Działania niepożądane
Propofol-Lipuro 10 mg/ml

Działania niepożądane leku Propofol-Lipuro

Propofol-Lipuro 10 mg/ml to emulsja do wstrzykiwań lub infuzji zawierająca jako substancję czynną propofol w stężeniu 10 mg/ml. Lek ten, używany powszechnie do wprowadzenia i podtrzymania znieczulenia ogólnego oraz do sedacji, może wywoływać szereg działań niepożądanych, których znajomość jest kluczowa dla bezpiecznego stosowania tego preparatu w praktyce klinicznej.¹

Należy podkreślić, że wprowadzenie do znieczulenia lub sedacji przy użyciu propofolu przebiega zwykle łagodnie, choć mogą wystąpić niewielkie objawy pobudzenia. Najczęściej zgłaszanym działaniem niepożądanym jest niedociśnienie, które należy do przewidywanych farmakologicznych efektów środków anestetycznych i uspokajających.²

Warto zaznaczyć, że rodzaj, nasilenie oraz częstość występowania działań niepożądanych obserwowanych u pacjentów otrzymujących propofol mogą być bezpośrednio powiązane ze stanem klinicznym pacjenta oraz z zastosowanymi procedurami operacyjnymi lub leczniczymi.³

Szczegółowa charakterystyka działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę poszczególnych kategorii działań niepożądanych z uwzględnieniem układów narządów, których dotyczą.

Zaburzenia układu nerwowego

Do często występujących działań niepożądanych dotyczących układu nerwowego należą bóle głowy w fazie wybudzania, które obserwuje się u 1-10% pacjentów.⁴ Rzadziej (0,01-0,1%) mogą występować ruchy padaczkopodobne, w tym drgawki i opistotonus, które mogą pojawić się zarówno podczas indukcji znieczulenia, w trakcie jego trwania, jak i podczas wybudzania.⁵ Bardzo rzadko (<0,01%) może wystąpić nieprzytomność pooperacyjna.⁶ Z częstością nieznaną obserwowano ruchy mimowolne.⁷

Zaburzenia układu krążenia

W obrębie układu sercowo-naczyniowego często (1-10%) występuje bradykardia, która może wymagać interwencji farmakologicznej.⁸ Częstym działaniem niepożądanym jest również niedociśnienie tętnicze, które obserwuje się u 1-10% pacjentów.⁹ Bardzo rzadko (<0,01%) może wystąpić obrzęk płuc.¹⁰ Z częstością nieznaną raportowano zaburzenia rytmu serca, zatrzymanie akcji serca oraz niewydolność serca.¹¹

Zaburzenia układu oddechowego

W zakresie układu oddechowego często (1-10%) obserwuje się przejściowy bezdech podczas indukcji znieczulenia.¹² Z częstością nieznaną może wystąpić depresja oddechowa, której nasilenie jest zależne od wielkości zastosowanej dawki propofolu.¹³

Zaburzenia układu pokarmowego

Wśród działań niepożądanych dotyczących przewodu pokarmowego często (1-10%) występują nudności i wymioty w fazie wybudzania.¹⁴ Bardzo rzadko (<0,01%) obserwowano zapalenie trzustki.¹⁵ Z częstością nieznaną może wystąpić hepatomegalia.¹⁶

Zaburzenia immunologiczne

Do bardzo rzadkich (<0,01%) działań niepożądanych należą reakcje anafilaktyczne, które mogą przebiegać nawet pod postacią wstrząsu anafilaktycznego. Reakcjom tym mogą towarzyszyć: obrzęk naczynioruchowy, skurcz oskrzeli, rumień oraz niedociśnienie.¹⁷

Zaburzenia metaboliczne

Z częstością nieznaną raportowano występowanie kwasicy metabolicznej, hiperkaliemii oraz hiperlipidemii.¹⁸

Zaburzenia psychiczne

W zakresie zaburzeń psychicznych bardzo rzadko (<0,01%) obserwowano brak zahamowań seksualnych.¹⁹ Z częstością nieznaną raportowano euforię, nadużywanie leku oraz uzależnienie od propofolu.²⁰

Zaburzenia mięśniowo-szkieletowe

Z częstością nieznaną raportowano przypadki rabdomiolizy.²¹

Zaburzenia układu moczowego

Bardzo rzadko (<0,01%) obserwowano zmiany zabarwienia moczu po długotrwałym podawaniu propofolu.²² Z częstością nieznaną raportowano niewydolność nerek.²³

Zaburzenia układu rozrodczego

Z częstością nieznaną raportowano przypadki priapizmu.²⁴

Reakcje miejscowe

Jednym z najczęstszych działań niepożądanych (≥10%) jest miejscowy ból podczas indukcji znieczulenia.²⁵ Niezbyt często (0,1-1%) obserwowano zakrzepy i zapalenie żył w miejscu wstrzyknięcia.²⁶

Bardzo rzadko (<0,01%) może wystąpić martwica tkanki po przypadkowym podaniu pozanaczyniowym.²⁷ Z częstością nieznaną raportowano miejscowy ból, obrzęk i stan zapalny po przypadkowym podaniu pozanaczyniowym.²⁸

Zaburzenia diagnostyczne

Z częstością nieznaną obserwowano zmiany w zapisie EKG typu zespołu Brugadów.²⁹

Powikłania pooperacyjne

Bardzo rzadko (<0,01%) może wystąpić gorączka pooperacyjna.³⁰

Tabela działań niepożądanych leku Propofol-Lipuro

Szczególne uwagi dotyczące bezpieczeństwa stosowania

Personel medyczny podający Propofol-Lipuro powinien zwrócić szczególną uwagę na kilka aspektów związanych z bezpieczeństwem stosowania leku:³¹

• Objawy kardiologiczne – należy zwrócić szczególną uwagę na potencjalne ryzyko bradykardii, niedociśnienia oraz innych zaburzeń rytmu serca, szczególnie u pacjentów z chorobami układu sercowo-naczyniowego
• Zaburzenia oddychania – depresja oddechowa zależna od dawki wymaga monitorowania funkcji oddechowych i ewentualnej gotowości do wspomagania oddychania
• Reakcje alergiczne – choć występują bardzo rzadko, ich przebieg może być gwałtowny i zagrażający życiu
• Ból podczas indukcji – jest jednym z najczęstszych działań niepożądanych, można go zminimalizować przez wybór większych żył lub dodanie lidokainy
• Zaburzenia neurologiczne – należy obserwować pacjenta pod kątem ruchów padaczkopodobnych i innych objawów neurologicznych

Podanie propofolu wymaga ścisłego monitorowania funkcji życiowych pacjenta, a lekarz stosujący ten lek powinien być przygotowany do rozpoznania i właściwego postępowania w przypadku wystąpienia któregokolwiek z przedstawionych powyżej działań niepożądanych.³²