Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania produktu Venlafaxine Teva

Stosowanie wenlafaksyny wymaga szczególnej uwagi lekarza oraz przestrzegania określonych środków ostrożności, aby zapewnić maksymalne bezpieczeństwo terapii. Poniżej przedstawiono najważniejsze aspekty, które należy uwzględnić podczas leczenia pacjentów produktem Venlafaxine Teva.¹

Ryzyko przedawkowania i interakcje z alkoholem

Pacjenta należy stanowczo poinstruować, aby powstrzymał się od spożywania alkoholu podczas terapii wenlafaksyną. Jest to istotne ze względu na wpływ alkoholu na ośrodkowy układ nerwowy (OUN), możliwość nasilenia zaburzeń psychicznych oraz ryzyko niebezpiecznych interakcji, w tym depresyjnego wpływu na OUN. Warto podkreślić, że przypadki przedawkowania wenlafaksyny, również te ze skutkiem śmiertelnym, były najczęściej związane z jednoczesnym spożyciem alkoholu i/lub innych produktów leczniczych.²

Aby zminimalizować ryzyko przedawkowania, zaleca się przepisywanie wenlafaksyny w najmniejszej ilości zgodnej z zaleconym dla danego pacjenta dawkowaniem.³

Ryzyko zachowań samobójczych

Depresja wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia myśli samobójczych, samookaleczenia oraz prób samobójczych. To ryzyko utrzymuje się do momentu osiągnięcia wyraźnej remisji. Z doświadczeń klinicznych wynika, że ryzyko samobójstwa może paradoksalnie zwiększyć się na wczesnym etapie powrotu do zdrowia.⁴

Szczególnie istotne jest, aby pamiętać, że również inne zaburzenia psychiczne, w których przepisywana jest wenlafaksyna, mogą wiązać się ze zwiększonym ryzykiem zachowań samobójczych. Co więcej, zaburzenia te często współwystępują z epizodami dużej depresji. W związku z tym należy stosować takie same środki ostrożności u pacjentów z innymi zaburzeniami psychicznymi, jak u pacjentów z depresją.⁵

Pacjenci z zachowaniami samobójczymi w wywiadzie lub wykazujący znaczne skłonności samobójcze przed rozpoczęciem leczenia należą do grupy zwiększonego ryzyka wystąpienia myśli samobójczych lub prób samobójczych i wymagają szczególnie ścisłej obserwacji w trakcie leczenia.⁶

Meta-analizy badań klinicznych wykazały zwiększone ryzyko zachowań samobójczych u dorosłych pacjentów poniżej 25. roku życia stosujących leki przeciwdepresyjne w porównaniu z placebo. W trakcie leczenia, zwłaszcza w początkowym okresie oraz przy zmianie dawki, konieczna jest ścisła obserwacja pacjentów, szczególnie z grupy podwyższonego ryzyka.⁷

Istotne jest poinformowanie pacjentów i ich opiekunów o konieczności zwracania uwagi na objawy klinicznego nasilenia choroby, zachowania lub myśli samobójcze oraz nietypowe zmiany w zachowaniu. W przypadku ich wystąpienia należy natychmiast skonsultować się z lekarzem.⁸

Zespół serotoninowy

Podczas leczenia wenlafaksyną, podobnie jak w przypadku innych leków serotoninergicznych, może wystąpić potencjalnie zagrażający życiu zespół serotoninowy. Ryzyko jest szczególnie wysokie przy jednoczesnym stosowaniu innych leków wpływających na układ serotoninergiczny, takich jak:⁹

• Tryptany
• Inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI)
• Inne inhibitory zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI)
• Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne
• Pochodne amfetaminy
• Lit
• Sybutramina
• Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)
• Opioidy (np. buprenorfina, fentanyl, tramadol, dekstrometorfan, tapentadol, petydyna, metadon, pentazocyna)
• Leki zaburzające metabolizm serotoniny (np. inhibitory MAO, błękit metylenowy)
• Prekursory serotoniny (np. suplementy tryptofanu)
• Leki przeciwpsychotyczne i inni antagoniści dopaminy¹⁰

Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować:

• Zmiany stanu psychicznego (np. pobudzenie, omamy, śpiączka)
• Chwiejność autonomiczną (np. tachykardia, wahania ciśnienia krwi, hipertermia)
• Zaburzenia neuromięśniowe (np. hiperrefleksja, brak koordynacji ruchów)
• Objawy żołądkowo-jelitowe (np. nudności, wymioty, biegunka)¹¹

Ciężka postać zespołu serotoninowego może przypominać złośliwy zespół neuroleptyczny (NMS), charakteryzujący się hipertermią, sztywnością mięśni, niestabilnością autonomiczną z możliwymi gwałtownymi wahaniami parametrów życiowych i zmianami stanu psychicznego.¹²

Jeżeli leczenie skojarzone wenlafaksyną z inną substancją wpływającą na układ serotoninergiczny i/lub dopaminergiczny jest klinicznie uzasadnione, zaleca się uważną obserwację pacjenta, szczególnie na początku leczenia oraz po zwiększeniu dawki.¹³

Jednoczesne stosowanie wenlafaksyny z prekursorami serotoniny (takimi jak suplementy tryptofanu) nie jest zalecane.¹⁴

Jaskra z wąskim kątem przesączania

Podczas leczenia wenlafaksyną może wystąpić rozszerzenie źrenic. Zaleca się uważne monitorowanie pacjentów z podwyższonym ciśnieniem wewnątrzgałkowym oraz pacjentów ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia ostrej jaskry z wąskim kątem przesączania (jaskry z zamkniętym kątem).¹⁵

Ciśnienie tętnicze krwi

U pacjentów leczonych wenlafaksyną często obserwuje się zależne od dawki podwyższenie ciśnienia tętniczego krwi. Po wprowadzeniu leku do obrotu raportowano przypadki nadciśnienia wymagającego natychmiastowej interwencji medycznej.¹⁶

Zalecenia dotyczące monitorowania ciśnienia krwi:

• U wszystkich pacjentów leczonych wenlafaksyną należy regularnie kontrolować ciśnienie krwi
• Przed rozpoczęciem terapii wenlafaksyną, istniejące nadciśnienie tętnicze powinno być odpowiednio kontrolowane
• Ciśnienie krwi należy monitorować okresowo po rozpoczęciu leczenia oraz po każdym zwiększeniu dawki¹⁷

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów, u których współistniejące schorzenia mogą ulec pogorszeniu w następstwie podwyższenia ciśnienia tętniczego, np. u pacjentów z zaburzeniami czynności serca.¹⁸

Częstość akcji serca

W trakcie leczenia wenlafaksyną, szczególnie przy stosowaniu dużych dawek, może wystąpić przyspieszenie czynności serca. Należy zachować ostrożność u pacjentów, u których współistniejące choroby mogą ulec zaostrzeniu w następstwie tachykardii.¹⁹

Choroby serca i ryzyko zaburzeń rytmu

Stosowanie wenlafaksyny u pacjentów po świeżym zawale mięśnia sercowego lub z niestabilną chorobą wieńcową nie zostało dokładnie zbadane. W przypadku tych grup pacjentów należy zachować szczególną ostrożność podczas terapii.²⁰

Po wprowadzeniu wenlafaksyny do obrotu zgłaszano przypadki wydłużenia odstępu QTc, zaburzenia rytmu typu torsade de pointes (TdP), częstoskurcz komorowy oraz przypadki arytmii zakończone zgonem. Zdarzenia te występowały zwłaszcza po przedawkowaniu leku lub u pacjentów z innymi czynnikami ryzyka wydłużenia odstępu QTc/TdP.²¹

Przed przepisaniem wenlafaksyny pacjentom z podwyższonym ryzykiem ciężkich zaburzeń rytmu serca lub wydłużeniem odstępu QT należy dokładnie rozważyć stosunek korzyści do ryzyka.²²

Drgawki

Wenlafaksyna może wywoływać drgawki w trakcie leczenia. Należy zachować ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z drgawkami w wywiadzie i prowadzić ścisłe monitorowanie. W przypadku wystąpienia drgawek leczenie wenlafaksyną należy bezwzględnie przerwać.²³

Hiponatremia

W trakcie leczenia wenlafaksyną mogą wystąpić przypadki hiponatremii i/lub zespołu nieprawidłowego wydzielania hormonu antydiuretycznego (SIADH). Zjawisko to obserwowano częściej u pacjentów ze zmniejszoną objętością krwi krążącej lub odwodnionych.²⁴

Szczególnie narażeni na ryzyko hiponatremii są:

• Pacjenci w podeszłym wieku
• Pacjenci przyjmujący leki moczopędne
• Pacjenci ze zmniejszoną objętością krążącej krwi²⁵

Nieprawidłowe krwawienia

Leki hamujące wychwyt serotoniny, w tym wenlafaksyna, mogą prowadzić do zaburzeń czynności płytek krwi. Krwawienia związane ze stosowaniem leków z grupy SSRI i SNRI obejmują szeroki zakres objawów – od siniaków, krwiaków, krwawienia z nosa i wybroczyn, aż po krwotoki żołądkowo-jelitowe i krwotoki zagrażające życiu.²⁶

Leki z grupy SSRI/SNRI mogą również zwiększać ryzyko wystąpienia krwotoku poporodowego. U pacjentów przyjmujących wenlafaksynę może występować zwiększone ryzyko krwotoku, dlatego należy zachować ostrożność u osób predysponowanych do krwawień, w tym u pacjentów stosujących antykoagulanty i inhibitory płytek.²⁷

Cholesterol w surowicy

W kontrolowanych badaniach klinicznych z zastosowaniem placebo, u pacjentów leczonych wenlafaksyną przez co najmniej 3 miesiące, zaobserwowano klinicznie istotne zwiększenie stężenia cholesterolu w surowicy u 5,3% pacjentów, w porównaniu do 0,0% w grupie placebo.²⁸

W przypadku długotrwałego leczenia wenlafaksyną zaleca się okresowe kontrolowanie stężenia cholesterolu w surowicy.²⁹

Jednoczesne podawanie z produktami zmniejszającymi masę ciała

Bezpieczeństwo i skuteczność stosowania wenlafaksyny w połączeniu z produktami zmniejszającymi masę ciała, w tym fenterminą, nie zostały ustalone. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania wenlafaksyny i preparatów na odchudzanie. Wenlafaksyna nie jest wskazana w leczeniu otyłości, zarówno w monoterapii, jak i w terapii skojarzonej.³⁰

Mania i hipomania

U niewielkiego odsetka pacjentów z zaburzeniami nastroju przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, może wystąpić mania lub hipomania. Należy zachować ostrożność podczas podawania wenlafaksyny pacjentom z zaburzeniami afektywnymi dwubiegunowymi w wywiadzie lub w rodzinie.³¹

Zachowania agresywne

U niektórych pacjentów przyjmujących leki przeciwdepresyjne, w tym wenlafaksynę, mogą pojawić się zachowania agresywne. Zgłaszane przypadki wystąpiły w różnych momentach terapii: podczas rozpoczęcia leczenia, zmiany dawki i przerwania leczenia. Wenlafaksynę należy stosować ostrożnie u pacjentów, którzy mają w wywiadzie zachowania agresywne.³²

Przerwanie leczenia

W przypadku leków przeciwdepresyjnych objawy odstawienia mogą być długotrwałe i nasilone. Podczas zmian w schemacie dawkowania wenlafaksyny, w tym w trakcie jej odstawiania, zgłaszano przypadki samobójstw lub myśli samobójczych oraz zachowań agresywnych. Dlatego należy ściśle monitorować pacjentów podczas zmniejszania dawki lub odstawiania leku.³³

Objawy odstawienia występują często, szczególnie po nagłym przerwaniu leczenia. W badaniach klinicznych działania niepożądane związane z przerwaniem leczenia (podczas zmniejszania dawki i po zmniejszeniu dawki) obserwowano u około 31% pacjentów leczonych wenlafaksyną i 17% pacjentów przyjmujących placebo.³⁴

Najczęściej obserwowane objawy odstawienia to:

• Zawroty głowy
• Zaburzenia czucia (w tym parestezje)
• Zaburzenia snu (bezsenność, intensywne sny)
• Pobudzenie lub lęk
• Nudności i/lub wymioty
• Drżenie
• Ból głowy
• Zaburzenia widzenia
• Nadciśnienie tętnicze³⁵

Objawy odstawienia są zazwyczaj łagodne do umiarkowanych, jednak u niektórych pacjentów mogą mieć ciężki przebieg. Objawy zazwyczaj występują w ciągu pierwszych kilku dni od przerwania leczenia, chociaż odnotowano również bardzo rzadkie przypadki wystąpienia objawów u pacjentów, którzy przypadkowo pominęli dawkę.³⁶

Objawy odstawienia zwykle ustępują samoistnie w ciągu 2 tygodni, jednak u niektórych pacjentów mogą utrzymywać się dłużej (2-3 miesiące lub więcej). Dlatego zaleca się stopniowe zmniejszanie dawek wenlafaksyny przez okres kilku tygodni lub miesięcy, w zależności od odpowiedzi pacjenta. U niektórych osób odstawianie leku może trwać miesiące lub dłużej.³⁷

Akatyzja/niepokój psychoruchowy

Stosowanie wenlafaksyny może wiązać się z wystąpieniem akatyzji, charakteryzującej się subiektywnie nieprzyjemnym lub wyczerpującym niepokojem oraz potrzebą ruchu, często połączoną z niezdolnością do siedzenia lub stania w miejscu. Stan ten występuje najczęściej podczas kilku pierwszych tygodni leczenia. U pacjentów, u których pojawiły się takie objawy, zwiększenie dawki może być szkodliwe.³⁸

Suchość w jamie ustnej

Suchość w jamie ustnej zgłasza około 10% pacjentów leczonych wenlafaksyną. Może to zwiększać ryzyko wystąpienia próchnicy. Należy poinformować pacjentów o konieczności dbania o higienę jamy ustnej.³⁹

Cukrzyca

U pacjentów z cukrzycą leczenie lekami z grupy SSRI lub wenlafaksyną może wpływać na kontrolę glikemii. Może być konieczne dostosowanie dawkowania insuliny i/lub doustnych leków przeciwcukrzycowych.⁴⁰

Zaburzenia czynności seksualnych

Inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), w tym wenlafaksyna, mogą powodować zaburzenia czynności seksualnych. Istotne jest, że zgłaszano przypadki długotrwałych zaburzeń czynności seksualnych, w których objawy utrzymywały się pomimo przerwania stosowania leków z grupy SNRI.⁴¹

Wyniki badań diagnostycznych

U pacjentów przyjmujących wenlafaksynę zgłaszano przypadki fałszywie pozytywnych wyników badań przesiewowych moczu na obecność fencyklidyny (PCP) i amfetaminy. Jest to spowodowane brakiem specyficzności testów przesiewowych. Fałszywie dodatnich wyników można się spodziewać przez kilka dni po zakończeniu leczenia wenlafaksyną.⁴²

Należy pamiętać, że testy potwierdzające, takie jak chromatografia gazowa i spektrometria masowa, pozwalają odróżnić wenlafaksynę od fencyklidyny i amfetaminy.⁴³

Substancje pomocnicze

Venlafaxine Teva zawiera sacharozę w następujących ilościach:

• Venlafaxine Teva, 37,5 mg: 34,9 mg sacharozy w każdej kapsułce
• Venlafaxine Teva, 75 mg: 69,9 mg sacharozy w każdej kapsułce
• Venlafaxine Teva, 150 mg: 139,7 mg sacharozy w każdej kapsułce⁴⁴

Pacjenci z rzadkimi dziedzicznymi zaburzeniami związanymi z nietolerancją fruktozy, zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy lub niedoborem sacharazy-izomaltazy nie powinni przyjmować tego produktu leczniczego.⁴⁵

Dzieci i młodzież

Produkt Venlafaxine Teva nie powinien być stosowany w leczeniu dzieci i młodzieży poniżej 18. roku życia. W badaniach klinicznych przeprowadzonych w tej grupie wiekowej zaobserwowano zwiększoną częstość zachowań samobójczych (próby samobójcze i myśli samobójcze) oraz wrogości (głównie agresja, zachowania buntownicze i gniew) u pacjentów otrzymujących leki przeciwdepresyjne w porównaniu z grupą placebo.⁴⁶

Jeżeli mimo to, na podstawie wskazań klinicznych, podjęta zostanie decyzja o leczeniu wenlafaksyną, pacjent powinien być uważnie obserwowany pod kątem wystąpienia objawów samobójczych.⁴⁷