Działania niepożądane
Penicryl 5000 000 j.m.

Działania niepożądane leku Penicryl (5 000 000 j.m., proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań / do infuzji)

Stosowanie benzylopenicyliny potasowej, substancji czynnej leku Penicryl, wiąże się z możliwością wystąpienia szeregu działań niepożądanych. Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi są wysypka skórna (występująca u około 2% pacjentów poddanych terapii) oraz reakcje miejscowe w miejscu podania infuzji leku.¹

Klasyfikacja częstości występowania działań niepożądanych

Zgodnie z przyjętymi standardami, częstość występowania działań niepożądanych sklasyfikowano według następującego schematu:²

• Bardzo często – występujące z częstością ≥1/10 (więcej niż 1 przypadek na 10 pacjentów)
• Często – występujące z częstością ≥1/100 do <1/10 (od 1 przypadku na 100 do mniej niż 1 przypadku na 10 pacjentów)
• Niezbyt często – występujące z częstością ≥1/1000 do <1/100 (od 1 przypadku na 1000 do mniej niż 1 przypadku na 100 pacjentów)
• Rzadko – występujące z częstością ≥1/10 000 do <1/1 000 (od 1 przypadku na 10 000 do mniej niż 1 przypadku na 1000 pacjentów)
• Bardzo rzadko – występujące z częstością <1/10 000 (mniej niż 1 przypadek na 10 000 pacjentów)
• Częstość nieznana – częstość nie może być określona na podstawie dostępnych danych

Często występujące działania niepożądane

Poniżej przedstawiono działania niepożądane zgłaszane z częstością określaną jako „często” według klasyfikacji układów i narządów:³

• Zaburzenia krwi i układu chłonnego: eozynofilia, niedokrwistość hemolityczna, leukopenia, agranulocytoza, neutropenia, trombocytopenia
• Zaburzenia układu immunologicznego: reakcje anafilaktyczne, reakcja Jarischa-Herxheimera, obrzęk naczynioruchowy
• Zaburzenia układu nerwowego: encefalopatia metaboliczna
• Zaburzenia naczyniowe: zakrzepowe zapalenie żył
• Zaburzenia żołądka i jelit: biegunka wywołana przez Clostridioides difficile (rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego)
• Zaburzenia skóry i tkanki podskórnej: wykwity skórne, pokrzywka, ciężkie reakcje skórne, ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP), świąd, wysypka plamisto-grudkowa, wysypka odropodobna, rumień

Szczególne ostrzeżenia dotyczące niebezpieczeństw

Przy stosowaniu leku Penicryl należy zwrócić szczególną uwagę na następujące zagrożenia:⁴

• Stosowanie wysokich stężeń penicyliny w roztworach do infuzji może zwiększać ryzyko wystąpienia zakrzepowego zapalenia żył
• Odnotowano pojedyncze przypadki upośledzenia czynności nerek
• Możliwy jest nadmierny rozwój grzybów w jamie ustnej i jamie brzusznej
• Bardzo rzadko zgłaszano przypadki zwapnienia rogówki związane ze stosowaniem kropli do oczu zawierających fosforany u pacjentów ze znacznym uszkodzeniem rogówki

Zaburzenia elektrolitowe

Szczególnie istotnym działaniem niepożądanym, związanym z zawartością potasu w preparacie (8,42 mmol/329,07 mg potasu na fiolkę), jest ryzyko wystąpienia poważnych zaburzeń elektrolitowych. Penicryl podawany dożylnie w dużych dawkach może powodować poważne, a nawet zakończone zgonem zaburzenia elektrolitowe, w szczególności hiperkaliemię.^{5 6}

Tabela działań niepożądanych

Niebezpieczeństwa związane z zawartością potasu

Preparat Penicryl zawiera znaczną ilość potasu – 8,42 mmol (329,07 mg) na fiolkę. Ta ilość przy podawaniu dużych dawek leku lub wielokrotnym jego stosowaniu może prowadzić do hiperkaliemii, zwłaszcza u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek lub przyjmujących leki oszczędzające potas. Hiperkaliemia stanowi poważne zagrożenie, gdyż może prowadzić do zaburzeń rytmu serca, a w skrajnych przypadkach do zgonu.^{7 8}

Reakcje nadwrażliwości

Reakcje nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne i obrzęk naczynioruchowy, należą do poważnych działań niepożądanych leku Penicryl. Mogą one wystąpić nagle i zagrażać życiu pacjenta. Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z wywiadem w kierunku nadwrażliwości na antybiotyki β-laktamowe.⁹

Zaburzenia hematologiczne

Lek Penicryl może powodować szereg zaburzeń hematologicznych, w tym eozynofilię, niedokrwistość hemolityczną, leukopenię, agranulocytozę, neutropenię i trombocytopenię. Zaburzenia te mogą manifestować się klinicznie jako zwiększona podatność na zakażenia, osłabienie, krwawienia lub siniaczenie. Konieczne jest monitorowanie parametrów morfologii krwi, szczególnie podczas długotrwałej terapii.¹⁰

Powikłania związane z infuzją

Przy podawaniu leku Penicryl w postaci infuzji, zwłaszcza przy stosowaniu roztworów o wysokim stężeniu, istnieje ryzyko wystąpienia zakrzepowego zapalenia żył. Objawia się ono bólem, zaczerwienieniem i obrzękiem wzdłuż przebiegu żyły, do której podawany jest lek.¹¹

Powikłania ze strony przewodu pokarmowego

Stosowanie leku Penicryl może prowadzić do wystąpienia biegunki związanej z namnażaniem się bakterii Clostridioides difficile, znanej jako rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego. Jest to potencjalnie ciężkie powikłanie, charakteryzujące się wodnistą biegunką, bólem brzucha i gorączką, które może zagrażać życiu. Ponadto, może dojść do nadmiernego rozwoju grzybów w jamie ustnej i jamie brzusznej.¹²