Wpływ ondansetronu na płodność, ciążę i laktację

Ondansetron to substancja czynna stosowana jako lek przeciwwymiotny, dostępna m.in. w postaci roztworu do wstrzykiwań/do infuzji w ampułko-strzykawce. Ze względu na potencjalne ryzyko związane z jego stosowaniem u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży i podczas karmienia piersią, istotne jest przekazanie pacjentkom odpowiednich informacji dotyczących bezpieczeństwa stosowania tego leku.¹

Kobiety w wieku rozrodczym

Pacjentkom w wieku rozrodczym należy zalecić rozważenie stosowania skutecznych metod antykoncepcji w trakcie leczenia ondansetronem. Jest to istotne zalecenie, które powinno być przekazane przed rozpoczęciem terapii tym lekiem.²

Stosowanie w okresie ciąży

Stosowanie ondansetronu w okresie ciąży, szczególnie w pierwszym trymestrze, wiąże się z określonym ryzykiem. Lekarz powinien poinformować pacjentkę o następujących faktach:³

• Na podstawie danych z badań epidemiologicznych podejrzewa się, że ondansetron podawany w pierwszym trymestrze ciąży może wywoływać deformacje twarzoczaszki⁴
• Wyniki badania kohortowego obejmującego 1,8 miliona kobiet w pierwszym trymestrze ciąży wskazują, że stosowanie ondansetronu wiązało się ze zwiększonym ryzykiem deformacji twarzoczaszki – stwierdzono 3 dodatkowe przypadki na 10 000 leczonych kobiet przy skorygowanym ryzyku względnym 1,24 (95% CI 1,03-1,48)⁵
• Wyniki dostępnych badań epidemiologicznych dotyczących potencjalnego związku stosowania ondansetronu z deformacjami serca są niejednoznaczne i wykazują sprzeczne rezultaty⁶
• Badania przedkliniczne na modelach zwierzęcych nie wykazały bezpośredniego ani pośredniego niepożądanego działania dotyczącego toksycznego wpływu na rozmnażanie⁷

Najważniejsza informacja dla lekarza i pacjentki: ondansetronu nie należy stosować podczas pierwszego trymestru ciąży ze względu na potencjalne ryzyko wystąpienia wad wrodzonych.⁸

Stosowanie w okresie karmienia piersią

Lekarz powinien poinformować pacjentkę karmiącą piersią o następujących faktach dotyczących stosowania ondansetronu:⁹

• Badania na modelach zwierzęcych wykazały, że ondansetron przenika do mleka karmiących samic
• Nie ma wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku u kobiet karmiących piersią
• Ze względu na potencjalne ryzyko dla niemowlęcia, zaleca się, aby matki przyjmujące ondansetron nie karmiły piersią w trakcie leczenia

Lekarz powinien szczegółowo omówić z pacjentką konieczność przerwania karmienia piersią na czas terapii ondansetronem lub rozważyć alternatywne metody leczenia, jeśli kontynuacja karmienia piersią jest dla pacjentki istotna.¹⁰

Wpływ na płodność

Podczas konsultacji lekarz powinien poinformować pacjentkę, że aktualnie brak jest danych klinicznych dotyczących wpływu ondansetronu na płodność u ludzi. Nie ma dostępnych badań, które jednoznacznie określałyby, czy lek ten może wpływać na zdolność do poczęcia dziecka u kobiet lub mężczyzn.¹¹

Zalecenia dla lekarzy

Przekazując informacje dotyczące stosowania ondansetronu u kobiet w wieku rozrodczym, w ciąży lub karmiących piersią, lekarz powinien:

1. Dokładnie ocenić potencjalne korzyści i ryzyko związane z podaniem leku
2. Poinformować pacjentkę o przeciwwskazaniu do stosowania w pierwszym trymestrze ciąży
3. Zalecić stosowanie skutecznej antykoncepcji kobietom w wieku rozrodczym
4. Poinformować o konieczności przerwania karmienia piersią podczas leczenia ondansetronem
5. Udokumentować przekazanie tych informacji w dokumentacji medycznej pacjentki

W przypadku konieczności zastosowania leczenia przeciwwymiotnego u kobiet w ciąży (po pierwszym trymestrze) lub karmiących piersią, należy rozważyć alternatywne metody terapii o korzystniejszym profilu bezpieczeństwa, jeśli są dostępne.¹²