Wpływ leku Topiramate Aurovitas na płodność, ciążę i laktację

Topiramat, będący substancją czynną produktu leczniczego Topiramate Aurovitas (dostępnego w dawkach 25 mg, 50 mg, 100 mg i 200 mg w postaci tabletek powlekanych), wymaga szczególnej uwagi w kontekście jego stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, planujących ciążę, będących w ciąży lub karmiących piersią. Niniejszy artykuł prezentuje szczegółowe informacje, które lekarz powinien przekazać pacjentce w ramach świadomej decyzji terapeutycznej.¹

Ogólne ryzyko związane z padaczką i lekami przeciwpadaczkowymi (LPP)

Pacjentki z padaczką w wieku rozrodczym, szczególnie planujące ciążę, wymagają specjalistycznej porady medycznej. Należy dokładnie omówić ryzyko dla płodu wynikające zarówno z samych napadów padaczkowych, jak i stosowanego leczenia przeciwpadaczkowego. Przy planowaniu ciąży konieczna jest weryfikacja potrzeby kontynuacji terapii lekami przeciwpadaczkowymi.²

Niedopuszczalne jest nagłe przerwanie stosowania leków przeciwpadaczkowych u kobiet leczonych z powodu padaczki, gdyż może to prowadzić do przełomowych napadów, stanowiących poważne zagrożenie zarówno dla matki, jak i rozwijającego się płodu. Jeśli to możliwe, należy wybierać monoterapię, ponieważ leczenie skojarzone wieloma lekami przeciwpadaczkowymi wiąże się z podwyższonym ryzykiem wystąpienia wad wrodzonych w porównaniu z monoterapią.³

Ryzyko związane z topiramatem podczas ciąży

Topiramat wykazuje działanie teratogenne w badaniach na zwierzętach (myszy, szczury, króliki). U szczurów przenika przez barierę łożyskową, podobnie dzieje się u ludzi – stwierdzono porównywalne stężenia leku w krwi pępowinowej i krwi matki.⁴

Dane kliniczne z rejestrów ciąż wykazują, że niemowlęta narażone na działanie topiramatu w życiu płodowym przy stosowaniu go w monoterapii wykazują zwiększone ryzyko wystąpienia wad wrodzonych i zahamowania wzrostu płodu.⁵

Poważne wady wrodzone i zahamowanie wzrostu płodu

Ekspozycja na topiramat w pierwszym trymestrze ciąży wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia wad wrodzonych, szczególnie:

• rozszczepu wargi/podniebienia
• spodziectwa
• nieprawidłowości dotyczących różnych układów ciała

Północnoamerykański rejestr ciąż wykazał około 3-krotnie większą częstość występowania poważnych wad wrodzonych (4,3%) u noworodków matek przyjmujących topiramat w monoterapii w porównaniu z grupą referencyjną nieprzyjmującą leków przeciwpadaczkowych (1,4%). Dane z obserwacyjnego rejestru skandynawskiego potwierdziły 2-3-krotny wzrost częstości poważnych wad wrodzonych (do 9,5%) w porównaniu z grupą kontrolną (3,0%).⁶

Warto podkreślić, że w porównaniu z monoterapią istnieje zwiększone ryzyko działania teratogennego przy stosowaniu topiramatu w leczeniu skojarzonym z innymi lekami przeciwpadaczkowymi. To ryzyko ma charakter zależny od dawki i jest obserwowane dla wszystkich dawek leku.⁷

U kobiet, które urodziły dziecko z wadą wrodzoną podczas terapii topiramatem, istnieje zwiększone ryzyko wystąpienia wad rozwojowych w kolejnych ciążach, jeśli ekspozycja na lek zostanie utrzymana.⁸

Niska masa urodzeniowa i opóźnienie wzrostu wewnątrzmacicznego

Dane kliniczne wskazują na większą częstość występowania niskiej masy urodzeniowej (<2500 gramów) u dzieci matek przyjmujących topiramat w porównaniu z grupą referencyjną.⁹

Obserwuje się również zwiększoną częstość występowania za małej masy ciała dziecka w stosunku do wieku ciążowego (SGA), definiowanej jako masa urodzeniowa poniżej 10. percentyla skorygowana o wiek ciążowy, ze stratyfikacją według płci. W północnoamerykańskim rejestrze leków przeciwpadaczkowych ryzyko wystąpienia SGA u dzieci matek otrzymujących topiramat wynosiło 18% w porównaniu z 5% u dzieci kobiet zdrowych i nieprzyjmujących leków przeciwpadaczkowych. Długoterminowe następstwa SGA nie zostały dotychczas jednoznacznie określone.¹⁰

Zaburzenia neurorozwojowe

Dane z dwóch obserwacyjnych rejestrów populacyjnych z krajów skandynawskich sugerują, że dzieci matek chorych na padaczkę, które były narażone na topiramat w życiu płodowym, mogą mieć 2-3 razy większe ryzyko wystąpienia:

• zaburzeń ze spektrum autyzmu
• niepełnosprawności intelektualnej
• zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD)

Badanie to obejmowało około 300 dzieci. Trzecie obserwacyjne badanie kohortowe przeprowadzone w USA, obejmujące około 1000 dzieci obserwowanych do 8. roku życia, nie wykazało jednak zwiększonej skumulowanej częstości występowania tych powikłań u dzieci matek chorych na padaczkę narażonych na topiramat w porównaniu z dziećmi matek chorych na padaczkę nienarażonych na leki przeciwpadaczkowe.¹¹

Wskazania i przeciwwskazania stosowania topiramatu w leczeniu padaczki

Topiramat jest przeciwwskazany do stosowania u kobiet w ciąży z wyjątkiem sytuacji, gdy nie ma odpowiedniego leczenia alternatywnego. W takim przypadku pacjentka musi zostać w pełni poinformowana o ryzyku związanym z przyjmowaniem leku podczas ciąży, w tym o ryzyku niekontrolowanej padaczki.¹²

Jeśli kobieta planuje ciążę, przed odstawieniem antykoncepcji należy podjąć działania zmierzające do zmiany leczenia na odpowiednie alternatywne. W sytuacji, gdy pacjentka zajdzie w ciążę podczas stosowania topiramatu, należy ją niezwłocznie skierować do specjalisty w celu ponownej oceny leczenia i rozważenia alternatywnych opcji terapeutycznych.¹³

Gdy topiramat jest stosowany podczas ciąży, pacjentkę należy skierować do specjalisty w celu oceny i uzyskania porady dotyczącej narażonej ciąży. W okresie prenatalnym wymagane jest uważne monitorowanie przebiegu ciąży.¹⁴

Wskazania i przeciwwskazania stosowania topiramatu w zapobieganiu migrenie

W przypadku wskazania do zapobiegania migrenie, topiramat jest bezwzględnie przeciwwskazany do stosowania w czasie ciąży.¹⁵

Postępowanie u kobiet w wieku rozrodczym (wszystkie wskazania)

Topiramat jest przeciwwskazany do stosowania u kobiet w wieku rozrodczym, które nie stosują wysoce skutecznej antykoncepcji. Jedynym wyjątkiem jest kobieta chora na padaczkę, dla której nie ma odpowiedniej alternatywy terapeutycznej, która planuje ciążę i jest w pełni poinformowana o ryzyku związanym ze stosowaniem topiramatu w trakcie ciąży.¹⁶

Podczas leczenia topiramatem i przez co najmniej 4 tygodnie po jego zakończeniu należy stosować co najmniej jedną wysoce skuteczną metodę antykoncepcji (np. wkładkę wewnątrzmaciczną) lub dwie uzupełniające się formy antykoncepcji, w tym metodę barierową.¹⁷

U kobiet w wieku rozrodczym należy zawsze rozważyć alternatywne opcje terapeutyczne. Przed rozpoczęciem leczenia topiramatem u kobiety w wieku rozrodczym należy wykonać test ciążowy. Pacjentka musi zostać szczegółowo poinformowana o ryzyku związanym ze stosowaniem topiramatu podczas ciąży, w tym o konieczności konsultacji specjalistycznej w przypadku planowania ciąży oraz o potrzebie niezwłocznego kontaktu ze specjalistą, jeśli pacjentka zajdzie w ciążę lub podejrzewa ciążę podczas terapii topiramatem.¹⁸

W przypadku kobiet chorych na padaczkę należy dodatkowo uwzględnić i omówić ryzyko niekontrolowanej padaczki dla przebiegu ciąży.¹⁹

Karmienie piersią

Badania na zwierzętach wykazały wydzielanie topiramatu z mlekiem matki. Ograniczone dane kliniczne potwierdzają, że topiramat jest w znacznym stopniu wydzielany do mleka kobiecego, jednak brak jest dokładnych danych z kontrolowanych badań klinicznych.²⁰

U noworodków i niemowląt karmionych piersią przez matki przyjmujące topiramat obserwowano następujące objawy niepożądane:

• biegunka
• senność
• drażliwość
• nieprawidłowy przyrost masy ciała

W związku z tym lekarz powinien pomóc pacjentce podjąć decyzję dotyczącą kontynuacji karmienia piersią lub przerwania/zaniechania terapii topiramatem, biorąc pod uwagę zarówno korzyści z karmienia piersią dla dziecka, jak i korzyści z leczenia topiramatem dla kobiety.²¹

Wpływ na płodność

Badania przeprowadzone na zwierzętach nie wykazały niekorzystnego wpływu topiramatu na płodność. Jak dotąd nie określono jednoznacznie wpływu topiramatu na płodność u ludzi – brak jest szczegółowych danych klinicznych w tym zakresie.²²