Właściwości farmakokinetyczne sufentanylu

Sufentanyl charakteryzuje się złożonym profilem farmakokinetycznym, który został szczegółowo zbadany zarówno u dorosłych, jak i w populacji pediatrycznej. Dane farmakokinetyczne różnią się w zależności od drogi podania oraz wieku pacjenta, co ma istotne implikacje kliniczne przy stosowaniu tego potentnego analgetyku opioidowego.¹

Farmakokinetyka po podaniu dożylnym u dorosłych

Po podaniu dożylnym sufentanylu w dawkach od 250 do 1500 mikrogramów, jego farmakokinetyka wykazuje charakterystyczny profil dystrybucji i eliminacji. Okres półtrwania w fazie dystrybucji obejmuje dwie fazy: pierwsza trwa od 2,3 do 4,5 minuty, druga od 35 do 73 minut. Średni okres półtrwania w fazie eliminacji wynosi 784 minuty (zakres 656-938 minut). Objętość dystrybucji w kompartmencie centralnym to około 14,2 litra, natomiast objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym jest znacznie większa i wynosi 344 litry. Klirens sufentanylu oszacowano na 917 ml/minutę.²

Istotną obserwacją jest zależność okresu półtrwania od podanej dawki. Przy dawce 250 mikrogramów okres półtrwania jest znacząco krótszy (240 minut) w porównaniu do dawek w zakresie 500-1500 mikrogramów, gdzie okres ten wynosi od 10 do 16 godzin. Spadek stężenia sufentanylu z poziomu terapeutycznego do subterapeutycznego zależy bardziej od okresu półtrwania w fazie dystrybucji niż od okresu półtrwania w fazie eliminacji.³

W badanym zakresie dawek farmakokinetyka sufentanylu wykazuje liniowość, co oznacza, że stężenie leku w osoczu jest proporcjonalne do podanej dawki.⁴

Metabolizm i eliminacja

Sufentanyl podlega intensywnemu metabolizmowi, który zachodzi głównie w wątrobie i jelicie cienkim. W ciągu 24 godzin od podania około 80% dawki ulega eliminacji, podczas gdy tylko 2% substancji pozostaje w niezmienionej formie. Lek w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza – stopień wiązania wynosi 92,5%.⁵

Farmakokinetyka po podaniu nadtwardówkowym

Po podaniu nadtwardówkowym sufentanylu w dawkach od 3 do 30 mikrogramów zdrowym ochotnikom lub kobietom rodzącym, w osoczu wykrywa się bardzo niskie stężenia leku. Sufentanyl jest również wykrywalny w krwi pępowinowej. Maksymalne stężenia w osoczu są osiągane w ciągu 10 minut od podania nadtwardówkowego i są one 4-6 razy niższe od stężeń uzyskiwanych po podaniu dożylnym.⁶

Dodanie epinefryny (50-75 mikrogramów) do roztworu sufentanylu zmniejsza początkową szybkość wchłaniania o 25-50%, co ma znaczenie kliniczne przy kontroli tempa absorpcji leku.⁷

Farmakokinetyka w populacji pediatrycznej

Dane dotyczące farmakokinetyki sufentanylu u dzieci są ograniczone, jednak dostępne informacje wskazują na istotne różnice w porównaniu z populacją dorosłych.⁸

Wiązanie z białkami osocza u dzieci

Jedną z najważniejszych różnic w farmakokinetyce sufentanylu między dziećmi a dorosłymi jest stopień wiązania z białkami osocza. U dzieci wiązanie to jest mniejsze niż u dorosłych i zwiększa się wraz z wiekiem. U noworodków sufentanyl wiąże się z białkami w około 80,5%, u niemowląt w 88,5%, u dzieci w 91,9%, a u dorosłych w 92,5%. Ta różnica ma istotne znaczenie kliniczne, ponieważ tylko niezwiązana frakcja leku może wykazywać działanie farmakologiczne.⁹

Parametry farmakokinetyczne po podaniu dożylnym u dzieci

Po podaniu dożylnym sufentanylu w dawce 10-15 mikrogramów/kg pacjentom pediatrycznym poddawanym zabiegom kardiochirurgicznym, farmakokinetykę można opisać krzywą trieksponencjalną, podobnie jak u dorosłych. Jednakże zauważalne są istotne różnice w podstawowych parametrach farmakokinetycznych w zależności od wieku.¹⁰

Klirens znormalizowany do masy ciała jest większy u niemowląt i dzieci w porównaniu z młodzieżą, u której klirens jest porównywalny z klirensem u dorosłych. U noworodków klirens jest znacznie zmniejszony i charakteryzuje się dużą zmiennością (zakres od 1,2 do 8,8 ml/min/kg, a jedna wartość odstająca wynosiła 21,4 ml/min).¹¹

Noworodki mają większą objętość dystrybucji w stanie stacjonarnym oraz wydłużony okres półtrwania w fazie eliminacji. Różnice farmakodynamiczne wynikające z różnic w parametrach farmakokinetycznych mogą być jeszcze bardziej znaczące, jeśli uwzględni się frakcję niezwiązaną leku.¹²

Parametry farmakokinetyczne w różnych grupach wiekowych dzieci

Dane w nawiasach przedstawiają odchylenie standardowe.¹³

Farmakokinetyka po podaniu nadtwardówkowym u dzieci

Po nadtwardówkowym podaniu sufentanylu w dawce 0,75 mikrograma/kg u 15 dzieci w wieku od 4 do 12 lat, stężenie leku w osoczu krwi utrzymywało się na relatywnie stałym poziomie w przedziale od 0,08 ± 0,01 do 0,10 ± 0,01 ng/ml w czasie 30, 60, 120 i 240 minut po wstrzyknięciu.¹⁴

W innym badaniu, u 6 dzieci w wieku od 5 do 12 lat zastosowano protokół złożony z wstrzyknięcia nadtwardówkowego sufentanylu w dawce 0,6 mikrograma/kg, a następnie ciągłego wlewu nadtwardówkowego zawierającego sufentanyl w dawce 0,08 mikrograma/kg/h i bupiwakainę w dawce 0,2 mg/kg/h przez 48 godzin. Maksymalne stężenia osiągnięto po około 20 minutach od wstrzyknięcia i wynosiły one od poniżej granicy oznaczalności (<0,02 ng/ml) do 0,074 ng/ml.¹⁵