Interakcje leku
Ultop 10 mg

Interakcje z innymi produktami leczniczymi i inne rodzaje interakcji

Omeprazol, jako inhibitor pompy protonowej (IPP), wchodzi w liczne interakcje z innymi produktami leczniczymi poprzez różne mechanizmy, co może mieć istotne znaczenie kliniczne. Interakcje te obejmują zarówno wpływ omeprazolu na farmakokinetykę innych substancji czynnych, jak i wpływ innych substancji czynnych na farmakokinetykę omeprazolu.¹

Wpływ omeprazolu na farmakokinetykę innych substancji czynnych

Omeprazol może w znaczący sposób wpływać na działanie innych leków poprzez różne mechanizmy, głównie poprzez zmianę pH żołądka oraz hamowanie aktywności enzymu CYP2C19.²

Substancje czynne o wchłanianiu zależnym od pH

Zmniejszona kwaśność soku żołądkowego podczas terapii omeprazolem może istotnie modyfikować wchłanianie leków, których absorpcja jest zależna od pH środowiska. W zależności od właściwości fizykochemicznych danego leku, omeprazol może zarówno zwiększać, jak i zmniejszać jego wchłanianie.³

Interakcje z lekami przeciwwirusowymi

Szczególnie istotne klinicznie są interakcje omeprazolu z lekami przeciwwirusowymi stosowanymi w terapii HIV. Nelfinawir i atazanawir wykazują znacząco zmniejszone stężenia w surowicy podczas jednoczesnego podawania z omeprazolem.⁴

Jednoczesne podawanie omeprazolu i nelfinawiru jest przeciwwskazane. Wykazano, że omeprazol (40 mg raz na dobę) zmniejsza średnią ekspozycję na nelfinawir o około 40%, a ekspozycję na jego farmakologicznie czynny metabolit M8 aż o 75-90%. Interakcja ta może być częściowo spowodowana również inhibicją CYP2C19.⁵

Nie zaleca się również jednoczesnego podawania omeprazolu i atazanawiru. Badania wykazały, że omeprazol (40 mg raz na dobę) podawany z atazanawirem 300 mg/rytonawirem 100 mg u zdrowych ochotników powodował zmniejszenie ekspozycji na atazanawir aż o 75%. Co istotne, zwiększenie dawki atazanawiru do 400 mg nie wyrównywało tego efektu. Nawet mniejsza dawka omeprazolu (20 mg raz na dobę) podawana z atazanawirem 400 mg/rytonawirem 100 mg powodowała zmniejszenie ekspozycji na atazanawir o około 30% w porównaniu do schematu atazanawir 300 mg/rytonawir 100 mg raz na dobę.⁶

Interakcje z lekami kardiologicznymi

Digoksyna podczas jednoczesnego podawania z omeprazolem (20 mg na dobę) u zdrowych ochotników wykazuje zwiększoną biodostępność o około 10%. Chociaż rzadko zgłaszano toksyczne działanie digoksyny w wyniku tej interakcji, należy zachować szczególną ostrożność podczas podawania dużych dawek omeprazolu pacjentom w podeszłym wieku, z regularną kontrolą stężenia digoksyny.⁷

Klopidogrel wykazuje istotne interakcje farmakokinetyczno-farmakodynamiczne (PK/PD) z omeprazolem. Badania u zdrowych ochotników wykazały, że omeprazol (80 mg/dobę) podawany jednocześnie z klopidogrelem (300 mg – dawka nasycająca/75 mg/dobę – dawka podtrzymująca) powoduje obniżenie ekspozycji na aktywny metabolit klopidogrelu o średnio 46% oraz zmniejszenie maksymalnego zahamowania agregacji płytek o średnio 16%. Wyniki badań klinicznych i obserwacyjnych dotyczące znaczenia klinicznego tej interakcji są niespójne, jednak ze względów bezpieczeństwa zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania klopidogrelu i omeprazolu.⁸

Interakcje z lekami przeciwgrzybiczymi

Wchłanianie niektórych leków przeciwgrzybiczych jest znacznie zmniejszone w obecności omeprazolu. Dotyczy to przede wszystkim pozakonazolu, ketokonazolu i itrakonazolu. Zmniejszone wchłanianie może prowadzić do istotnego osłabienia skuteczności klinicznej tych leków. Z tego względu zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania pozakonazolu i omeprazolu.⁹

Interakcje z erlotynibem

Podobnie jak w przypadku niektórych leków przeciwgrzybiczych, wchłanianie erlotynibu jest znacząco zmniejszone podczas jednoczesnego stosowania z omeprazolem, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności terapeutycznej. Zaleca się unikanie jednoczesnego stosowania tych leków.¹⁰

Interakcje z substancjami metabolizowanymi przez CYP2C19

Omeprazol jest umiarkowanym inhibitorem enzymu CYP2C19, który jest głównym enzymem uczestniczącym w metabolizmie samego omeprazolu. Z tego powodu leki metabolizowane przez CYP2C19 mogą wykazywać osłabiony metabolizm i zwiększoną ekspozycję ogólnoustrojową podczas jednoczesnego stosowania z omeprazolem. Dotyczy to m.in. R-warfaryny i innych antagonistów witaminy K, cylostazolu, diazepamu i fenytoiny.¹¹

Cylostazol – badania wykazały, że omeprazol w dawce 40 mg u zdrowych ochotników powodował zwiększenie Cmax i AUC cylostazolu odpowiednio o 18% i 26%, a jednego z jego aktywnych metabolitów odpowiednio o 29% i 69%.¹²

Fenytoina – podczas terapii omeprazolem zaleca się monitorowanie stężenia fenytoiny w osoczu, szczególnie w pierwszych 2 tygodniach leczenia. Jeśli w trakcie terapii omeprazolem dokonano modyfikacji dawki fenytoiny, po zakończeniu stosowania omeprazolu należy ponownie skontrolować stężenie fenytoiny i odpowiednio zmodyfikować jej dawkę.¹³

Interakcje o nieustalonym mechanizmie działania

Sakwinawir – jednoczesne podawanie omeprazolu z sakwinawirem/rytonawirem powoduje znaczący wzrost stężenia sakwinawiru w osoczu (o około 70%). Ta interakcja jest zwykle dobrze tolerowana u pacjentów zakażonych HIV.¹⁴

Takrolimus – jednoczesne stosowanie omeprazolu z takrolimusem może prowadzić do zwiększenia stężenia takrolimusu w surowicy. Podczas równoczesnego stosowania tych leków zaleca się ścisłe monitorowanie stężenia takrolimusu oraz funkcji nerek (klirens kreatyniny). W razie potrzeby należy odpowiednio zmodyfikować dawkę takrolimusu.¹⁵

Metotreksat – u niektórych pacjentów obserwowano zwiększenie stężenia metotreksatu podczas jednoczesnego podawania z inhibitorami pompy protonowej, w tym omeprazolem. Przy stosowaniu dużych dawek metotreksatu należy rozważyć czasowe odstawienie omeprazolu.¹⁶

Wpływ innych substancji czynnych na farmakokinetykę omeprazolu

Omeprazol podlega metabolizmowi za pośrednictwem dwóch głównych izoenzymów cytochromu P450: CYP2C19 i CYP3A4. Z tego powodu substancje, które hamują lub indukują aktywność tych enzymów, mogą znacząco wpływać na stężenie omeprazolu w organizmie.¹⁷

Inhibitory CYP2C19 i/lub CYP3A4

Substancje hamujące aktywność CYP2C19 lub CYP3A4 (np. klarytromycyna i worykonazol) mogą zwiększać stężenie omeprazolu w surowicy poprzez hamowanie jego metabolizmu. Wykazano, że jednoczesne stosowanie worykonazolu z omeprazolem powoduje ponad dwukrotny wzrost ekspozycji na omeprazol. Ze względu na dobrą tolerancję nawet dużych dawek omeprazolu, zwykle nie jest konieczna modyfikacja dawki. Należy jednak rozważyć dostosowanie dawki u pacjentów z ciężką niewydolnością wątroby oraz w przypadku długotrwałej terapii.¹⁸

Induktory CYP2C19 i/lub CYP3A4

Substancje indukujące aktywność CYP2C19, CYP3A4 lub obu tych izoenzymów (np. ryfampicyna i ziele dziurawca) mogą prowadzić do zmniejszenia stężenia omeprazolu w surowicy poprzez nasilenie jego metabolizmu.¹⁹

Interakcje omeprazolu z alkoholem

Chociaż w dostępnych danych z Charakterystyki Produktu Leczniczego Ultop nie opisano szczegółowo interakcji omeprazolu z alkoholem, należy mieć na uwadze potencjalne oddziaływania, które mogą mieć znaczenie kliniczne.

Etanol sam w sobie może drażnić błonę śluzową żołądka i zwiększać wydzielanie kwasu żołądkowego. Teoretycznie jednoczesne stosowanie omeprazolu i spożywanie alkoholu mogłoby częściowo zmniejszać te niekorzystne efekty alkoholu na błonę śluzową poprzez hamowanie wydzielania kwasu.

Jednak nie zaleca się spożywania alkoholu podczas terapii inhibitorami pompy protonowej, w tym omeprazolem, z kilku powodów:

• Alkohol może nasilać działanie niektórych leków, których biodostępność zwiększa się podczas stosowania omeprazolu
• Jednoczesne spożywanie alkoholu może maskować objawy choroby wrzodowej i utrudniać ocenę skuteczności leczenia
• Alkohol może opóźniać proces gojenia się owrzodzeń i zmniejszać skuteczność terapii
• U pacjentów z przewlekłymi chorobami wątroby alkohol może dodatkowo obciążać ten narząd, który jest odpowiedzialny za metabolizm omeprazolu

W szczególności należy unikać spożywania alkoholu u pacjentów z rozpoznaną chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, refluksowym zapaleniem przełyku oraz innymi schorzeniami górnego odcinka przewodu pokarmowego.

Tabela interakcji omeprazolu z innymi lekami