Właściwości farmakokinetyczne leku Metamizole Kalceks

Metamizol sodowy jednowodny (Metamizolum natricum monohydricum) stanowi substancję czynną preparatu Metamizole Kalceks. Produkt leczniczy jest dostępny w postaci roztworu do wstrzykiwań o stężeniu 500 mg/ml w ampułkach po 2 ml (1000 mg) i 5 ml (2500 mg). Poniżej przedstawiono szczegółową charakterystykę właściwości farmakokinetycznych tego leku z uwzględnieniem procesów wchłaniania, dystrybucji, metabolizmu oraz eliminacji, a także specyfiki farmakokinetyki w szczególnych grupach pacjentów.¹

Wchłanianie i dystrybucja

Po podaniu dożylnym metamizol charakteryzuje się krótkim okresem półtrwania w surowicy krwi, wynoszącym około 14 minut. Jest to istotny parametr określający szybkość eliminacji substancji czynnej z krwiobiegu po bezpośrednim podaniu do układu naczyniowego.²

Metabolizm

Metamizol podlega intensywnym procesom metabolicznym w organizmie, w wyniku których powstaje kilka metabolitów o różnym znaczeniu klinicznym. Głównym aktywnym metabolitem jest 4-N-metyloaminoantypiryna (MAA), który odpowiada za większość działania klinicznego leku. Drugim metabolitem wykazującym aktywność farmakologiczną, choć w mniejszym stopniu, jest 4-aminoantypiryna (AA). Znaczenie kliniczne AA można wyrazić ilościowo – wartości AUC (pole pod krzywą stężenia w czasie) dla AA stanowią około 25% wartości AUC dla MAA.³

Pozostałe dwa metabolity metamizolu – 4-N-acetylaminoantypiryna (AAA) i N-4-formyloaminoantipiryna (FAA) – nie wykazują istotnego działania klinicznego. Farmakokinetyka wszystkich metabolitów metamizolu charakteryzuje się nieliniowością. Zjawisko to wymaga dalszych badań w celu pełnego określenia jego znaczenia klinicznego, chociaż przy krótkotrwałym stosowaniu leku akumulacja metabolitów ma niewielkie znaczenie praktyczne.⁴

Ważnym parametrem farmakokinetycznym jest stopień wiązania z białkami osocza, który różni się znacząco pomiędzy poszczególnymi metabolitami i wynosi odpowiednio:

• 58% dla MAA – najwyższy wskaźnik wiązania, co może wpływać na biodostępność tego metabolitu
• 48% dla AA – umiarkowany stopień wiązania
• 18% dla FAA – niski stopień wiązania
• 14% dla AAA – najniższy stopień wiązania spośród wszystkich metabolitów

⁵

Eliminacja

Metamizol i jego metabolity są eliminowane z organizmu głównie przez nerki. Około 96% dawki podanej dożylnie i oznakowanej radioaktywnie jest wydalane z moczem, natomiast około 6% z kałem. Wydalanie poszczególnych metabolitów z moczem przedstawia się następująco:

• 3% ± 1% jako MAA (główny aktywny metabolit)
• 6% ± 3% jako AA (metabolit o działaniu klinicznym)
• 26% ± 8% jako AAA (metabolit nieaktywny)
• 23% ± 4% jako FAA (metabolit nieaktywny)

Ta dystrybucja wydalania metabolitów wskazuje, że większość substancji jest eliminowana w postaci nieaktywnych metabolitów (AAA i FAA).⁶

Farmakokinetyka w szczególnych grupach pacjentów

Osoby w podeszłym wieku

U pacjentów w podeszłym wieku obserwuje się istotne zmiany w farmakokinetyce metamizolu. Narażenie na lek, wyrażone parametrem AUC (pole pod krzywą stężenia w czasie), zwiększa się 2-3 krotnie w porównaniu do młodszych pacjentów. Fakt ten należy uwzględnić przy dawkowaniu leku w tej grupie wiekowej ze względu na potencjalnie zwiększone ryzyko działań niepożądanych.⁷

Zaburzenia czynności nerek

Brakuje szczegółowych badań oceniających farmakokinetykę metamizolu u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek. Dostępne dane sugerują jednak, że u tych pacjentów występuje zmniejszona szybkość eliminacji niektórych metabolitów, szczególnie AAA i FAA. Chociaż są to metabolity nieaktywne klinicznie, zmiana ich kinetyki może mieć wpływ na ogólny profil farmakokinetyczny leku i potencjalnie zwiększać ryzyko działań niepożądanych.⁸

Zaburzenia czynności wątroby

U pacjentów z marskością wątroby farmakokinetyka metamizolu ulega znaczącym zmianom. Po podaniu pojedynczej dawki leku okres półtrwania dla dwóch metabolitów – MAA (aktywnego klinicznie) i FAA (nieaktywnego) – zwiększa się trzykrotnie, osiągając około 10 godzin. Jest to istotna zmiana, która może prowadzić do zwiększonej ekspozycji na lek i jego kumulacji przy dawkowaniu wielokrotnym. Co ciekawe, dla metabolitów AA i AAA nie zaobserwowano podobnego wydłużenia okresu półtrwania, co wskazuje na selektywny wpływ dysfunkcji wątroby na poszczególne szlaki metaboliczne metamizolu.⁹