Przedawkowanie
Paracetamolum Farmalider 1000 mg

Przedawkowanie paracetamolu

Przedawkowanie paracetamolu stanowi poważny stan kliniczny wymagający natychmiastowej interwencji medycznej. Uszkodzenie wątroby może wystąpić u dorosłych pacjentów, którzy przyjęli jednorazowo co najmniej 10 g paracetamolu. Należy jednak zaznaczyć, że nawet mniejsze dawki – rzędu 5 g lub więcej – mogą prowadzić do uszkodzenia wątroby, szczególnie u pacjentów z określonymi czynnikami ryzyka.¹

Czynniki ryzyka przedawkowania

Szczególną uwagę należy zwrócić na pacjentów z czynnikami ryzyka, które mogą nasilać hepatotoksyczne działanie paracetamolu nawet przy mniejszych dawkach. Do grupy podwyższonego ryzyka należą pacjenci, którzy:²

• Otrzymują przewlekle leki indukujące enzymy wątrobowe, takie jak: karbamazepina, fenobarbiton, fenytoina, prymidon, ryfampicyna, ziele dziurawca³
• Regularnie spożywają alkohol etylowy w ilości przekraczającej dopuszczalną⁴
• Mogą mieć niedobór glutationu z powodu:⁵
  • Zaburzeń odżywiania – niedożywienie z niedoborem składników odżywczych
  • Mukowiscydozy – choroba genetyczna wpływająca na metabolizm
  • Zakażenia HIV – obniżenie zasobów glutationu
  • Głodzenia się – zmniejszona produkcja endogennego glutationu
  • Kacheksji – wyniszczenia organizmu

Objawy kliniczne przedawkowania

Przebieg kliniczny zatrucia paracetamolem ma charakter fazowy. W ciągu pierwszych 24 godzin od przedawkowania mogą występować objawy niespecyficzne, które nie odzwierciedlają rzeczywistego stopnia uszkodzenia wątroby. Do wczesnych objawów należą: bladość, nudności, wymioty, jadłowstręt oraz ból brzucha.⁶

Uszkodzenie wątroby może ujawnić się po 12-48 godzinach od zażycia toksycznej dawki leku. W tym okresie mogą wystąpić zaburzenia gospodarki węglowodanowej oraz kwasica metaboliczna. W przypadku ostrego zatrucia, niewydolność wątroby może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak: encefalopatia, krwotok, hipoglikemia, obrzęk mózgu, a w skrajnych przypadkach do zgonu.⁷

Niezależnie od stopnia uszkodzenia wątroby, w przebiegu zatrucia paracetamolem może rozwinąć się ostra niewydolność nerek z towarzyszącą ostrą martwicą kanalików nerkowych. Charakterystyczne objawy ze strony układu moczowego to: ból lędźwi, krwiomocz i białkomocz. W piśmiennictwie opisywano również przypadki zaburzeń rytmu serca oraz zapalenia trzustki jako rzadsze powikłania przedawkowania paracetamolu.⁸

Postępowanie w przypadku przedawkowania

W przypadku podejrzenia przedawkowania paracetamolu konieczne jest natychmiastowe wdrożenie odpowiedniego protokołu terapeutycznego. Pacjenta należy w trybie pilnym skierować do szpitala, nawet przy braku istotnych objawów klinicznych we wczesnej fazie zatrucia. Należy podkreślić, że nasilenie wczesnych objawów (nudności, wymioty) często nie koreluje z ciężkością przedawkowania ani z ryzykiem późniejszego uszkodzenia narządów.⁹

Schemat postępowania w przedawkowaniu paracetamolu powinien być zgodny z krajowymi wytycznymi i obejmuje:¹⁰

1. Podanie węgla aktywowanego – jeżeli od momentu spożycia nadmiernej dawki upłynęła mniej niż 1 godzina¹¹
2. Oznaczenie stężenia paracetamolu w osoczu – najwcześniej po 4 godzinach od spożycia (wcześniejsze pomiary nie są wiarygodne)¹²
3. Podanie N-acetylocysteiny zgodnie z ustalonym schematem dawkowania¹³
4. W przypadku gdy wymioty nie stanowią problemu, alternatywą w miejscach oddalonych od szpitala może być zastosowanie metioniny¹⁴
5. W przypadku pacjentów z objawami ciężkiego zaburzenia czynności wątroby po 24 godzinach od przyjęcia leku, zaleca się konsultację z ośrodkiem informacji toksykologicznej lub oddziałem chorób wątroby¹⁵

Tabela objawów przedawkowania paracetamolu