Właściwości farmakokinetyczne leku Trimesan

Trimesan, zawierający 100 mg trimetoprimu w postaci tabletek, charakteryzuje się specyficznymi właściwościami farmakokinetycznymi, które determinują jego skuteczność kliniczną. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów farmakokinetycznych tego leku.

Wchłanianie

Po podaniu doustnym trimetoprim ulega niemal całkowitemu wchłanianiu z przewodu pokarmowego. Maksymalne stężenie w surowicy występuje w przedziale czasowym od 0,6 do 4 godzin po przyjęciu leku. Po podaniu dawki 100 mg, stężenie maksymalne wynosi około 1 mcg/ml. Warto odnotować, że alkalizacja treści jelitowej może nasilać wchłanianie leku, jednak znaczenie kliniczne tego zjawiska nie zostało jednoznacznie określone.¹

Przy wielokrotnym podawaniu trimetoprimu doustnie, stan stacjonarny stężenia w surowicy ustala się po około 3 dniach stosowania. Istotny jest również wpływ pokarmu na wchłanianie leku – przyjmowanie trimetoprimu jednocześnie z posiłkiem zmniejsza pole pod krzywą stężenia w surowicy o około 20%, co świadczy o hamującym wpływie pokarmu na proces wchłaniania.²

Dystrybucja

Trimetoprim charakteryzuje się bardzo dobrą penetracją do tkanek i narządów. Lek wykazuje szeroki zakres dystrybucji w organizmie, osiągając znaczące stężenia w wielu tkankach. Stężenie w płynie pęcherzowym jest porównywalne ze stężeniem w surowicy.³

Objętość dystrybucji trimetoprimu wynosi 0,7-1,5 l/kg, co świadczy o znacznej penetracji tkankowej. Lek w osoczu występuje w 42-46% w postaci związanej z białkami.⁴

Szczególnie wysokie stężenia leku obserwuje się w moczu, gdzie wartości te mogą wynosić około 20-200 mcg/ml u pacjentów, którzy przyjmowali lek w dawce 200 mg na dobę przez 4 dni. Stężenia w ślinie, wydzielinie oskrzelowej, plwocinie, tkance i wydzielinie gruczołu krokowego przekraczają ponad dwukrotnie stężenie obserwowane w surowicy.⁵

Trimetoprim dobrze przenika do wielu struktur i płynów ustrojowych, w tym do:

• szpiku kostnego
• płynu mózgowo-rdzeniowego
• tkanki nerek
• tkanki wątroby
• wydzieliny pochwy

Należy jednak zaznaczyć, że lek nie przenika w znaczących stężeniach do tkanki kostnej.⁶

Istotną cechą trimetoprimu jest jego zdolność do przenikania przez barierę łożyskową. Stężenie leku w płynie owodniowym i krwi pępowinowej jest identyczne ze stężeniem występującym w osoczu matki.⁷

Metabolizm

Trimetoprim podlega procesom metabolizmu wątrobowego, podczas których powstają różne metabolity. Do głównych metabolitów trimetoprimu należą:

• alfa-hydroksytrimetoprim – wydalany w postaci wolnej
• 1-tlenek trimetoprimu – wydalany w postaci wolnej
• 4-demetylotrimetoprim – wydalany częściowo w postaci sprzężonej
• alfa-karbonylotrimetoprim – wydalany częściowo w postaci sprzężonej

⁸

Eliminacja

Trimetoprim jest wydalany głównie przez nerki. Po podaniu doustnym 50-60% dawki zostaje wydalone z moczem w ciągu 24 godzin, z czego około 80% stanowi lek w postaci niezmienionej. Jest to istotna informacja, ponieważ wskazuje, że aktywna postać leku jest głównie odpowiedzialna za jego działanie terapeutyczne.⁹

Klirens nerkowy trimetoprimu jest zależny od pH moczu. Trimetoprim jest słabą zasadą o pKa 7,3. Zakwaszenie moczu zwiększa dysocjację trimetoprimu i przyspiesza jego wydalanie nerkowe. W przypadku niewydolności nerek wydalanie leku jest zwolnione, co może mieć znaczenie kliniczne i wymagać modyfikacji dawkowania.¹⁰

Niewielka część podanej dawki, około 4%, jest wydalana z kałem.¹¹

Okres półtrwania

Okres półtrwania trimetoprimu wykazuje pewną zmienność w zależności od wieku pacjenta:

Krótszy okres półtrwania u dzieci w porównaniu do dorosłych ma istotne znaczenie kliniczne i może wpływać na schemat dawkowania w tej grupie wiekowej.¹²