Wpływ losartanu na płodność, ciążę i laktację

Jako lekarz przekazujący informacje pacjentkom stosującym losartan, należy szczegółowo omówić wpływ tego leku na możliwość zajścia w ciążę, bezpieczeństwo stosowania w okresie ciąży oraz podczas karmienia piersią. Losartan, jako antagonista receptora angiotensyny II (AIIRA), wymaga szczególnej uwagi w kontekście zdrowia reprodukcyjnego kobiet.¹

Stosowanie losartanu w czasie ciąży

Stanowisko dotyczące stosowania losartanu w czasie ciąży jest jednoznaczne i należy je dokładnie wyjaśnić pacjentce. Losartan nie jest zalecany do stosowania w pierwszym trymestrze ciąży, natomiast jego stosowanie jest bezwzględnie przeciwwskazane w drugim i trzecim trymestrze.²

W przypadku pacjentek w wieku rozrodczym, które przyjmują losartan, należy omówić konieczność stosowania skutecznej antykoncepcji. Jeśli pacjentka planuje ciążę, konieczna jest zmiana leczenia hipotensyjnego na alternatywny lek o ustalonym profilu bezpieczeństwa w ciąży. W momencie potwierdzenia ciąży u pacjentki stosującej losartan, leczenie tym preparatem należy natychmiast przerwać i, jeśli to konieczne, zastąpić bezpieczniejszą alternatywą terapeutyczną.³

Ryzyko teratogenne w pierwszym trymestrze

Należy poinformować pacjentkę, że mimo iż dane epidemiologiczne dotyczące ryzyka teratogennego związanego z ekspozycją na inhibitory ACE w pierwszym trymestrze ciąży nie są jednoznaczne, nie można wykluczyć niewielkiego wzrostu ryzyka wad rozwojowych. Podobne ryzyko może dotyczyć antagonistów receptora angiotensyny II, do których należy losartan, chociaż brakuje kontrolowanych danych epidemiologicznych dla tej grupy leków.⁴

Negatywny wpływ losartanu na płód i noworodka

Pacjentka musi być świadoma, że ekspozycja na losartan w drugim i trzecim trymestrze ciąży wiąże się z poważnym ryzykiem dla rozwijającego się płodu i noworodka. Udokumentowane działania niepożądane obejmują:⁵

• Toksyczne działanie na płód:
  • Pogorszenie czynności nerek
  • Małowodzie (zmniejszenie objętości płynu owodniowego)
  • Opóźnienie kostnienia czaszki
• Działania niepożądane u noworodka:
  • Niewydolność nerek
  • Niedociśnienie tętnicze
  • Hiperkaliemia (podwyższone stężenie potasu we krwi)

Monitorowanie ciąży i noworodka

U pacjentek, które stosowały losartan od drugiego trymestru ciąży, należy zalecić specjalistyczne monitorowanie ultrasonograficzne funkcji nerek oraz rozwoju czaszki płodu.⁶

Należy również poinformować pacjentkę, że noworodek, którego matka przyjmowała losartan w okresie ciąży, będzie wymagał ścisłej obserwacji medycznej po urodzeniu ze względu na ryzyko wystąpienia objawów niedociśnienia tętniczego.⁷

Stosowanie losartanu podczas karmienia piersią

W przypadku pacjentek w okresie laktacji, należy jednoznacznie przekazać, że nie zaleca się przyjmowania losartanu podczas karmienia piersią. Rekomendacja ta wynika z braku wystarczających danych dotyczących bezpieczeństwa stosowania leku w tym okresie.⁸

W sytuacji, gdy konieczne jest leczenie hipotensyjne u kobiety karmiącej piersią, należy zastosować alternatywny lek o udokumentowanym profilu bezpieczeństwa w okresie laktacji. Jest to szczególnie istotne w przypadku karmienia noworodków lub wcześniaków, które są bardziej wrażliwe na potencjalne działania niepożądane leków.⁹