choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy związana ze stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych
Wskazanie

Choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy związana ze stosowaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) to schorzenie, w którym dochodzi do powstania owrzodzeń błony śluzowej przewodu pokarmowego w wyniku działania leków z grupy NLPZ. Jest to powikłanie często obserwowane u pacjentów długotrwale przyjmujących leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe takie jak ibuprofen, diklofenak, naproksen, czy ketoprofen.

Mechanizm powstawania owrzodzeń związany jest głównie z hamowaniem przez NLPZ aktywności enzymu cyklooksygenazy (COX), co prowadzi do zmniejszenia syntezy prostaglandyn odpowiedzialnych za ochronę błony śluzowej żołądka. Czynnikami ryzyka rozwoju tego powikłania są: wiek powyżej 65 lat, wcześniejsza choroba wrzodowa, jednoczesne stosowanie glikokortykosteroidów, leków przeciwzakrzepowych, wysokich dawek NLPZ oraz zakażenie Helicobacter pylori.

W leczeniu i profilaktyce choroby wrzodowej związanej z NLPZ stosuje się inhibitory pompy protonowej (IPP) takie jak: Controloc, Nolpaza, Emanera, IPP (omeprazol), Pantoprazol Krka, Helicid czy Gasec. Alternatywą są antagoniści receptora H2 (ranitydyna – Ranigast, Zantac; famotydyna – Famogast). W przypadku stwierdzenia zakażenia H. pylori konieczna jest eradykacja bakterii za pomocą terapii trójskładnikowej obejmującej IPP i dwa antybiotyki.

Największe trudności w leczeniu pacjentów z chorobą wrzodową związaną z NLPZ wynikają z konieczności kontynuowania terapii NLPZ u wielu chorych, np. z przewlekłymi schorzeniami reumatologicznymi. W takich przypadkach zaleca się stosowanie selektywnych inhibitorów COX-2 (Celecoxib – Celebrex), które wiążą się z mniejszym ryzykiem powikłań żołądkowo-jelitowych, równoczesne stosowanie IPP lub zamianę na alternatywne leki przeciwbólowe. Wyzwaniem pozostaje również niski poziom świadomości pacjentów dotyczący ryzyka związanego z przyjmowaniem NLPZ dostępnych bez recepty oraz niedostateczne stosowanie gastroprotekcji u osób z grupy ryzyka.

Istotnym elementem postępowania jest regularne monitorowanie stanu pacjenta, w tym wykonywanie badań endoskopowych oraz edukacja na temat objawów alarmowych, takich jak: ból brzucha, smoliste stolce czy wymioty krwiste, które mogą świadczyć o powikłaniach choroby wrzodowej wymagających natychmiastowej interwencji medycznej.