Właściwości farmakodynamiczne leku Reseligo

Goserelina, jako substancja czynna produktu leczniczego Reseligo 3,6 mg implant w ampułko-strzykawce, należy do grupy farmakoterapeutycznej analogów hormonów uwalniających gonadotropinę, oznaczonej kodem ATC: L02AE03. Substancja ta, o pełnej strukturze chemicznej D-Ser(But)6 Azgly10 LHRH, stanowi syntetyczny analog naturalnie występującego w organizmie hormonu gonadoliberyny (LHRH). ¹

Mechanizm działania

Podstawowy mechanizm działania gosereliny polega na długotrwałym hamowaniu wydzielania hormonu luteinizującego (LH) przez przysadkę mózgową. Ta supresja prowadzi do znaczącego obniżenia stężenia hormonów płciowych w surowicy krwi: testosteronu u mężczyzn oraz estradiolu u kobiet. Efekt farmakologiczny jest całkowicie odwracalny po zakończeniu terapii. Warto odnotować, że w początkowej fazie leczenia, podobnie jak w przypadku innych analogów LHRH, goserelina może przejściowo zwiększać stężenie testosteronu u mężczyzn oraz estradiolu u kobiet. ²

Działanie u mężczyzn

U pacjentów płci męskiej, po upływie około 21 dni od pierwszego wstrzyknięcia produktu Reseligo o przedłużonym uwalnianiu, obserwuje się obniżenie stężenia testosteronu do wartości charakterystycznych dla stanu kastracji farmakologicznej. Skuteczna supresja hormonalna utrzymuje się podczas całego okresu leczenia, pod warunkiem regularnego powtarzania dawki co 28 dni. Obniżenie poziomu testosteronu prowadzi do regresji guza gruczołu krokowego i znaczącej poprawy objawów klinicznych u większości leczonych pacjentów. ³

Działanie u kobiet

W przypadku kobiet, stężenie estradiolu w surowicy ulega obniżeniu po około 21 dniach od pierwszego wstrzyknięcia produktu o przedłużonym uwalnianiu. Regularne podawanie preparatu co 28 dni pozwala na utrzymanie stałej supresji, a stężenie estradiolu osiąga wartości porównywalne do tych występujących u kobiet po menopauzie. Ta farmakologiczna redukcja poziomu estradiolu przyczynia się do uzyskania odpowiedzi terapeutycznej w przypadku nowotworów piersi zależnych od hormonów, włókniaków macicy, endometriozy oraz zahamowania rozwoju pęcherzyków jajnikowych. ⁴

U większości pacjentek, stosowanie gosereliny prowadzi do istotnego ścieńczenia endometrium oraz zatrzymania miesiączkowania, co ma znaczenie kliniczne w terapii licznych schorzeń ginekologicznych. Należy zaznaczyć, że podczas leczenia analogami LHRH u pacjentek może wystąpić farmakologiczna menopauza. W rzadkich przypadkach, u niektórych kobiet miesiączkowanie nie powraca nawet po zakończeniu terapii gosereliną. ⁵

Skuteczność kliniczna w różnych wskazaniach

Rak gruczołu krokowego

Porównawcze badania kliniczne wykazały, że goserelina stosowana w leczeniu pacjentów z przerzutowym rakiem gruczołu krokowego daje wyniki podobne pod względem czasu przeżycia do wyników uzyskiwanych metodą kastracji chirurgicznej. Ta równoważność terapeutyczna stanowi istotną alternatywę dla inwazyjnych metod leczenia. ⁶

W połączonej analizie dwóch kontrolowanych badań z randomizacją porównujących bikalutamid w monoterapii (dawka 150 mg) z kastracją (głównie przy użyciu gosereliny), nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic w zakresie całkowitego czasu przeżycia między obiema metodami terapeutycznymi (ryzyko względne = 1,05 [CI 0,81-1,36]) u pacjentów z miejscowo zaawansowanym rakiem gruczołu krokowego. Jednakże równoważność obu metod leczenia nie została jednoznacznie potwierdzona statystycznie. ⁷

Leczenie uzupełniające i neoadjuwantowe

Badania porównawcze potwierdziły, że stosowanie gosereliny jako leczenia uzupełniającego po radioterapii istotnie poprawia zarówno czas przeżycia bez objawów choroby, jak i całkowity czas przeżycia u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego w następujących grupach:

• Pacjenci z rakiem miejscowym o dużym ryzyku nawrotu (T1-T2 i PSA co najmniej 10 ng/ml lub z wynikiem co najmniej 7 w skali Gleasona)
• Pacjenci z rakiem miejscowo zaawansowanym (T3-T4)

Optymalny czas trwania terapii uzupełniającej gosereliną nie został jednoznacznie określony, jednak badania porównawcze wykazały, że trzyletnie leczenie uzupełniające daje znaczącą poprawę czasu przeżycia w porównaniu z samą radioterapią. ⁸

Goserelina stosowana jako leczenie neoadjuwantowe przed radioterapią również wykazała skuteczność w poprawie czasu przeżycia bez objawów choroby u pacjentów z rakiem gruczołu krokowego – miejscowym o dużym ryzyku nawrotu lub miejscowo zaawansowanym. ⁹

W kontekście leczenia po zabiegu prostatektomii, terapia uzupełniająca gosereliną może poprawić czas przeżycia bez objawów choroby u pacjentów, u których stwierdzono rozsiew nowotworu wykraczający poza torebkę gruczołu. Istotną poprawę całkowitego czasu przeżycia obserwuje się jednak wyłącznie u pacjentów, u których stwierdzono zajęcie węzłów chłonnych podczas operacji. ¹⁰

Pacjenci z chorobą zaawansowaną, ustaloną na podstawie wyniku badania histopatologicznego, mogą zostać zakwalifikowani do leczenia uzupełniającego gosereliną, gdy występują u nich dodatkowe czynniki ryzyka, takie jak:

• PSA co najmniej 10 ng/ml
• Wynik co najmniej 7 w skali Gleasona

¹¹

Należy podkreślić, że brak jest dowodów klinicznych potwierdzających poprawę wyników leczenia po zastosowaniu gosereliny jako terapii neoadjuwantowej przed radykalną prostatektomią. ¹²

Włókniak macicy i niedokrwistość

Badania kliniczne udowodniły, że goserelina stosowana w połączeniu z preparatami żelaza wywiera korzystny wpływ u kobiet z włókniakami macicy i współistniejącą niedokrwistością. Terapia skojarzona prowadzi do zatrzymania miesiączkowania oraz znaczącej poprawy parametrów hematologicznych, w tym stężenia hemoglobiny. W porównaniu do monoterapii preparatami żelaza, leczenie skojarzone z gosereliną pozwala uzyskać stężenia hemoglobiny wyższe średnio o 1 g/dl. ¹³