Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności dotyczące stosowania olanzapiny

Podczas stosowania preparatu Olanzapin Krka należy pamiętać, że poprawa stanu klinicznego pacjenta może nastąpić dopiero po kilku dniach lub tygodniach terapii. W tym okresie konieczne jest dokładne monitorowanie stanu pacjenta¹.

Otępienie i zaburzenia psychotyczne

Olanzapina nie jest zalecana do stosowania u pacjentów z objawami psychozy i/lub zaburzeniami zachowania spowodowanymi otępieniem ze względu na zwiększone ryzyko śmiertelności oraz ryzyko występowania zaburzeń krążenia mózgowego. W badaniach klinicznych z grupą kontrolną placebo obejmujących pacjentów w podeszłym wieku (średnia wieku 78 lat) z psychozą związaną z otępieniem, odnotowano dwukrotne zwiększenie częstości zgonów u pacjentów leczonych olanzapiną w porównaniu do grupy placebo (3,5% wobec 1,5%)².

Zwiększona śmiertelność nie była zależna od dawkowania olanzapiny (średnia dobowa dawka 4,4 mg) ani czasu trwania leczenia. Czynnikami ryzyka predysponującymi do zwiększonej śmiertelności w tej populacji są:

• wiek powyżej 65 lat
• utrudnione połykanie
• sedacja
• niedożywienie i odwodnienie
• choroby płuc (np. zapalenie płuc z aspiracją lub bez aspiracji)
• jednoczesne stosowanie benzodiazepin

Śmiertelność była jednak większa wśród pacjentów leczonych olanzapiną niż w grupie placebo, niezależnie od obecności czynników ryzyka^{Choroba Parkinsona}

Nie zaleca się stosowania olanzapiny w leczeniu psychozy wywołanej przyjmowaniem agonistów dopaminy u pacjentów z chorobą Parkinsona. W badaniach klinicznych bardzo często zgłaszano nasilenie objawów parkinsonizmu i omamy występujące z większą częstością niż w przypadku stosowania placebo. W badaniach tych olanzapina nie wykazała większej skuteczności niż placebo w leczeniu objawów psychotycznych⁵.

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN)

Złośliwy zespół neuroleptyczny (ZZN) jest potencjalnie zagrażającym życiu stanem związanym z przyjmowaniem leków przeciwpsychotycznych, w tym olanzapiny. Rzadkie przypadki ZZN zgłaszano również podczas stosowania olanzapiny. Kliniczne objawy ZZN to:

• bardzo wysoka gorączka
• sztywność mięśni
• zaburzenia świadomości
• objawy niestabilności autonomicznego układu nerwowego (niemiarowe tętno lub wahania ciśnienia tętniczego krwi, tachykardia, obfite pocenie się i zaburzenia rytmu serca)

Dodatkowo może wystąpić zwiększenie aktywności fosfokinazy kreatynowej, mioglobinuria (rabdomioliza) oraz ostra niewydolność nerek⁶.

W przypadku wystąpienia objawów przedmiotowych i podmiotowych wskazujących na ZZN lub wysokiej gorączki o niewyjaśnionej przyczynie, bez innych klinicznych objawów ZZN, należy odstawić wszystkie leki przeciwpsychotyczne, w tym olanzapinę⁷.

Hiperglikemia i cukrzyca

Niezbyt często zgłaszano wystąpienie hiperglikemii i/lub rozwój albo nasilenie objawów cukrzycy z występującą sporadycznie kwasicą ketonową lub śpiączką, w tym kilka przypadków śmiertelnych. Czynnikiem predysponującym do wystąpienia tych stanów może być uprzednie zwiększenie masy ciała⁸.

Zaleca się odpowiednie monitorowanie stanu klinicznego pacjentów zgodnie z przyjętymi wytycznymi dotyczącymi leczenia przeciwpsychotycznego. U pacjentów leczonych olanzapiną należy:

• wykonać pomiar stężenia glukozy we krwi przed rozpoczęciem leczenia
• powtórzyć badanie 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• następnie kontrolować stężenie glukozy raz na rok

Pacjentów należy obserwować pod kątem wystąpienia objawów hiperglikemii (takich jak nadmierne pragnienie, nadmierne wydzielanie moczu, nadmierne łaknienie i osłabienie). Pacjentów z cukrzycą lub czynnikami ryzyka predysponującymi do cukrzycy należy regularnie badać, aby wykryć pogorszenie kontroli glikemii⁹.

Należy regularnie kontrolować masę ciała pacjenta:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 4, 8 i 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• następnie raz na kwartał

¹⁰

Zmiany stężeń lipidów

W badaniach klinicznych z grupą kontrolną placebo, u pacjentów leczonych olanzapiną obserwowano niepożądane zmiany stężeń lipidów. W przypadku wystąpienia tych zmian należy zastosować odpowiednie leczenie, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami przemiany lipidów i u pacjentów z czynnikami ryzyka rozwoju takich zaburzeń¹¹.

U pacjentów leczonych olanzapiną należy regularnie monitorować stężenia lipidów zgodnie z przyjętymi wytycznymi:

• przed rozpoczęciem leczenia
• 12 tygodni po rozpoczęciu leczenia
• następnie co 5 lat

¹²

Aktywność przeciwcholinergiczna

Olanzapina wykazuje aktywność antycholinergiczną in vitro, jednak doświadczenia z badań klinicznych ujawniły małą częstość występowania objawów z nią związanych. Należy jednak zachować ostrożność przy przepisywaniu olanzapiny pacjentom z:

• przerostem gruczołu krokowego
• niedrożnością porażenną jelit
• podobnymi schorzeniami

Jest to szczególnie istotne ze względu na ograniczone doświadczenie kliniczne związane ze stosowaniem olanzapiny u pacjentów ze współistniejącymi chorobami¹³.

Czynność wątroby

Często obserwowano przejściowe i bezobjawowe zwiększenie aktywności aminotransferaz wątrobowych (AlAT i AspAT), zwłaszcza w początkowym etapie podawania leku. Należy zachować ostrożność i wykonać badania kontrolne u pacjentów:

• ze zwiększoną aktywnością AlAT i/lub AspAT
• z objawami podmiotowymi i przedmiotowymi niewydolności wątroby
• z uprzednio stwierdzoną ograniczoną czynnościową rezerwą wątrobową
• stosujących leki o potencjalnym działaniu hepatotoksycznym

W przypadku stwierdzenia zapalenia wątroby (w tym wątrobokomórkowego i cholestatycznego uszkodzenia wątroby oraz mieszanej postaci uszkodzenia wątroby) należy przerwać leczenie olanzapiną¹⁴.

Neutropenia

Należy zachować ostrożność u pacjentów:

• z małą liczbą leukocytów i/lub granulocytów obojętnochłonnych (z jakiejkolwiek przyczyny)
• przyjmujących leki mogące wywoływać neutropenię
• z zahamowaniem czynności i/lub toksycznym uszkodzeniem szpiku indukowanym przez leki w wywiadzie
• z zahamowaniem czynności szpiku spowodowanym przez współistniejącą chorobę, radioterapię bądź chemioterapię
• z hipereozynofilią lub chorobą mieloproliferacyjną

U pacjentów leczonych jednocześnie olanzapiną i walproinianem często zgłaszano neutropenię¹⁵.

Przerwanie leczenia

Rzadko (≥0,01% do <0,1%), w przypadku nagłego przerwania stosowania olanzapiny zgłaszano wystąpienie ostrych objawów takich jak:

• pocenie się
• bezsenność
• drżenie
• lęk
• nudności
• wymioty

¹⁶

Odstęp QT

W badaniach klinicznych istotne klinicznie wydłużenie odstępu QTc u pacjentów leczonych olanzapiną (skorygowane wg wzoru Fridericia [QTcF] ≥500 milisekund [ms] w każdym momencie po rozpoczęciu badania, dla pacjentów z odstępem QTcF<500 ms przed rozpoczęciem badania) występowało niezbyt często (0,1% do 1%). W porównaniu z placebo nie stwierdzono istotnych różnic częstości występowania kardiologicznych zdarzeń niepożądanych¹⁷.

Należy zachować ostrożność zalecając jednoczesne stosowanie olanzapiny i innych leków powodujących wydłużenie odstępu QTc, zwłaszcza u pacjentów:

• w podeszłym wieku
• z wrodzonym zespołem wydłużonego odstępu QT
• z zastoinową niewydolnością serca
• z przerostem mięśnia sercowego
• ze zmniejszonym stężeniem potasu lub magnezu we krwi

¹⁸

Żylne zaburzenia zakrzepowo-zatorowe

Podczas leczenia olanzapiną niezbyt często (≥0,1% i <1%) zgłaszano przejściowe występowanie żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych. Nie ustalono zależności przyczynowej pomiędzy tymi zaburzeniami a leczeniem olanzapiną. Jednakże, ponieważ u pacjentów ze schizofrenią często występują czynniki ryzyka żylnych zaburzeń zakrzepowo-zatorowych, wszystkie możliwe czynniki ryzyka zakrzepu z zatorami (np. unieruchomienie) należy rozpoznać wcześniej oraz podjąć odpowiednie działania prewencyjne¹⁹.

Ogólna aktywność ośrodkowego układu nerwowego

Ze względu na to, że olanzapina działa przede wszystkim na ośrodkowy układ nerwowy, należy zachować ostrożność, stosując ją jednocześnie z innymi lekami o działaniu ośrodkowym oraz z alkoholem. Olanzapina może wykazywać działanie antagonistyczne wobec bezpośrednich i pośrednich agonistów dopaminy, ponieważ wykazano in vitro antagonizm olanzapiny z dopaminą²⁰.

Napady drgawek

Należy zachować ostrożność, stosując olanzapinę u pacjentów z napadami drgawek w wywiadzie lub poddanych czynnikom obniżającym próg drgawkowy. Niezbyt często zgłaszano napady drgawek u pacjentów leczonych olanzapiną. W większości tych przypadków zgłaszano wcześniejsze napady drgawek lub czynniki zwiększające ryzyko ich wystąpienia²¹.

Późne dyskinezy

W badaniach porównawczych trwających 1 rok lub krócej, późne dyskinezy wymagające leczenia występowały z istotnie statystycznie mniejszą częstością u pacjentów leczonych olanzapiną. Ryzyko wystąpienia późnych dyskinez rośnie jednak wraz z czasem trwania leczenia. Dlatego jeżeli u pacjenta przyjmującego olanzapinę wystąpią objawy podmiotowe i przedmiotowe późnych dyskinez, należy rozważyć zmniejszenie dawki lub odstawienie leku. Objawy te mogą przejściowo ulec zaostrzeniu lub dopiero wystąpić po odstawieniu leku²².

Niedociśnienie ortostatyczne

U pacjentów w wieku podeszłym obserwowano w trakcie badań klinicznych nad olanzapiną niezbyt częste przypadki niedociśnienia ortostatycznego. Zaleca się okresowe pomiary ciśnienia tętniczego u pacjentów w wieku powyżej 65 lat²³.

Nagły zgon sercowy

Po wprowadzeniu produktu do obrotu zgłaszano występowanie nagłych zgonów sercowych u pacjentów stosujących olanzapinę. W retrospektywnym, obserwacyjnym, kohortowym badaniu ryzyko nagłego zgonu sercowego u pacjentów leczonych olanzapiną było około dwa razy większe niż u pacjentów niestosujących leków przeciwpsychotycznych. Wykazano, że ryzyko to jest porównywalne do ryzyka związanego ze stosowaniem innych atypowych leków przeciwpsychotycznych uwzględnionych w analizie zbiorczej²⁴.

Dzieci i młodzież

Olanzapina nie jest wskazana do stosowania w leczeniu dzieci i młodzieży. W badaniach z udziałem pacjentów w wieku od 13 do 17 lat występowały różne działania niepożądane, w tym zwiększenie masy ciała, zmiany parametrów metabolicznych i zwiększenie stężenia prolaktyny²⁵.

Aspartam

Aspartam obecny w tabletkach Olanzapin Krka jest źródłem fenyloalaniny i może być szkodliwy dla pacjentów z fenyloketonurią. Należy zachować ostrożność podczas stosowania leku u pacjentów z tym schorzeniem²⁶.