Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania tygecykliny

Podczas stosowania tygecykliny w badaniach klinicznych u pacjentów z różnymi zakażeniami (powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich, powikłane zakażenia wewnątrzbrzuszne, zakażenia stopy cukrzycowej, szpitalne zapalenie płuc) oraz w badaniach nad opornymi patogenami zaobserwowano zwiększoną śmiertelność w porównaniu do grup kontrolnych. Chociaż dokładne przyczyny pozostają niewyjaśnione, nie można wykluczyć niższej skuteczności i bezpieczeństwa tygecykliny w porównaniu do badanych leków porównawczych.¹

Nadkażenie

U pacjentów otrzymujących tygecyklinę w badaniach klinicznych dotyczących powikłanych zakażeń wewnątrzbrzusznych zaobserwowano zaburzenia gojenia się ran pooperacyjnych związane z nadkażeniem. Pacjenci z zaburzeniami gojenia ran wymagają ścisłego monitorowania w celu wykrycia potencjalnego nadkażenia. Zjawisko nadkażenia, szczególnie szpitalnego zapalenia płuc, wiąże się z gorszym rokowaniem. W przypadku stwierdzenia po rozpoczęciu terapii tygecykliną innego ogniska zakażenia niż powikłane zakażenie skóry i tkanek miękkich lub zakażenie wewnątrzbrzuszne, należy rozważyć wdrożenie alternatywnej antybiotykoterapii o udowodnionej skuteczności w leczeniu danego typu zakażenia.²

Ciężkie reakcje alergiczne

Podczas stosowania tygecykliny raportowano przypadki reakcji anafilaktycznych i anafilaktoidalnych, które mogą stanowić zagrożenie życia pacjenta. Należy pamiętać, że reakcje tego typu stanowią przeciwwskazanie do dalszego stosowania leku.³

Niewydolność wątroby

U pacjentów leczonych tygecykliną odnotowano przypadki uszkodzenia wątroby, głównie o charakterze zastoju żółci, w tym przypadki niewydolności wątroby zakończone zgonem. Mimo że niewydolność wątroby u niektórych pacjentów może być konsekwencją choroby podstawowej lub innych równocześnie stosowanych produktów leczniczych, należy uwzględnić potencjalny udział tygecykliny w jej rozwoju.⁴

Podobieństwo do antybiotyków tetracyklinowych

Antybiotyki z grupy glicylocyklin, do której należy tygecyklina, charakteryzują się podobną strukturą chemiczną do antybiotyków tetracyklinowych. Z tego powodu działania niepożądane tygecykliny mogą być podobne do tych obserwowanych przy stosowaniu tetracyklin, w tym:

• Nadwrażliwość na światło – zwiększona wrażliwość skóry na promieniowanie UV
• Guz rzekomy mózgu – związany ze wzrostem ciśnienia śródczaszkowego
• Zapalenie trzustki – ostre zapalenie narządu trzustkowego
• Działanie antyanaboliczne – prowadzące do zwiększenia stężenia azotu mocznikowego, azotemii, kwasicy oraz hiperfosfatemii

⁵

Zapalenie trzustki

W związku z leczeniem tygecykliną zgłaszano przypadki ostrego zapalenia trzustki (z częstością: niezbyt często), które mogą mieć ciężki przebieg. U pacjentów przyjmujących tygecyklinę, u których wystąpią objawy kliniczne lub nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych sugerujące ostre zapalenie trzustki, należy rozważyć to rozpoznanie. Większość zaobserwowanych przypadków wystąpiła po co najmniej tygodniu leczenia u pacjentów bez znanych wcześniej czynników ryzyka. Zazwyczaj po odstawieniu tygecykliny obserwowano poprawę stanu klinicznego. Podejrzenie zapalenia trzustki stanowi przesłankę do rozważenia przerwania terapii tygecykliną.⁶

Koagulopatia

Tygecyklina może wydłużać parametry układu krzepnięcia – czas protrombinowy (PT) oraz czas częściowej tromboplastyny po aktywacji (aPTT). Ponadto zgłaszano przypadki hipofibrynogenemii u pacjentów leczonych tygecykliną. Z tego powodu zaleca się:

• Monitorowanie parametrów krzepliwości krwi (PT, aPTT, stężenie fibrynogenu) przed rozpoczęciem leczenia
• Regularne kontrolowanie tych parametrów w trakcie terapii
• Zachowanie szczególnej ostrożności u pacjentów ciężko chorych oraz stosujących leki przeciwzakrzepowe

⁷

Choroby podstawowe

Doświadczenie kliniczne dotyczące stosowania tygecykliny u pacjentów z ciężkimi chorobami podstawowymi i równoczesnymi zakażeniami jest ograniczone. W badaniach klinicznych obejmujących powikłane zakażenia skóry i tkanek miękkich najczęściej obserwowanymi typami zakażeń były zapalenie tkanki podskórnej (58,6%) oraz duże ropnie (24,9%). Z badań wykluczono pacjentów z ciężkimi chorobami podstawowymi, takimi jak:

• Obniżona odporność
• Zakażone owrzodzenia odleżynowe
• Zakażenia wymagające dłuższego niż 14-dniowe leczenia (np. martwicze zapalenie powięzi)

Włączono natomiast ograniczoną liczbę pacjentów z czynnikami obciążającymi, takimi jak:

• Cukrzyca (25,8%)
• Choroba naczyń obwodowych (10,4%)
• Dożylne stosowanie substancji psychoaktywnych (4,0%)
• Zakażenie HIV (1,2%)
• Współistniejąca bakteriemia (3,4%)

Z uwagi na powyższe, należy zachować szczególną ostrożność podczas leczenia tych grup pacjentów. Na podstawie wyników dużego badania z udziałem pacjentów z zakażeniem stopy cukrzycowej stwierdzono mniejszą skuteczność tygecykliny w porównaniu do leku referencyjnego, dlatego nie zaleca się stosowania tygecykliny u tych pacjentów.⁸

W badaniach klinicznych powikłanych zakażeń wewnątrzbrzusznych najczęściej obserwowano powikłane zapalenie wyrostka robaczkowego (50,3%) oraz rzadziej inne zakażenia, takie jak:

• Powikłane zapalenie pęcherzyka żółciowego (9,6%)
• Perforacja jelita (9,6%)
• Ropień wewnątrzbrzuszny (8,7%)
• Perforacja wrzodu żołądka lub dwunastnicy (8,3%)
• Zapalenie otrzewnej (6,2%)
• Powikłane zapalenie uchyłka (6,0%)

77,8% pacjentów wymagało interwencji chirurgicznej z powodu zapalenia otrzewnej. Do badań włączono niewielką liczbę pacjentów z ciężkimi chorobami podstawowymi, takimi jak:

• Osłabienie odporności
• Wynik >15 w skali APACHE II (3,3%)
• Mnogie ropnie wewnątrzbrzuszne wymagające leczenia chirurgicznego (11,4%)
• Współistniejąca bakteriemia (5,6%)

Z uwagi na ograniczone doświadczenie z tymi grupami pacjentów, zaleca się zachowanie ostrożności podczas stosowania tygecykliny w tych przypadkach.¹⁰

Zastój żółci

Wpływ zastoju żółci na farmakokinetykę tygecykliny nie został w pełni poznany. Biorąc pod uwagę, że wydalanie z żółcią stanowi około 50% całkowitego wydalania tygecykliny, u pacjentów z zastojem żółci wymagana jest ścisła obserwacja kliniczna.¹¹

Rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego

Podczas stosowania praktycznie każdego antybiotyku zgłaszano przypadki rzekomobłoniastego zapalenia jelita grubego o nasileniu od łagodnego do zagrażającego życiu. W związku z tym, należy rozważyć to rozpoznanie u pacjentów, u których w trakcie lub po zakończeniu terapii jakimkolwiek produktem przeciwbakteryjnym wystąpi biegunka.¹²

Namnażanie opornych drobnoustrojów

Stosowanie tygecykliny może prowadzić do nadmiernego namnażania się mikroorganizmów opornych na ten antybiotyk, w tym grzybów. Z tego powodu pacjenci powinni być uważnie monitorowani podczas terapii.¹³

Przebarwienie kości i zębów

W badaniach na szczurach wykazano, że tygecyklina może powodować przebarwienie kości. U ludzi podawanie tygecykliny w okresie rozwoju zębów może wiązać się z ich trwałym przebarwieniem.¹⁴

Szczególne grupy pacjentów

Dzieci i młodzież

Doświadczenie kliniczne w stosowaniu tygecykliny u dzieci i młodzieży w wieku 8 lat i starszych jest bardzo ograniczone. W związku z tym stosowanie leku w tej grupie wiekowej należy ograniczyć do sytuacji klinicznych, gdy nie jest dostępne alternatywne leczenie przeciwbakteryjne. Bardzo częstymi działaniami niepożądanymi zgłaszanymi u dzieci i młodzieży są nudności i wymioty, co może prowadzić do odwodnienia. Zalecany czas podawania tygecykliny we wlewie u dzieci i młodzieży wynosi 60 minut.¹⁵

Ból brzucha jest często zgłaszanym działaniem niepożądanym u dzieci, podobnie jak u dorosłych. Może on wskazywać na zapalenie trzustki – w przypadku jego rozwoju należy przerwać leczenie tygecykliną.¹⁶

Przed rozpoczęciem leczenia tygecykliną oraz regularnie w jego trakcie zaleca się wykonywanie następujących badań kontrolnych:

• Ocena czynności wątroby
• Oznaczenie parametrów krzepnięcia
• Badania hematologiczne
• Oznaczenie aktywności amylazy i lipazy

¹⁷

Nie należy stosować tygecykliny u dzieci poniżej 8. roku życia ze względu na:

• Brak danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania i skuteczności w tej grupie wiekowej
• Ryzyko trwałego przebarwienia zębów

¹⁸

Informacja o substancjach pomocniczych

Produkt leczniczy Tigecycline Mylan zawiera mniej niż 1 mmol sodu (23 mg) na dawkę, co oznacza, że jest zasadniczo „wolny od sodu”, co jest istotną informacją dla pacjentów kontrolujących zawartość sodu w diecie.¹⁹