Profil bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej

Profil bezpieczeństwa enoksaparyny sodowej (Losmina) został oceniony w obszernych badaniach klinicznych obejmujących ponad 15 000 pacjentów. Badania te objęły zróżnicowaną populację pacjentów, w tym 1776 osób otrzymujących lek w profilaktyce zakrzepicy żył głębokich po zabiegach ortopedycznych lub brzusznych, 1169 pacjentów unieruchomionych z powodu ostrych schorzeń, 559 pacjentów leczonych z powodu zakrzepicy żył głębokich z zatorowością płucną lub bez niej, 1578 pacjentów z niestabilną dławicą piersiową i zawałem serca bez załamka Q oraz 10 176 pacjentów ze świeżym zawałem mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST¹.

W toku tych badań zastosowano różne schematy dawkowania enoksaparyny sodowej, dostosowane do konkretnych wskazań klinicznych. W profilaktyce zakrzepicy żył głębokich po operacjach lub u unieruchomionych pacjentów stosowano dawkę 4000 j.m. (40 mg) podskórnie raz na dobę. W przypadku leczenia zakrzepicy żył głębokich z zatorowością płucną lub bez niej, pacjenci otrzymywali enoksaparynę w dawce 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin lub 150 j.m./kg mc. (1,5 mg/kg mc.) podskórnie raz na dobę. W leczeniu niestabilnej dławicy piersiowej i zawału mięśnia sercowego bez załamka Q stosowano dawkę 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin, natomiast w leczeniu świeżego zawału z uniesieniem odcinka ST podawano początkowo 3000 j.m. (30 mg) w bolusie dożylnym, a następnie 100 j.m./kg mc. (1 mg/kg mc.) podskórnie co 12 godzin².

Najczęstsze działania niepożądane

W badaniach klinicznych najczęściej raportowanymi działaniami niepożądanymi były krwotoki, małopłytkowość i trombocytoza. Odnotowano również przypadki ostrej uogólnionej osutki krostkowej w związku z leczeniem enoksaparyną³.

Szczegółowy wykaz działań niepożądanych

Poniżej przedstawiono kompleksowe zestawienie działań niepożądanych obserwowanych w trakcie badań klinicznych oraz zgłoszonych po wprowadzeniu preparatu Losmina do obrotu. Działania niepożądane zostały uporządkowane według częstości występowania i klas układów narządowych<sup data-drug="Losmina" data-section="Działania niepożądane" title="Poniżej przedstawiono inne działania niepożądane obserwowane w badaniach klinicznych oraz zgłoszone po wprowadzeniu produktu leczniczego do obrotu (znak „*" oznacza działanie niepożądane zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego). Częstość występowania zdefiniowana jest następująco: bardzo często (≥1/10); często (≥1/100 do <1/10); niezbyt często (≥1/1000 do <1/100); rzadko (≥1/10 000 do <1/1000); bardzo rzadko (4.

Tabela działań niepożądanych enoksaparyny sodowej

* działania niepożądane zgłoszone w okresie po zarejestrowaniu produktu leczniczego⁵.

Krwotoki – szczegółowy opis

Powikłania krwotoczne stanowią jedno z najpoważniejszych działań niepożądanych enoksaparyny sodowej. W przypadku pacjentów chirurgicznych powikłania krwotoczne uznawano za poważne w dwóch sytuacjach: (1) jeśli krwotok spowodował istotne zdarzenie kliniczne lub (2) jeśli towarzyszył mu spadek poziomu hemoglobiny o ≥2 g/dl lub konieczne było przetoczenie 2 lub więcej jednostek produktów krwiopochodnych. Istotne jest zaznaczenie, że krwotoki zaotrzewnowe i wewnątrzczaszkowe zawsze uznawano za poważne⁶.

Częstość występowania krwotoków różni się w zależności od wskazania klinicznego:

• Bardzo często – u pacjentów otrzymujących lek w profilaktyce po zabiegach chirurgicznych, a także w leczeniu zakrzepicy żył głębokich z/bez zatorowości płucnej⁷
• Często – u pacjentów otrzymujących lek w profilaktyce podczas unieruchomienia z powodu ostrych schorzeń oraz w leczeniu świeżego zawału mięśnia sercowego z uniesieniem odcinka ST⁸
• Niezbyt często – u pacjentów leczonych z powodu niestabilnej dławicy piersiowej oraz zawału mięśnia sercowego bez załamka Q⁹

Czynniki ryzyka krwawień

Ryzyko wystąpienia powikłań krwotocznych wzrasta w obecności określonych czynników ryzyka. Do najważniejszych należą:

• Zmiany organiczne predysponujące do krwawienia
• Procedury inwazyjne wykonywane w trakcie leczenia
• Jednoczesne stosowanie innych produktów leczniczych wpływających na hemostazę¹⁰

Specjalne ostrzeżenia i środki ostrożności

Małopłytkowość immunoalergiczna

Szczególnej uwagi wymaga małopłytkowość immunoalergiczna z zakrzepicą, która w niektórych przypadkach może prowadzić do poważnych konsekwencji, takich jak zawał narządu lub niedokrwienie kończyny. Działanie to obserwowano rzadko, jednak stanowi potencjalnie zagrażające życiu powikłanie terapii¹¹.

Powikłania neurologiczne

W rzadkich przypadkach stosowanie enoksaparyny może prowadzić do powstania krwiaka okołordzeniowego (lub krwiaka w kanale kręgowym). Powikłanie to może skutkować różnego stopnia deficytami neurologicznymi, w tym długotrwałym lub trwałym porażeniem. Jest to niezwykle poważne działanie niepożądane wymagające natychmiastowej interwencji medycznej¹².

Reakcje skórne

Wśród skórnych działań niepożądanych na szczególną uwagę zasługują:

• Martwica skóry – występująca zwykle w miejscu wstrzyknięcia, poprzedzona plamicą lub rumieniem, z naciekiem i bolesnością¹³
• Ostra uogólniona osutka krostkowa (AGEP) – rzadka, ale poważna reakcja skórna, której częstość występowania nie została precyzyjnie określona¹⁴
• Zapalenie naczyń skóry – rzadko występująca reakcja zapalna naczyń krwionośnych w skórze¹⁵

Osteoporoza

Długotrwałe leczenie enoksaparyną (powyżej 3 miesięcy) może prowadzić do rozwoju osteoporozy. Jest to istotne szczególnie w przypadku pacjentów, u których występują dodatkowe czynniki ryzyka tej choroby¹⁶.

Bezpieczeństwo stosowania u dzieci i młodzieży

Należy podkreślić, że bezpieczeństwo stosowania oraz skuteczność enoksaparyny sodowej u dzieci i młodzieży nie zostały jednoznacznie określone. Brak jest wystarczających danych umożliwiających formułowanie zaleceń dotyczących dawkowania w tej grupie wiekowej¹⁷.

Monitorowanie bezpieczeństwa po wprowadzeniu do obrotu

Po wprowadzeniu enoksaparyny sodowej do obrotu niezwykle istotne jest zgłaszanie podejrzewanych działań niepożądanych. Umożliwia to ciągłe monitorowanie stosunku korzyści do ryzyka wynikającego ze stosowania tego produktu leczniczego. Fachowy personel medyczny powinien zgłaszać wszystkie podejrzewane działania niepożądane za pośrednictwem Departamentu Monitorowania Niepożądanych Działań Produktów Leczniczych Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych¹⁸.