Właściwości farmakodynamiczne
Tertens-AM 1,5 mg + 10 mg

Wprowadzenie do właściwości farmakodynamicznych leku Tertens-AM

Tertens-AM jest preparatem złożonym, zawierającym dwa składniki aktywne: indapamid (1,5 mg) oraz amlodypinę (w dawce 5 mg lub 10 mg, w zależności od wariantu leku). Produkt należy do grupy farmakoterapeutycznej określanej jako antagoniści wapnia w połączeniu z lekami moczopędnymi, co odzwierciedla kod ATC: C08GA02. Tabletki o zmodyfikowanym uwalnianiu mają postać dwuwarstwową, co wpływa na profil farmakodynamiczny substancji czynnych.¹

Mechanizm działania składników aktywnych

Mechanizm działania indapamidu

Indapamid jest pochodną sulfonamidową zawierającą pierścień indolowy, którego właściwości farmakologiczne są zbliżone do tiazydowych leków moczopędnych. Jego główny mechanizm działania polega na hamowaniu wchłaniania zwrotnego sodu w części korowej nerki. Efektem tego działania jest zwiększone wydalanie sodu i chlorków z moczem, a w mniejszym stopniu także potasu i magnezu. Konsekwencją jest zwiększenie objętości wydalanego moczu oraz wywołanie efektu przeciwnadciśnieniowego.²

Mechanizm działania amlodypiny

Amlodypina należy do grupy dihydropirydyny i działa jako inhibitor napływu jonów wapnia (powolny bloker kanału wapniowego lub antagonista jonów wapnia). Jej działanie polega na hamowaniu przezbłonowego przepływu jonów wapnia do komórek mięśnia sercowego oraz komórek błony mięśniowej naczyń. Mechanizm przeciwnadciśnieniowego działania amlodypiny wynika bezpośrednio z działania rozkurczającego na mięśnie gładkie naczyń, co prowadzi do zmniejszenia oporu naczyniowego.³

Działanie farmakodynamiczne składników

Właściwości farmakodynamiczne indapamidu

Badania kliniczne II i III fazy, w których indapamid stosowano w monoterapii, wykazały jego działanie przeciwnadciśnieniowe utrzymujące się przez 24 godziny. Efekt ten obserwowano przy dawkach, które wywoływały jedynie średnio nasilone działanie moczopędne. Przeciwnadciśnieniowe właściwości indapamidu mają związek z poprawą podatności tętnic oraz zmniejszeniem oporu naczyniowego i całkowitego oporu obwodowego.⁴

Istotnym aspektem działania indapamidu jest jego zdolność do zmniejszania przerostu lewej komory serca. Należy zwrócić uwagę, że leki moczopędne tiazydowe i preparaty o podobnym działaniu wykazują efekt terapeutyczny określany jako „plateau”, co oznacza, że powyżej określonej dawki nie obserwuje się dalszego wzrostu efektywności leczenia, a jedynie zwiększa się częstość występowania działań niepożądanych. W przypadku braku skuteczności leczenia nie zaleca się zatem zwiększania dawki.⁵

Długotrwałe badania kliniczne (krótko-, średnio- i długoterminowe) u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym wykazały, że indapamid charakteryzuje się korzystnym profilem metabolicznym, który przejawia się:

• Brakiem niekorzystnego wpływu na metabolizm lipidów – indapamid nie powoduje zmian w poziomie trójglicerydów, frakcji LDL cholesterolu oraz frakcji HDL cholesterolu⁶
• Brakiem niekorzystnego wpływu na metabolizm węglowodanów – nawet u pacjentów z nadciśnieniem tętniczym współistniejącym z cukrzycą⁷

Właściwości farmakodynamiczne amlodypiny

U pacjentów z nadciśnieniem tętniczym, jednorazowa dawka dobowa amlodypiny zapewnia klinicznie istotne obniżenie ciśnienia tętniczego, zarówno w pozycji leżącej, jak i stojącej, które utrzymuje się przez okres 24 godzin. Ważną cechą działania amlodypiny jest jej powolny początek działania, dzięki czemu nie powoduje ona nagłego, ostrego niedociśnienia tętniczego.⁸

Podobnie jak indapamid, również amlodypina charakteryzuje się korzystnym profilem metabolicznym – nie powoduje niekorzystnych działań metabolicznych ani zmian w stężeniu lipidów w osoczu. Dzięki temu jest odpowiednia dla pacjentów ze współistniejącymi schorzeniami, takimi jak:⁹

• Astma oskrzelowa
• Cukrzyca
• Dna moczanowa

Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo stosowania

Należy podkreślić, że dla samego produktu Tertens-AM nie prowadzono dedykowanych badań oceniających wpływ na wskaźniki chorobowości i śmiertelności (badania typu morbidity-mortality).¹⁰

Istotne badania kliniczne dotyczące amlodypiny

W przypadku amlodypiny przeprowadzono randomizowane badanie ALLHAT (Antihypertensive and Lipid-Lowering Treatment to Prevent Heart Attack Trial), które było zaplanowane metodą podwójnie ślepej próby. Badanie to miało na celu porównanie skuteczności nowych terapii:¹¹

• Amlodypina w dawce 2,5-10 mg/dobę (antagonista wapnia)
• Lizynopryl w dawce 10-40 mg/dobę (inhibitor ACE)

Obie terapie porównywano jako leczenie pierwszego rzutu z tiazydowym lekiem moczopędnym – chlorotalidonem w dawce 12,5-25 mg/dobę u pacjentów z łagodnym i umiarkowanym nadciśnieniem tętniczym.

W badaniu uczestniczyło 33 357 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w wieku 55 lat lub starszych, których poddano obserwacji trwającej średnio 4,9 roku. Wszyscy uczestnicy charakteryzowali się obecnością co najmniej jednego czynnika ryzyka choroby niedokrwiennej serca, takich jak:<sup data-drug="Tertens-AM" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="33 357 pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w wieku 55 lat lub starszych zostało losowo przydzielonych do grup i poddanych średnio 4,9-letniej obserwacji. Pacjenci mieli przynajmniej jeden z czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca, w tym: zawał mięśnia sercowego lub udar w wywiadzie (w okresie powyżej 6 miesięcy od włączenia do badania), lub udokumentowaną miażdżycę naczyń (51,5%), cukrzycę typu 2 (36,1%), HDL-C12

• Zawał mięśnia sercowego lub udar w wywiadzie (w okresie powyżej 6 miesięcy od włączenia do badania) lub udokumentowana miażdżyca naczyń (51,5% uczestników)
• Cukrzyca typu 2 (36,1% uczestników)
• HDL-C poniżej 35 mg/dl (11,6% uczestników)
• Przerost lewej komory serca rozpoznany w badaniu EKG lub za pomocą echokardiografii (20,9% uczestników)
• Palenie tytoniu (21,9% uczestników)

Pierwszorzędowym złożonym punktem końcowym badania były zakończone zgonem przypadki choroby niedokrwiennej serca lub zawały mięśnia sercowego niezakończone zgonem. Analiza wyników nie wykazała istotnej różnicy w odniesieniu do pierwszorzędowego punktu końcowego pomiędzy grupą pacjentów otrzymujących amlodypinę a grupą otrzymującą chlorotalidon (RR 0,98, 95% CI [0,90-1,70], p=0,65).¹³

Analizując drugorzędowe punkty końcowe, zaobserwowano, że częstość występowania niewydolności serca (będącej składową złożonego punktu końcowego sercowo-naczyniowego) była istotnie wyższa w grupie otrzymującej amlodypinę w porównaniu z grupą otrzymującą chlorotalidon (10,2% vs 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52], p<0,001). Należy jednak podkreślić, że nie stwierdzono istotnej różnicy w śmiertelności ze wszystkich przyczyn pomiędzy pacjentami otrzymującymi amlodypinę a chorymi leczonymi chlorotalidonem (RR 0,96, 95% CI [0,89-1,02], p=0,20).<sup data-drug="Tertens-AM" data-section="Właściwości farmakodynamiczne" title="Wśród drugorzędowych punktów końcowych, częstość niewydolności serca (składowa złożonego punktu końcowego sercowo-naczyniowego) była istotnie większa w grupie otrzymującej amlodypinę w porównaniu z grupą otrzymującą chlorotalidon (10,2% vs 7,7%, RR 1,38, 95% CI [1,25-1,52] p14

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Brak jest danych dotyczących stosowania produktu Tertens-AM w populacji pediatrycznej. Europejska Agencja Leków uchyliła obowiązek przedstawienia wyników badań produktu Tertens-AM we wszystkich podgrupach populacji pediatrycznej w leczeniu nadciśnienia tętniczego.¹⁵