast po zakończeniu leczenia wenlafaksyną można rozpocząć podawanie nieodwracalnych, nieselektywnych IMAO po upływie minimum 7 dni.³
• Odwracalne, selektywne IMAO-A (np. moklobemid) – jednoczesne stosowanie z wenlafaksyną nie jest zalecane ze względu na ryzyko wystąpienia zespołu serotoninowego. Po zakończeniu leczenia odwracalnym IMAO przerwa przed rozpoczęciem stosowania wenlafaksyny może być krótsza niż 14 dni. Stosowanie odwracalnych IMAO można rozpocząć po upływie co najmniej 7 dni od zakończenia leczenia wenlafaksyną.⁴
• Odwracalne, nieselektywne IMAO (np. linezolid) – antybiotyk linezolid jest słabym odwracalnym, nieselektywnym IMAO i nie należy go podawać pacjentom leczonym wenlafaksyną.⁵

Zgłaszano poważne działania niepożądane u pacjentów, u których leczenie wenlafaksyną rozpoczęto zbyt szybko po zakończeniu leczenia IMAO lub gdy leczenie IMAO rozpoczęto bezpośrednio po zakończeniu leczenia wenlafaksyną. Obserwowano wówczas: drżenia mięśni, skurcze miokloniczne, obfite pocenie się, nudności, wymioty, zaczerwienienie twarzy, zawroty głowy, hipertermię z objawami przypominającymi złośliwy zespół neuroleptyczny, drgawki, a w skrajnych przypadkach zgon.⁶

Zespół serotoninowy

Wenlafaksyna, podobnie jak inne leki działające serotoninergicznie, może wywoływać potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy, szczególnie w przypadku jednoczesnego stosowania z innymi substancjami wpływającymi na przekaźnictwo serotoninergiczne, takimi jak:⁷

• Tryptany (agonisty receptorów serotoninowych)
• Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI)
• Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Pochodne amfetaminy
• Lit
• Sybutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Opioidy (np. buprenorfina, fentanyl i jego odpowiedniki, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon i pentazocyna)
• Leki zaburzające metabolizm serotoniny (np. IMAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne
• Antagonisty dopaminy⁸

Jeśli jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z SSRI, SNRI lub agonistą receptora serotoninowego (tryptanem) jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważne monitorowanie stanu pacjenta, szczególnie na początku leczenia i podczas zwiększania dawki. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (np. suplementami tryptofanu).⁹

Interakcje z lekami wpływającymi na ośrodkowy układ nerwowy

Ryzyko stosowania wenlafaksyny w skojarzeniu z innymi substancjami oddziałującymi na ośrodkowy układ nerwowy (OUN) nie było systematycznie oceniane, dlatego zaleca się zachowanie ostrożności podczas takiej terapii skojarzonej.¹⁰

Leki wydłużające odstęp QT

Ryzyko wydłużenia odstępu QTc i/lub wystąpienia komorowych zaburzeń rytmu serca (np. torsade de pointes – TdP) jest zwiększone podczas jednoczesnego stosowania wenlafaksyny z lekami wydłużającymi odstęp QT. Należy unikać jednoczesnego stosowania takich leków z wenlafaksyną.¹¹

Do leków wydłużających odstęp QT należą:

• Leki przeciwarytmiczne klasy Ia i III (np. chinidyna, amiodaron, sotalol, dofetylid)
• Niektóre leki przeciwpsychotyczne (np. tiorydazyna)
• Niektóre makrolidy (np. erytromycyna)
• Niektóre leki przeciwhistaminowe
• Niektóre leki z grupy chinolonów (np. moksyfloksacyna)¹²

Powyższa lista nie jest wyczerpująca i należy unikać stosowania wenlafaksyny z wszelkimi innymi produktami leczniczymi o znanym działaniu znacząco wydłużającym odstęp QT.¹³

Wpływ inhibitorów CYP na działanie wenlafaksyny

Badania farmakokinetyczne wykazały, że inhibitory CYP3A4 mogą istotnie wpływać na parametry farmakokinetyczne wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu.¹⁴

Ketokonazol (inhibitor CYP3A4) zwiększa wartość AUC wenlafaksyny (70% u osób słabo metabolizujących CYP2D6 i 21% u osób intensywnie metabolizujących CYP2D6) oraz wartość AUC O-demetylowenlafaksyny (33% i 23% odpowiednio). Jednoczesne stosowanie innych inhibitorów CYP3A4 (np. atazanawiru, klarytromycyny, indynawiru, itrakonazolu, worykonazolu, posakonazolu, ketokonazolu, nelfinawiru, rytonawiru, sakwinawiru, telitromycyny) i wenlafaksyny może zwiększać stężenie wenlafaksyny i jej aktywnego metabolitu we krwi.¹⁵

Zaleca się zachowanie ostrożności podczas jednoczesnego stosowania inhibitorów CYP3A4 i wenlafaksyny.¹⁶

Wpływ wenlafaksyny na działanie innych produktów leczniczych

Wenlafaksyna może wpływać na działanie wielu innych leków. Poniżej przedstawiono najważniejsze interakcje:

Lit – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z litem może spowodować wystąpienie zespołu serotoninowego.¹⁷

Diazepam – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę i farmakodynamikę diazepamu ani jego aktywnego metabolitu demetylodiazepamu. Diazepam również nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Nie wiadomo jednak, czy występują interakcje farmakokinetyczne lub farmakodynamiczne z innymi benzodiazepinami.¹⁸

Imipramina – wenlafaksyna nie wpływa na farmakokinetykę imipraminy ani 2-hydroksyimipraminy. Odnotowano zależne od dawki zwiększenie o 2,5 do 4,5 razy wartości AUC 2-hydroksydezypraminy przy dawkach wenlafaksyny 75-150 mg na dobę. Imipramina nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane, jednak należy zachować szczególną ostrożność podczas jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁹

Haloperydol – badania farmakokinetyczne wykazały zmniejszenie o 42% całkowitego doustnego klirensu haloperydolu, zwiększenie wartości AUC o 70%, zwiększenie wartości Cmax o 88%, przy braku zmiany okresu półtrwania. Należy wziąć to pod uwagę podczas jednoczesnego stosowania haloperydolu i wenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest w pełni poznane.²⁰

Rysperydon – wenlafaksyna powoduje zwiększenie wartości AUC rysperydonu o 50%, ale tylko nieznacznie wpływa na profil farmakokinetyczny całkowitej aktywnej frakcji (rysperydon i 9-hydroksyrysperydon). Kliniczne znaczenie tej interakcji nie jest znane.²¹

Metoprolol – jednoczesne stosowanie wenlafaksyny i metoprololu powoduje zwiększenie stężenia metoprololu w osoczu o około 30-40%, podczas gdy stężenie aktywnego metabolitu α-hydroksymetoprololu nie ulega zmianie. Metoprolol nie wpływa na profil farmakokinetyczny wenlafaksyny ani jej aktywnego metabolitu. Należy zachować szczególną ostrożność w przypadku jednoczesnego stosowania tych leków, szczególnie u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.²²

Indynawir – badania farmakokinetyczne wykazały zmniejszenie wartości AUC o 28% oraz zmniejszenie wartości Cmax o 36% dla indynawiru. Indynawir nie wpływa na farmakokinetykę wenlafaksyny i O-demetylowenlafaksyny. Kliniczne znaczenie tej interakcji pozostaje nieznane.²³

Leki metabolizowane przez izoenzymy cytochromu P450

Badania in vivo wskazują, że wenlafaksyna jest stosunkowo słabym inhibitorem CYP2D6. Wenlafaksyna nie hamuje aktywności CYP3A4 (alprazolam i karbamazepina), CYP1A2 (kofeina), CYP2C9 (tolbutamid) ani CYP2C19 (diazepam) in vivo.²⁴

Doustne środki antykoncepcyjne

Po wprowadzeniu wenlafaksyny do obrotu zgłaszano przypadki nieplanowanych ciąż u kobiet stosujących doustne środki antykoncepcyjne podczas leczenia wenlafaksyną. Nie ma jednak jednoznacznych dowodów, że ciąże te były wynikiem interakcji między środkami antykoncepcyjnymi a wenlafaksyną. Nie przeprowadzono formalnych badań dotyczących interakcji wenlafaksyny z hormonalnymi środkami antykoncepcyjnymi.²⁵

Interakcje wenlafaksyny z alkoholem

Podczas stosowania wenlafaksyny należy unikać spożywania alkoholu. Interakcja między wenlafaksyną a alkoholem etylowym może prowadzić do wzajemnego nasilenia działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy. Ponadto, alkohol może nasilać zaburzenia psychiczne leczone wenlafaksyną.²⁶

Alkohol wchodzi w niepożądane interakcje z wenlafaksyną, które mogą obejmować:

• Nasilenie działania depresyjnego na ośrodkowy układ nerwowy
• Zwiększone ryzyko wystąpienia sedacji i senności
• Zaburzenia koordynacji psychomotorycznej
• Pogorszenie funkcji poznawczych
• Nasilenie zaburzeń psychicznych
• Potencjalne zwiększenie ryzyka napadów drgawkowych
• Możliwe zwiększenie tendencji samobójczych

Pacjentom zaleca się całkowitą abstynencję od alkoholu podczas przyjmowania wenlafaksyny. Należy również zwrócić uwagę, że spożywanie alkoholu może osłabiać skuteczność terapeutyczną wenlafaksyny w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych.²⁷

Tabela interakcji wenlafaksyny z innymi lekami