Właściwości farmakodynamiczne leku Orebriton

Orebriton zawierający substancję czynną tikagrelor należy do grupy farmakoterapeutycznej leków przeciwzakrzepowych, hamujących agregację płytek krwi z wyłączeniem heparyny. Produkt został sklasyfikowany kodem ATC: B01AC24. ¹

Mechanizm działania

Tikagrelor, substancja czynna zawarta w leku Orebriton, reprezentuje chemiczną grupę cyklopentylotriazolopirymidyn (CPTP). Jest to doustny, bezpośrednio działający, selektywny i odwracalnie wiążący się antagonista receptora P2Y12. Dzięki swojemu mechanizmowi działania zapobiega aktywacji i agregacji płytek krwi zależnej od ADP, która zachodzi za pośrednictwem receptora P2Y12. Co istotne, tikagrelor nie blokuje bezpośrednio wiązania ADP, lecz po przyłączeniu się do receptora P2Y12 hamuje przekazywanie sygnału stymulowanego przez ADP. ²

Biorąc pod uwagę, że płytki krwi odgrywają kluczową rolę w inicjowaniu oraz progresji powikłań zakrzepowych w miażdżycy, wykazano, że hamowanie ich czynności zmniejsza ryzyko wystąpienia poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zgon, zawał mięśnia sercowego czy udar mózgu. ³

Oprócz antagonistycznego działania wobec receptora P2Y12, tikagrelor zwiększa lokalne stężenie endogennej adenozyny poprzez hamowanie równowagowego transportera nukleozydów-1 (ENT-1, ang. equilibrative nucleoside transporter 1). ⁴

Badania wykazały, że tikagrelor wzmacnia następujące działania zależne od adenozyny u zdrowych ochotników oraz pacjentów z ostrym zespołem wieńcowym (OZW):

• Rozszerzenie naczyń krwionośnych – mierzone jako wzrost przepływu wieńcowego zarówno u zdrowych ochotników, jak i u pacjentów z OZW
• Hamowanie czynności płytek krwi – obserwowane w pełnej krwi ludzkiej w warunkach in vitro
• Duszność – jako jeden z efektów działania leku

Należy jednak podkreślić, że dokładny związek pomiędzy obserwowanym zwiększeniem ilości adenozyny a skutkami klinicznymi (np. wpływem na zachorowalność i śmiertelność) nie został jeszcze jednoznacznie określony. ⁵

Działanie farmakodynamiczne

Początek działania

U pacjentów ze stabilną chorobą wieńcową, którzy jednocześnie stosują kwas acetylosalicylowy, tikagrelor charakteryzuje się szybkim początkiem działania farmakologicznego. Zahamowanie agregacji płytek (IPA – inhibition of platelet aggregation) osiąga średnio około 41% już po 30 minutach od podania dawki nasycającej wynoszącej 180 mg. Maksymalny efekt przeciwpłytkowy, równy 89% IPA, jest osiągany po 2-4 godzinach od zastosowania leku i utrzymuje się przez okres od 2 do 8 godzin. Co istotne, u 90% pacjentów najsilniejszy efekt hamowania agregacji płytek, przekraczający 70%, występuje już po 2 godzinach od podania leku. ⁶

Koniec działania

W przypadku planowania zabiegu pomostowania aortalno-wieńcowego (CABG), ryzyko krwawienia związane ze stosowaniem tikagreloru jest zwiększone w porównaniu z klopidogrelem, jeśli lek zostanie odstawiony na mniej niż 96 godzin przed zabiegiem. ⁷

Dane dotyczące zmiany terapii

Zmiana leczenia z klopidogrelu w dawce 75 mg na tikagrelor w dawce 90 mg (dwa razy na dobę) prowadzi do bezwzględnego zwiększenia IPA o 26,4%. Z kolei zmiana z tikagreloru na klopidogrel powoduje bezwzględne zmniejszenie IPA o 24,5%. Istotną klinicznie informacją jest to, że pacjenci mogą być bezpiecznie przestawiani z klopidogrelu na tikagrelor bez zaburzenia działania przeciwpłytkowego. ⁸

Skuteczność i bezpieczeństwo stosowania w badaniach klinicznych

Dane kliniczne potwierdzające skuteczność i bezpieczeństwo stosowania tikagreloru pochodzą z dwóch głównych badań klinicznych fazy 3:

• Badanie PLATO (PLATelet Inhibition and Patient Outcomes) – w którym tikagrelor porównywano z klopidogrelem, przy czym oba leki podawano w skojarzeniu z kwasem acetylosalicylowym (ASA) oraz innymi standardowymi metodami leczenia.
• Badanie PEGASUS TIMI-54 (PrEvention with TicaGrelor of SecondAry Thrombotic Events in High-RiSk AcUte Coronary Syndrome Patients) – w którym tikagrelor stosowany w skojarzeniu z ASA porównywano z ASA stosowanym w monoterapii.

Wyniki tych badań stanowią podstawę dowodową dla skuteczności i bezpieczeństwa stosowania tikagreloru w praktyce klinicznej. ⁹