Specjalne ostrzeżenia
Olanzaran

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania leczenia preparatem Olanzaran

Podczas leczenia przeciwpsychotycznego należy mieć na uwadze, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić z opóźnieniem, dopiero po kilku dniach lub nawet tygodniach terapii. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu klinicznego pacjenta.¹

Psychoza i zaburzenia zachowania związane z otępieniem

Nie zaleca się stosowania olanzapiny u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na istotnie zwiększone ryzyko śmiertelności i występowania incydentów naczyniowo-mózgowych. Badania kliniczne kontrolowane placebo u pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania związanymi z otępieniem wykazały:²

• Dwukrotny wzrost częstości zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy otrzymującej placebo (3,5% vs 1,5%)
• Zwiększona śmiertelność nie była bezpośrednio związana z dawkowaniem olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) ani czasem leczenia
• Czynniki ryzyka zwiększające śmiertelność w tej populacji to: wiek powyżej 65 lat, trudności w połykaniu, sedacja polekowa, niedożywienie, odwodnienie, choroby płuc (w tym zapalenie płuc z aspiracją lub bez) oraz jednoczesne stosowanie benzodiazepin

W tych samych badaniach odnotowano trzykrotny wzrost częstości występowania zdarzeń naczyniowo-mózgowych (udary, przejściowe ataki niedokrwienne, w tym przypadki śmiertelne) u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do pacjentów otrzymujących placebo (1,3% vs 0,4%). Zidentyfikowano czynniki ryzyka takich zdarzeń, do których należą wiek powyżej 75 lat oraz otępienie naczyniowe lub mieszane.^{75 lat i otępienie naczyniowe lub mieszane, były uznane za czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia zdarzeń naczyniowo-mózgowych w grupie pacjentów leczonych olanzapiną.”>3}

Choroba Parkinsona

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych obserwowano bardzo częste nasilenie objawów parkinsonizmu oraz omamy występujące z większą częstością niż w przypadku stosowania placebo. W tych badaniach olanzapina nie wykazała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych.⁴

W badaniach klinicznych u pacjentów z chorobą Parkinsona wymagane było, aby:⁵

• W początkowej fazie stan pacjentów był stabilny przy przyjmowaniu najmniejszej skutecznej dawki leków przeciw parkinsonizmowi (agonistów dopaminy)
• Pacjenci przez cały czas badania przyjmowali te same leki przeciw parkinsonizmowi w stałych dawkach
• Dawkowanie olanzapiny rozpoczynano od 2,5 mg na dobę, a następnie zwiększano do maksymalnie 15 mg na dobę, według oceny badacza

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy Zespół Neuroleptyczny (ZZN) to potencjalnie zagrażający życiu stan związany z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych. Podczas stosowania olanzapiny również zgłaszano rzadkie przypadki ZZN. Kliniczne objawy ZZN obejmują:⁶

• Bardzo wysoką gorączkę
• Sztywność mięśni
• Zaburzenia świadomości
• Objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno, wahania ciśnienia tętniczego krwi, tachykardia, obfite pocenie się, zaburzenia rytmu serca)
• Zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatyninowej
• Mioglobinurię (rabdomioliza)
• Ostrą niewydolność nerek

W przypadku pojawienia się objawów wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie bez innych klinicznych objawów ZZN, należy natychmiast odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę.⁷

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano występowanie hiperglikemii i/lub rozwój lub nasilenie cukrzycy z występującą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. W niektórych przypadkach odnotowano uprzednie zwiększenie masy ciała, co może być czynnikiem predysponującym.⁸

Zalecane jest odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjenta zgodnie z wytycznymi dotyczącymi stosowania leków przeciwpsychotycznych:⁹

• Pomiar stężenia glukozy we krwi na początku terapii, po 12 tygodniach leczenia, a następnie co roku
• Obserwacja pacjentów w kierunku występowania objawów przedmiotowych i podmiotowych hiperglikemii, takich jak: nadmierne pragnienie, wielomocz, nadmierne łaknienie lub osłabienie
• U pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka rozwoju cukrzycy regularna obserwacja w kierunku pogorszenia kontroli glikemii
• Regularne monitorowanie masy ciała: na początku terapii, po 4, 8 i 12 tygodniach leczenia, a następnie co kwartał

Zmiany stężenia lipidów

W badaniach klinicznych kontrolowanych placebo, u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany w stężeniu lipidów. Zmiany w stężeniu lipidów należy leczyć zgodnie ze wskazaniami klinicznymi, w szczególności u pacjentów z dyslipidemią oraz u pacjentów z czynnikami ryzyka rozwoju zaburzeń lipidowych.¹⁰

U pacjentów leczonych jakimikolwiek lekami przeciwpsychotycznymi, w tym olanzapiną, należy regularnie monitorować stężenie lipidów zgodnie z wytycznymi dotyczącymi stosowania leków przeciwpsychotycznych, np. na początku terapii, po 12 tygodniach leczenia, a następnie co 5 lat.¹¹

Działanie przeciwcholinergiczne

Choć wykazano aktywność przeciwcholinergiczną olanzapiny in vitro, doświadczenia z badań klinicznych ujawniły małą częstość występowania objawów z nią związanych. Jednakże, ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne związane ze stosowaniem olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami, należy zachować ostrożność przepisując lek pacjentom z:¹²

• Przerostem gruczołu krokowego
• Niedrożnością porażenną jelit
• Podobnymi schorzeniami

Czynność wątroby

Zwykle obserwowano przejściowe, bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych – aminotransferazy alaninowej (AlAT) i aminotransferazy asparaginianowej (AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie leczenia. Należy zachować ostrożność oraz wykonać badania kontrolne u pacjentów:¹³

• Ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• Z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi zaburzeń czynności wątroby
• Z uprzednio stwierdzonymi schorzeniami związanymi z ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• Stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobowo-komórkowego, cholestatycznego uszkodzenia wątroby lub mieszanej postaci uszkodzenia wątroby), należy przerwać leczenie olanzapiną.¹⁴

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów:¹⁵

• U których stwierdza się z jakiejkolwiek przyczyny małą liczbę leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych
• Przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• Z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku wywołanym przez leki w wywiadzie
• Z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym przez chorobę współistniejącą, radioterapię bądź chemioterapię
• Z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię.¹⁶

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥0,01% do <0,1%), w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów, takich jak: pocenie się, bezsenność, drżenie, lęk, nudności lub wymioty.<sup data-drug="Olanzaran" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Rzadko (≥0,01% do 17

Odstęp QT

W badaniach klinicznych wydłużenie odstępu QTc o znaczeniu klinicznym (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF <500 ms przed rozpoczęciem badania) u osób leczonych olanzapiną występowało niezbyt często (0,1% do 1%), przy czym nie stwierdzono istotnych różnic częstości występowania zdarzeń niepożądanych ze strony serca w porównaniu z placebo.<sup data-drug="Olanzaran" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="W badaniach klinicznych, wydłużenie odstępu QTc o znaczeniu klinicznym (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF 18

Należy zachować ostrożność przepisując olanzapinę w skojarzeniu z innymi lekami wydłużającymi odstęp QTc, szczególnie u:¹⁹

• Pacjentów w podeszłym wieku
• Pacjentów z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• Pacjentów z zastoinową niewydolnością serca
• Pacjentów z przerostem mięśnia sercowego
• Pacjentów z hipokaliemią lub hipomagnezemią

Choroba zakrzepowo-zatorowa

Podczas leczenia olanzapiną, niezbyt często (≥0,1% do <1%) zgłaszano przejściowe występowanie żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy wystąpieniem żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej a leczeniem olanzapiną nie został ustalony.<sup data-drug="Olanzaran" data-section="Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania" title="Podczas leczenia olanzapiną, niezbyt często (≥0,1% do 20

Ponieważ jednak u pacjentów ze schizofrenią często występują nabyte czynniki ryzyka żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, takie jak np. unieruchomienie pacjentów, należy rozpoznać je przed rozpoczęciem leczenia olanzapiną i podjąć odpowiednie działania prewencyjne.²¹

Ogólna czynność OUN

Ze względu na to, że olanzapina działa przede wszystkim na OUN, należy zachować ostrożność stosując ją w skojarzeniu z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny z dopaminą, możliwe jest działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy.²²

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub u pacjentów poddanych czynnikom mogącym obniżać próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano przypadki napadów drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano w wywiadzie napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia.²³

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających rok lub krócej dyskinezy związane z leczeniem występowały ze statystycznie istotnie mniejszą częstością w przypadku stosowania olanzapiny. Jednak ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie wraz z czasem trwania leczenia, dlatego też, jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe lub przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Po odstawieniu leku objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić.²⁴

Niedociśnienie ortostatyczne

W trakcie badań klinicznych dotyczących stosowania olanzapiny u pacjentów w wieku podeszłym obserwowano niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat.²⁵

Nagła śmierć sercowa

Po wprowadzeniu olanzapiny do lecznictwa, u pacjentów leczonych tym lekiem odnotowano przypadki wystąpienia nagłej śmierci sercowej. W retrospektywnym obserwacyjnym badaniu kohortowym, ryzyko domniemanej nagłej śmierci sercowej u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwukrotnie wyższe w porównaniu do pacjentów, którzy nie stosowali leków przeciwpsychotycznych. W badaniu ryzyko w trakcie stosowania olanzapiny było porównywalne do ryzyka występującego w trakcie stosowania atypowych leków przeciwpsychotycznych, które zostały ujęte w analizie zbiorczej.²⁶

Stosowanie u dzieci i młodzieży

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. Badania przeprowadzone z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat wykazały różne reakcje niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych oraz wzrost stężenia prolaktyny.²⁷

Laktoza

Produkt leczniczy Olanzaran w postaci tabletek zawiera laktozę bezwodną. Produkt leczniczy nie powinien być stosowany u pacjentów z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, niedoborem laktazy (typu Lapp) lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy.²⁸