Właściwości farmakodynamiczne leku Tertens-AM

Tertens-AM należy do grupy farmakoterapeutycznej obejmującej antagonistów wapnia i leki moczopędne, o kodzie ATC: C08GA02. Preparat ten jest połączeniem dwóch substancji aktywnych: indapamidu oraz amlodypiny, które wykazują synergistyczne działanie przeciwnadciśnieniowe poprzez odmienne mechanizmy działania.¹

Mechanizm działania składników aktywnych

Indapamid jest pochodną sulfonamidową zawierającą pierścień indolowy, o właściwościach farmakologicznych zbliżonych do tiazydowych leków moczopędnych. Jego główny mechanizm działania polega na hamowaniu wchłaniania zwrotnego sodu w części korowej nerki. Efektem tego działania jest zwiększone wydalanie sodu i chlorków, a w mniejszym stopniu również potasu i magnezu. Procesy te prowadzą do zwiększenia objętości wydalanego moczu, co przekłada się na działanie przeciwnadciśnieniowe preparatu.²

Amlodypina należy do inhibitorów napływu jonów wapnia z grupy dihydropirydyny (powolny bloker kanału wapniowego lub antagonista jonów wapnia). Jej działanie polega na hamowaniu przezbłonowego przepływu jonów wapnia do komórek mięśnia sercowego oraz komórek błony mięśniowej naczyń. Przeciwnadciśnieniowy efekt amlodypiny wynika bezpośrednio z działania rozkurczającego na mięśnie gładkie naczyń.³

Działanie farmakodynamiczne składników

Właściwości farmakodynamiczne indapamidu

Badania kliniczne II i III fazy wykazały, że indapamid stosowany w monoterapii charakteryzuje się przedłużonym działaniem przeciwnadciśnieniowym utrzymującym się przez pełną dobę (24 godziny). Efekt ten został potwierdzony przy zastosowaniu dawek, które wywołują jedynie średnio nasilone działanie moczopędne.⁴

Przeciwnadciśnieniowe właściwości indapamidu wynikają z:

• Poprawy podatności tętnic – indapamid zwiększa elastyczność naczyń tętniczych, poprawiając ich funkcję
• Zmniejszenia oporu naczyniowego – wpływa na obniżenie napięcia ścian naczyń krwionośnych
• Redukcji całkowitego oporu obwodowego – obniża opór w obwodowym łożysku naczyniowym

⁵

Istotną cechą indapamidu jest jego zdolność do zmniejszania przerostu lewej komory serca, co stanowi dodatkowy korzystny efekt terapeutyczny u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym.⁶

Należy zwrócić uwagę, że tiazydowe leki moczopędne oraz substancje o podobnym działaniu, w tym indapamid, wykazują charakterystyczne plateau terapeutyczne. Oznacza to, że po przekroczeniu określonej dawki nie obserwuje się dalszego zwiększenia efektu terapeutycznego, natomiast zwiększa się ryzyko wystąpienia działań niepożądanych. Z tego powodu nie zaleca się zwiększania dawki w przypadku nieskutecznego leczenia.⁷

Leczenie indapamidem w perspektywie krótko-, średnio- i długoterminowej u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym charakteryzuje się korzystnym profilem metabolicznym:

• Brak negatywnego wpływu na metabolizm lipidów – indapamid nie wpływa niekorzystnie na poziom trójglicerydów, frakcji LDL cholesterolu oraz frakcji HDL cholesterolu
• Neutralność wobec metabolizmu węglowodanów – nie zaobserwowano negatywnego wpływu na gospodarkę węglowodanową, nawet u pacjentów z współistniejącą cukrzycą i nadciśnieniem tętniczym

⁸

Właściwości farmakodynamiczne amlodypiny

Stosowanie amlodypiny w jednorazowej dawce dobowej u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym prowadzi do klinicznie istotnego obniżenia ciśnienia tętniczego zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej. Co szczególnie ważne, efekt hipotensyjny utrzymuje się przez cały okres 24 godzin.⁹

Charakterystyczną cechą amlodypiny jest jej powolny początek działania, dzięki czemu nie powoduje ona ostrego niedociśnienia tętniczego, co zwiększa bezpieczeństwo stosowania leku.¹⁰

Amlodypina wykazuje korzystny profil metaboliczny i jest dobrze tolerowana przez pacjentów z różnymi schorzeniami współistniejącymi:

• Nie wywołuje niekorzystnych zmian w metabolizmie
• Nie wpływa na stężenie lipidów w osoczu
• Jest odpowiednia dla pacjentów z astmą
• Może być stosowana u pacjentów z cukrzycą
• Jest bezpieczna u osób z dną moczanową

¹¹

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Należy zaznaczyć, że dla produktu leczniczego Tertens-AM nie przeprowadzono dedykowanych badań oceniających jego wpływ na wskaźniki chorobowości i śmiertelności (badania morbidity-mortality).¹²

Badania kliniczne dotyczące amlodypiny

Dla amlodypiny przeprowadzono randomizowane badanie ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial) metodą podwójnie ślepej próby, ukierunkowane na ocenę chorobowości i śmiertelności. Badanie to miało na celu porównanie nowych terapii: amlodypiny (w dawce 2,5-10 mg/dobę) lub lizynoprylu (w dawce 10-40 mg/dobę) jako leczenia pierwszego rzutu, z terapią standardową tiazydowym lekiem moczopędnym – chlorotalidonem (w dawce 12,5-25 mg/dobę) u pacjentów z łagodnym i umiarkowanym nadciśnieniem tętniczym.¹³

W badaniu wzięło udział 33 357 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w wieku co najmniej 55 lat, których losowo przydzielono do poszczególnych grup i obserwowano średnio przez 4,9 roku. Uczestnicy badania charakteryzowali się obecnością co najmniej jednego z poniższych czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca:

• Przebyty zawał mięśnia sercowego lub udar mózgu (co najmniej 6 miesięcy przed włączeniem do badania)
• Udokumentowana miażdżyca naczyń (51,5% uczestników)
• Cukrzyca typu 2 (36,1% uczestników)
• Obniżony poziom HDL-C <35 mg/dl (11,6% uczestników)
• Przerost lewej komory serca stwierdzony w EKG lub echokardiografii (20,9% uczestników)
• Palenie tytoniu (21,9% uczestników)

¹⁴

Pierwszorzędowym złożonym punktem końcowym w badaniu ALLHAT były zakończone zgonem przypadki choroby niedokrwiennej serca lub zawały mięśnia sercowego niezakończone zgonem. Analiza wyników wykazała brak istotnej statystycznie różnicy między grupą otrzymującą amlodypinę a grupą leczoną chlorotalidonem w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego: RR 0,98, 95% CI [0,90-1,70], p=0,65.¹⁵

W zakresie drugorzędowych punktów końcowych zaobserwowano, że częstość niewydolności serca (będącej składową złożonego punktu końcowego sercowo-naczyniowego) była istotnie wyższa w grupie pacjentów przyjmujących amlodypinę w porównaniu do grupy otrzymującej chlorotalidon (odpowiednio 10,2% vs 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52], p<0,001). Jednocześnie nie stwierdzono istotnej różnicy w śmiertelności z wszystkich przyczyn pomiędzy pacjentami leczonymi amlodypiną a otrzymującymi chlorotalidon: RR 0,96, 95% CI [0,89-1,02], p=0,20.¹⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Brak jest danych dotyczących stosowania produktu Tertens-AM w populacji pediatrycznej. Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek przedstawienia wyników badań produktu Tertens-AM we wszystkich podgrupach populacji pediatrycznej w leczeniu nadciśnienia tętniczego.¹⁷