Właściwości farmakokinetyczne
Olanzin 10 mg

Właściwości farmakokinetyczne olanzapiny

Olanzapina, substancja czynna leku Olanzin, wykazuje charakterystyczne właściwości farmakokinetyczne, które zostały dokładnie zbadane w różnych populacjach pacjentów. Poniżej przedstawiono szczegółowy opis procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu i eliminacji olanzapiny, z uwzględnieniem czynników wpływających na jej farmakokinetykę.¹

Wchłanianie

Olanzapina charakteryzuje się dobrym wchłanianiem po podaniu doustnym. Maksymalne stężenie w osoczu (Cmax) osiąga w czasie od 5 do 8 godzin po przyjęciu leku. Istotnym aspektem właściwości farmakokinetycznych olanzapiny jest brak wpływu pokarmu na proces jej wchłaniania, co zwiększa wygodę stosowania leku. Należy zauważyć, że nie przeprowadzono badań porównujących bezwzględną biodostępność olanzapiny po podaniu doustnym i dożylnym.²

Dystrybucja

Po wchłonięciu olanzapina w znacznym stopniu wiąże się z białkami osocza. Stopień wiązania z białkami wynosi około 93% dla zakresu stężeń od około 7 do około 1000 ng/ml. Olanzapina wiąże się głównie z dwiema frakcjami białkowymi osocza: albuminami oraz α1-kwaśną glikoproteiną. Wysoki stopień wiązania z białkami osocza ma istotne znaczenie dla dystrybucji leku w organizmie i dla czasu jego działania.³

Biotransformacja

Metabolizm olanzapiny zachodzi głównie w wątrobie poprzez dwa podstawowe mechanizmy: sprzęganie i utlenianie. Głównym metabolitem wykrywanym w krwiobiegu jest 10-N-glukuronid, który nie przenika przez barierę krew-mózg, co oznacza, że nie wykazuje aktywności ośrodkowej. W procesie metabolizmu olanzapiny uczestniczą enzymy z grupy cytochromów P450, zwłaszcza CYP1A2 oraz CYP2D6, które biorą udział w tworzeniu metabolitów N-demetylowego i 2-hydroksymetylowego. Badania na zwierzętach wykazały, że metabolity te charakteryzują się znamiennie mniejszą aktywnością in vivo w porównaniu ze związkiem macierzystym. Aktywność farmakologiczna olanzapiny zależy zatem głównie od związku macierzystego, a nie od jego metabolitów.⁴

Eliminacja

Okres półtrwania olanzapiny w końcowej fazie eliminacji (t₁₂) po podaniu doustnym u zdrowych osób wykazuje zmienność zależną od wieku i płci. Około 57% znakowanej radioaktywnie olanzapiny jest wydalane z moczem, głównie w postaci metabolitów, co wskazuje na istotną rolę nerek w procesie eliminacji leku.⁵

Czynniki wpływające na farmakokinetykę olanzapiny

Wpływ wieku

U osób w podeszłym wieku (65 lat i więcej) obserwuje się istotne zmiany w parametrach farmakokinetycznych olanzapiny w porównaniu z osobami młodszymi:

• Wydłużony średni okres półtrwania: 51,8 godziny u osób starszych wobec 33,8 godziny u osób młodszych
• Zmniejszony klirens leku: 17,5 l/h u osób starszych wobec 18,2 l/h u osób młodszych

Pomimo tych różnic, zmienność parametrów farmakokinetycznych u osób w podeszłym wieku mieści się w zakresie obserwowanym u osób młodszych. W badaniach klinicznych z udziałem 44 pacjentów ze schizofrenią w wieku powyżej 65 lat, stosowanie olanzapiny w dawkach od 5 do 20 mg na dobę nie wiązało się z żadnym szczególnym profilem zdarzeń niepożądanych.⁶

Wpływ płci

Parametry farmakokinetyczne olanzapiny różnią się również w zależności od płci:

• U kobiet obserwuje się dłuższy średni okres półtrwania w fazie eliminacji: 36,7 godziny u kobiet wobec 32,3 godziny u mężczyzn
• Klirens leku jest zmniejszony u kobiet: 18,9 l/h u kobiet wobec 27,3 l/h u mężczyzn

Pomimo tych różnic, profil bezpieczeństwa olanzapiny w zakresie dawek 5-20 mg jest porównywalny zarówno w grupie kobiet (n = 467), jak i mężczyzn (n = 869).⁷

Wpływ palenia tytoniu

Palenie tytoniu istotnie wpływa na farmakokinetykę olanzapiny. W porównaniu z osobami palącymi, u pacjentów niepalących obserwuje się:

• Wydłużony średni okres półtrwania w fazie eliminacji: 38,6 godziny u niepalących wobec 30,4 godziny u palących
• Zmniejszony klirens leku: 18,6 l/h u niepalących wobec 27,7 l/h u palących

Należy zaznaczyć, że pomimo statystycznie istotnych różnic, zakres wpływu palenia tytoniu na parametry farmakokinetyczne olanzapiny jest stosunkowo mały w porównaniu z ogólną zmiennością osobniczą.⁸

Wpływ niewydolności nerek

U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek (klirens kreatyniny <10 ml/min) nie stwierdzono znamiennych różnic w farmakokinetyce olanzapiny w porównaniu ze zdrowymi osobami:

• Średni okres półtrwania w fazie eliminacji: 37,7 godziny u pacjentów z niewydolnością nerek wobec 32,4 godziny u osób zdrowych
• Klirens leku: 21,2 l/h u pacjentów z niewydolnością nerek wobec 25,0 l/h u osób zdrowych

Te dane sugerują, że u pacjentów z niewydolnością nerek nie jest konieczna modyfikacja dawki olanzapiny.<sup data-drug="Olanzin" data-section="Właściwości farmakokinetyczne" title="U pacjentów z zaburzoną czynnością nerek (klirens kreatyniny 9

Wpływ niewydolności wątroby

W badaniu oceniającym wpływ zaburzeń czynności wątroby u 6 osób z klinicznie istotną marskością wątroby (stopień A (n = 5) i B (n = 1) wg klasyfikacji Child-Pugh) wykazano niewielki wpływ na farmakokinetykę olanzapiny po podaniu doustnym (pojedyncza dawka 2,5 – 7,5 mg). U osób z łagodnymi i umiarkowanymi zaburzeniami czynności wątroby obserwowano:

• Niewielkie zwiększenie klirensu ogólnoustrojowego
• Krótszy okres półtrwania w fazie eliminacji

Należy zaznaczyć, że w grupie osób z marskością wątroby było więcej osób palących (4/6; 67%) niż w grupie bez zaburzeń czynności wątroby (0/3; 0%), co mogło wpłynąć na wyniki badania ze względu na wpływ palenia tytoniu na metabolizm olanzapiny.¹⁰

Wpływ pochodzenia etnicznego

W badaniach farmakokinetycznych porównujących parametry olanzapiny u osób różnego pochodzenia etnicznego (rasa kaukaska, Japończycy oraz Chińczycy) nie stwierdzono istotnych różnic w parametrach farmakokinetycznych pomiędzy tymi trzema populacjami. Wyniki te sugerują, że modyfikacja dawkowania olanzapiny ze względu na przynależność do określonej grupy etnicznej nie jest konieczna.¹¹

Parametry farmakokinetyczne u dzieci i młodzieży

Farmakokinetyka olanzapiny u młodzieży (w wieku 13-17 lat) jest generalnie podobna do tej obserwowanej u osób dorosłych. W badaniach klinicznych stwierdzono jednak, że średnia ekspozycja na olanzapinę była o około 27% większa u młodzieży w porównaniu z osobami dorosłymi. Na tę różnicę mogą wpływać następujące czynniki demograficzne charakterystyczne dla populacji młodzieży:

• Mniejsza średnia masa ciała
• Mniejsza liczba osób palących

Czynniki te mogą przyczyniać się do obserwowanej większej średniej ekspozycji na olanzapinę w grupie młodzieży.¹²

Zestawienie czynników wpływających na farmakokinetykę olanzapiny