Działania niepożądane leku Sitagliptin Medical Valley

Działania niepożądane leku Sitagliptin Medical Valley (sitagliptyna) zostały dokładnie zbadane i udokumentowane zarówno w kontrolowanych badaniach klinicznych, jak i podczas stosowania po wprowadzeniu produktu do obrotu. Znajomość profilu bezpieczeństwa tego leku jest kluczowa dla odpowiedniego monitorowania pacjentów podczas terapii.¹

Podsumowanie profilu bezpieczeństwa

Wśród najpoważniejszych działań niepożądanych związanych ze stosowaniem sitagliptyny należy wymienić zapalenie trzustki oraz reakcje nadwrażliwości. Szczególną uwagę należy zwrócić na ryzyko hipoglikemii, która występuje ze zwiększoną częstością podczas terapii skojarzonej z pochodnymi sulfonylomocznika (4,7%-13,8%) oraz insuliną (9,6%).²

Klasyfikacja działań niepożądanych

Działania niepożądane sitagliptyny zostały sklasyfikowane według układów i narządów oraz częstości występowania. Przyjęta klasyfikacja częstości obejmuje następujące kategorie: bardzo często (≥1/10), często (≥1/100 do <1/10), niezbyt często (≥1/1000 do <1/100), rzadko (≥1/10 000 do <1/1000), bardzo rzadko (<1/10 000) oraz częstość nieznana (nie może być określona na podstawie dostępnych danych).<sup data-drug="Sitagliptin Medical Valley" data-section="Działania niepożądane" title="Działania niepożądane podano poniżej (Tabela 1) według klasyfikacji układów i narządów oraz częstości występowania. Częstości występowania określono jako występujące: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (3

Szczegółowa charakterystyka wybranych działań niepożądanych

Zaburzenia żołądka i jelit

Zapalenie trzustki jest jednym z najbardziej niepokojących działań niepożądanych związanych ze stosowaniem sitagliptyny. Może ono przebiegać jako ostre zapalenie trzustki, a w cięższych przypadkach jako martwicze lub krwotoczne zapalenie trzustki, które może prowadzić do zgonu. W badaniu TECOS częstość obiektywnie potwierdzonych przypadków zapalenia trzustki wynosiła 0,3% w grupie leczonej sitagliptyną i 0,2% w grupie otrzymującej placebo.⁴

Inne działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego obejmują zaparcia (niezbyt często) oraz wymioty (częstość nieznana). Warto zauważyć, że częstość występowania niektórych objawów żołądkowo-jelitowych wzrasta w przypadku terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwcukrzycowymi:⁵

• Nudności i wymioty – występują często przy stosowaniu z metforminą
• Wzdęcia – występują często przy stosowaniu z metforminą lub pioglitazonem
• Zaparcia – występują często w leczeniu skojarzonym z pochodnymi sulfonylomocznika i metforminą
• Biegunka – występuje niezbyt często przy stosowaniu z metforminą
• Suchość w ustach – występuje niezbyt często przy stosowaniu z insuliną (zarówno z metforminą, jak i bez niej)

Zaburzenia metaboliczne i hipoglikemia

Hipoglikemia jest często występującym działaniem niepożądanym sitagliptyny, jednakże jej częstość znacząco wzrasta w przypadku terapii skojarzonej. Podczas stosowania sitagliptyny w monoterapii ryzyko hipoglikemii jest stosunkowo niskie, natomiast w skojarzeniu z pochodnymi sulfonylomocznika lub insuliną zdarzenia hipoglikemiczne obserwuje się znacznie częściej.⁶

W badaniu TECOS oceniającym bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe u pacjentów stosujących jednocześnie insulinę i/lub sulfonylomocznik, częstość występowania ciężkiej hipoglikemii wynosiła 2,7% w grupie leczonej sitagliptyną i 2,5% w grupie otrzymującej placebo. U pacjentów, którzy nie stosowali tych leków, częstość ciężkiej hipoglikemii była niższa i wynosiła odpowiednio 1,0% i 0,7%.⁷

Zaburzenia skóry i reakcje nadwrażliwości

Sitagliptyna może wywoływać szereg reakcji skórnych i reakcji nadwrażliwości, od łagodnych do zagrażających życiu. Wśród zgłaszanych zdarzeń są:⁸

• Świąd – występuje niezbyt często
• Obrzęk naczynioruchowy – częstość nieznana, potencjalnie poważne powikłanie
• Wysypka i pokrzywka – częstość nieznana
• Zapalenie naczyń skóry – częstość nieznana
• Złuszczające choroby skóry, w tym ciężki zespół Stevensa-Johnsona – częstość nieznana, ale stanowiące poważne zagrożenie dla życia
• Pemfigoid pęcherzowy – częstość nieznana, rzadkie autoimmunologiczne schorzenie skóry

Ponadto odnotowano przypadki reakcji nadwrażliwości, w tym odpowiedzi anafilaktycznych, które mogą bezpośrednio zagrażać życiu pacjenta i wymagają natychmiastowej interwencji medycznej.⁹

Zaburzenia układu nerwowego

Wśród działań niepożądanych dotyczących układu nerwowego najczęściej zgłaszanym jest ból głowy (występuje często), a nieco rzadziej zawroty głowy (występują niezbyt często). Przy stosowaniu sitagliptyny z metforminą niezbyt często może również wystąpić senność.¹⁰

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Działania niepożądane ze strony układu mięśniowo-szkieletowego zgłaszane podczas stosowania sitagliptyny to:¹¹

• Bóle stawów – częstość nieznana
• Bóle mięśni – częstość nieznana
• Ból pleców – częstość nieznana
• Artropatia (choroba stawów) – częstość nieznana

Dodatkowo zgłaszano występowanie zapalenia kości i stawów oraz bólu kończyn z częstością nieco większą u pacjentów leczonych sitagliptyną niż w grupie kontrolnej.¹²

Zaburzenia nerek i dróg moczowych

Stosowanie sitagliptyny wiąże się z ryzykiem wystąpienia zaburzeń funkcji nerek o częstości nieznanej. Mogą one przybierać formę zaburzeń czynności nerek lub, w poważniejszych przypadkach, ostrej niewydolności nerek. Pacjenci z istniejącymi wcześniej zaburzeniami czynności nerek lub czynnikami ryzyka nefropatii wymagają szczególnego monitorowania podczas terapii sitagliptyną.¹³

Zaburzenia krwi i układu chłonnego

W rzadkich przypadkach podczas leczenia sitagliptyną może wystąpić trombocytopenia, czyli zmniejszenie liczby płytek krwi. Może to prowadzić do zwiększonego ryzyka krwawień, zwłaszcza u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe.¹⁴

Zaburzenia układu oddechowego

Z częstością nieznaną zgłaszano przypadki śródmiąższowej choroby płuc u pacjentów leczonych sitagliptyną. Jest to poważne powikłanie, które może objawiać się postępującą dusznością, kaszlem i gorączką, wymagające szybkiej diagnozy i odpowiedniego leczenia.¹⁵

Inne często występujące działania niepożądane

Wśród działań niepożądanych niezwiązanych bezpośrednio z sitagliptyną, ale występujących częściej u leczonych pacjentów (co najmniej 5%) wymienia się zakażenia górnych dróg oddechowych oraz zapalenie błony śluzowej nosogardła.¹⁶

W terapii skojarzonej z innymi lekami przeciwcukrzycowymi można zaobserwować dodatkowe działania niepożądane takie jak:¹⁷

• Grypa – występuje często przy stosowaniu z insuliną
• Obrzęki obwodowe – występują często przy stosowaniu z pioglitazonem oraz w leczeniu skojarzonym z pioglitazonem i metforminą

Dzieci i młodzież

W badaniach klinicznych prowadzonych z zastosowaniem sitagliptyny u dzieci i młodzieży z cukrzycą typu 2 w wieku od 10 do 17 lat profil działań niepożądanych był porównywalny do profilu obserwowanego u dorosłych. Nie stwierdzono istotnych różnic w charakterystyce bezpieczeństwa w tej grupie wiekowej.¹⁸

Bezpieczeństwo sercowo-naczyniowe

Badanie TECOS (Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin) objęło ponad 14 600 pacjentów i oceniało wpływ sitagliptyny na układ sercowo-naczyniowy. Całkowita częstość występowania ciężkich działań niepożądanych u pacjentów otrzymujących sitagliptynę była porównywalna z grupą otrzymującą placebo, co potwierdza ogólny profil bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego tego leku.<sup data-drug="Sitagliptin Medical Valley" data-section="Działania niepożądane" title="Do badania TECOS (ang. TECOS, Trial Evaluating Cardiovascular Outcomes with Sitagliptin), oceniającego wpływ sytagliptyny na układ sercowo-naczyniowy włączono 7332 pacjentów leczonych sytagliptyną w dawce 100 mg na dobę (lub 50 mg na dobę, jeśli wartość początkowa eGFR wynosiła ≥ 30 i 19

Monitorowanie bezpieczeństwa

Ze względu na możliwość występowania ciężkich działań niepożądanych, kluczowe jest ciągłe monitorowanie pacjentów przyjmujących sitagliptynę. Po dopuszczeniu produktu leczniczego do obrotu istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych, co umożliwia nieprzerwane monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka stosowania leku. Personel medyczny powinien zgłaszać wszelkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych.²⁰